بهزاد فراهاني در واکنش به سخنگوي کميسيون فرهنگي مجلس:
بگذاريد خودمان داوري كنيم
گروه هنر: ماجراي تذکر کميسيون فرهنگي مجلس به وزير ارشاد و عکسالعمل مديرعامل خانه تئاتر اين روزها به بحث داغ جامعه تئاتر کشور تبديل شده است. در همين راستا بهزاد فراهاني در گفتوگويي اين ماجرا را از منظر خود به بحث گذاشته است. سخنگوي کميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي درباره موضوع ضرورت نظارت دقيق، قانونمند و همهجانبه بر تئاتر براي دستيابي به تئاتر سالم در عرصه اين هنر نمايشي گفته بود: امروزه بايد خيلي مراقب باشيم که ابتذال وارد تئاتر نشود، چراکه قداست تئاتر بايد بيشتر از سينما باشد؛ چون سينما زاييده تئاتر است. ما نبايد خيلي مسائل را نظارتي جلو ببريم، البته اصل نظارت در قانون وجود دارد و بايد صورت بگيرد، اما قبل از نظارتهاي بيروني که ميشود نهادهاي نظارتي و مربوطه بايد نظارت دروني را در کشور احيا کنيم. تئاترگران و نويسندگان وجدان درون را قاضي کنند و خود به رفتاري برسند که قابل دفاع باشد و از خطوط قرمز تعرض نکنند، اين بهتر است تا اينکه کاري انجام شود و نظارت بيروني درباره آن اعمال نظر کند و... . به گزارش «شرق»، بهزاد فراهاني، هنرمند پيشکسوت تئاتر ، رئيس هيئتمديره انجمن بازيگران و عضو هيئتمديره خانه تئاتر، درباره تذکر کميسيون فرهنگي مجلس به وزير ارشاد و واکنش مديرعامل خانه تئاتر اظهار كرد: اين اولينبار نيست که ما از سوي نمايندگان محترم مجلس و نهادهاي ديگر مورد تهاجم فکري و فرهنگي قرار ميگيريم. اين دوستان که شايد به عمرشان پنج اجرا بيشتر نديدهاند مينشينند و بيانيه و رهنمود صادر ميکنند و راجع به کار ما داوري ميکنند. به اعتقاد من اصول داوري اين عزيزان بايد روشن شود. بايد مشخص کنند که اين اصول چيست و داور کيست؟ او ادامه داد: بهعنوان مثال اينکه شما بياييد و به جمشيد مشايخي رهنمود بدهيد که تئاتر اينگونه باشد، اين به اعتقاد من نشان از کمفهمي شما دارد. هرکسي در اين مملکت بهخاطر انتخاب کار و حرفه و عشقش تمام زيربناهاي حرفه خود را ميشناسد. شما به يک شاطر نميتوانيد بگوييد که خمير نانت کي ور ميآيد يا نميتوانيد به يک مجسمهساز بگوييد متريال اوليه شما فلان ماده را کم دارد. هرکسي نميتواند بگويد، هر حرفهاي خبره و متخصص خود را دارد و من فکر ميکنم که تئاتر اتفاقا جزء هنرهايي است که مشمول تمام مسائل اجتماعي و روانشناسانه، تاريخي و... است. در تئاتر نميتوان با دستوپاي نشسته وارد شد و اين امر کاري بسيار سخت است. دوستي که بهعنوان سخنگوي کميسيون فرهنگي مجلس درباره تئاتر داوري کرده است، لطف کند و مسائل آئینی را در خيابان اعمال کند. ما در کشوري زندگي میکنیم که لحظهبهلحظه بوي دگرگوني از آن به مشام ميرسد. دگرگوني به معناي اينکه نو بيايد و کهنه برود. اينکه باور نداشته باشيم که هر چه کهنه است رفتني است و هرچه نو است آمدني است اين در واقع به عقلانيت ما لطمه ميزند. بهزاد فراهاني در ادامه صحبتهاي خود به پاسخ مديرعامل خانه تئاتر اشاره کرد و گفت: پاسخي که آقاي گيلآبادي به اين ماجرا داده، پاسخ بسيار سادهاي است، با اينکه شامل همه مسائل و مفاهيم آرماني تئاتر است، اما هنوز هم پاسخ کافي به ايشان داده نشده و ايشان هم هنوز در فضاي فلسفه و هنر تئاتر گام نزده است. اگر گام زده بود اينچنين بيمهابا به اين ميدان گام نميگذاشت. ميدان تئاتر مثل ديگر هنرها نيست، اين ميدان خاصي است. در اين ميدان تا شما جامعهشناسي نداني، تاريخ نداني، شعر هستي را نشناسي، تاريخ و فلسفه نخوانده باشي موسيقي نشناسي نميتواني داوري کنيد. يک جمله در تعزيه است که ميگويد «از اينجا به احتياط گذر کن». ميدان ما ميدان انديشه است، چرا اينچنين ميگويم بهدليل اينکه تمام هستيمان را از مردم ميگيريم و اگر روي صحنه کمترين دروغي از ما شنيده شود، لو ميرويم، چون داوري مردم درباره کار ما آزاد است. تماشاگران آزادند حتي در موقع اجرا در صورت خوشايندنبودن به ما گوجه و تخممرغ پرتاب کنند؛ بنابراین ما هنر پويندهاي داريم و اين هنر روزبهروز تعالي و توسعه پيدا ميکند، ما هرروز ژرفتر به مسائل اجتماعي نگاه ميکنيم. حالا اين موضوع که در اين روزگاران که طويل هم هست همهچيز ما زير ضرب سانسور بيقيدوبند قلعوقمع شده است، اين ديگر سرنوشت ما بوده وگرنه اگر اين دوستان بدانند که پروسه بهوجودآمدن يک تئاتر ساده چگونه است، يک نويسنده چقدر بايد براي نوشتن يک درام زحمت بکشد. انتخاب واژه، انتخاب تم، انتخاب ساختار، انتخاب زبان، ساختن شخصيت، ساخت فضا و اتمسفر و هزار مسئله کوچک در آن نهفته است. به نظر من داوريکردن درباره کار ما بايد به خود ما واگذار شود. ما در درون خودمان نقادان خوب زياد داريم، کساني که معقول به کار ما نگاه ميکنند و دوستان ما بايد بدانند دستورصادرکردن از تريبون مجلس، هنر را به هنر حاکمفرموده تبديل ميکند، هنر را تبديل نميکند به هنري که نقدکننده حتي خود مجلس باشد. وظيفه هنر تئاتر نقد دولتمردان، حاکمان، مردمان و تاريخ و تحليل آينده است. من توصيه ميکنم که دوستان ما در مجلس محترم کمي با تدقيق و با زيرکي خردمندانهاي که در وجود آنهاست، به ما نگاه کنند و از دستوردادن به ما بپرهيزند. دستوردادن به ما هنر را سترون ميکند، اين هنر تأثيرگذار نخواهد بود، به قول آقاي گيلآبادي که بهدرستي هم اشارهکرده در اين 40 سال چهکار براي تئاتر کردهاند، اگر کار والايي انجام دادهاند، بگويند تا ما هم در جريان قرار بگيريم. ما تنها يکچيز را ميدانيم که سالنهاي زيبا براي خود درست کردهاند، تکيههاي خوب را تدارک ديدهاند، اما سالن تئاتر خوب کجاست؟ در فرهنگسراها ما شاهد صحنههايي هستيم که کاربرد ندارند. نبود کارشناسي باعث اين مسئله شده است؛ برای مثال واقعا مشخص نيست پرديس خاوران را براي چه مراجعهکنندهاي ساختهاند، بهراستي آن پرديس را براي ما ساختهاند يا براي بودجهاي که در آنجا تلف شد؟ بههرحال من بهعنوان پيرمرد تئاتر ايرانزمين اعتقاد دارم دوستان به کار خود بپردازند. وارد گود تئاتر نشدن به نفع آنهاست. ما خود کار خود را انجام ميدهيم. رئيس هيئتمديره انجمن بازيگران خانه تئاتر با اشاره به مديريت تئاتر کشور گفت: رؤساي دپارتمان تئاتر کشور ما چه کساني بودند؟ دکتر ممدوح، بهرام بيضايي و.... اينها را برداشتيد و چه کساني را جايگزين آنها کرديد؟ بهرام بيضايي الان دارد چهکار ميکند؟ بيضايي آنچه گفته براساس عقلانيت و تفکر و فلسفه بوده است و مبلغ ارجمندي ميهن ما بوده است. وقتي آثار بيضايي را ميخواني نهتنها از آن به اين نتيجه ميرسيد که مردم خود را خوب ميشناسد، بلکه تاريخ را نيز خوب ميشناسد. شما اينچنين شخصي را برداشتيد، چه کساني را جاي او آورديد؟ متفکران را کنار بگذاريد و کساني را بهجاي آنها بگذاريد که بتوانيد از حرفهاي آنها دفاع کنيد. اين شايسته وکلاي مجلس نيست. اين نشان ميدهد که شما انديشهگريز هستيد. دوستان محترم و عزيزاني که ما را نقد ميکنيد، لطف کنيد به تلويزيوني رسيدگي کنيد که اسم آن را گذاشتهايد ملي. ببينيد که چگونه مردم ما رسانه ملي را نگاه نميکنند. تابهحال شده که يک رنجديده بيايد و معيشت و اقتصاد زندگياش را براي مردم تشريح کند و شما خوب گوش دهيد و تغيير ايجاد کنيد؟ از آغاز انقلاب تاکنون در بخش فرهنگ آموزشوپرورش مجاني بوده، درحالحاضر ميلياردي هزينه ميشود، سوادآموزي در اولويت بوده، اما حال با بيتوجهي روبهروست. دانشگاههاي ما ديگر آن ارجمندي سابق خود را ندارد، در هنر و عرصههاي ديگر نیز چنين اتفاقي رخ داده است و جالب اينکه هيچوقت دنبال تغيير نبودهايد. علت آن است که خود تغييرناپذيريد. من چندينبار از مجلسيان دعوت کردم تا از تئاترهاي ما ديدن کنند متأسفانه چنين اتفاقي نيفتاده است. ما تنها يک چيز در سالنها ميبينيم، افراد مخفي که با عينک ميآيند و وسط اجرا سالن را ترک ميکنند و فرداي آن براي ما يا توبيخنامه ارسال ميشود يا اجرا توقيف ميشود. او در پايان گفت: عضو محترم مجلس بايد بداند که تئاتر ياريگر ملت است، تئاتر ياريگر دولتمرد است، ياريگر يک وکيل مجلس است. تئاتر نقد ميکند و ما معلم سادهاي هستيم که با صداقت مسائل اجتماعي را نقد ميکنيم. ما مباحث روانشناسي يک ملت را با خردورزي به مردم نشان ميدهيم. در غير اين صورت ما تئاتر نداريم. اينکه در جايي يک اتفاق کوچک رخداده است و وکلاي مجلس به همه تعميم ميدهند، کار صحيح و درستي نيست و ما برنميتابيم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.