افزايش دستمزد و کاهش ماليات، وعدههاي مکرون براي آرامکردن «جليقهزردها»
نگاه مضطرب اروپا به پاريس
رئيسجمهوري فرانسه در پاسخ به اعتراضهاي خشونتآميز هفتههاي اخير، از مواضع اخير خود عقبنشيني کرد و وعدههايي داد تا «جليقهزرد»هاي معترض را آرام کند. چهار آخر هفته اخير پاريس و شهرهاي ديگر فرانسه صحنه اعتراضهاي خشونتآميز جليقهزردها بود که نسبت به افزايش ماليات سوخت و هزينههاي زندگي معترض بودند. مکرون در سخنراني خود خشم و نارضايتي معترضان را «کاملا مشروع و جدي» دانست و وعده داد که در سال 2019 برنامه افزايش ماليات بازنشستگان کمدرآمد به طور کامل لغو ميشود و کارفرماها موظف خواهند شد در پايان سال پاداش معاف از ماليات به کارکنان خود بپردازند. رئيسجمهوري فرانسه در سخنراني خود که کمتر از 15 دقيقه بود، متعهد شد که ماليات اضافهکاريها را حذف و از اعمال ماليات اضافه بر ثروتمندان خودداري کند. بااينحال مکرون تأکيد کرد که با وجود کاهش ماليات و افزايش صديورويي حداقل دستمزدها، هيچ تغييري در برنامه اصلاحات درخصوص مزاياي بيکاري و بازنشستگي و هزينههاي عمومي در سال 2019 ايجاد نخواهد شد. «ما به چالشهاي اقتصادي و اجتماعي با قدرت و جديت پاسخ خواهيم داد؛ با کاهش سريع مالياتها و نيز تحت کنترل قراردادن هزينهها، اما عقبگرد نخواهيم کرد». اين اولين واکنش جدي مکرون به اعتراضاتي است که در حدود يک ماه اخير، شهرهاي مختلف فرانسه را دربر گرفته است. مکرون در بخشي از سخنراني خود با اشاره به شرايط زندگي معترضان گفت: «بسياري از مردم از شرايط زندگي خود ناراضي هستند و حس ميکنند گوش شنوايي وجود ندارد. بسياري از مردم از جايگاه مناسبي در جامعه برخوردار نيستند و متأسفانه به اين وضعيت عادت کردهايم. ميپذيرم که در ايجاد اين بيماري 40 ساله نقش داشتهام و ميدانم برخي از مردم از موضعگيريها و اظهارات من در هفتههاي اخير ناراضي هستند. مشروعيتي را که دارم از شما مردم گرفتهام و ميخواهم با کمک شما بر چالشها پيروز شويم». اين اظهارات امانوئل مکرون در شرايطي مطرح ميشود که اعتراضات «جليقهزردها» باعث بروز بحران در فرانسه شده است. روز شنبه بيش از 120 هزار نفر در شهرهاي مختلف فرانسه حضور داشتند که به گفته پليس، بيش از هزارو 300 نفر نيز به علت درگيري با پليس يا تخريب اماکن عمومي و فروشگاهها بازداشت شدند. به گفته دولت فرانسه، هنوز نميتوان در مورد خساراتي که معترضان به اقتصاد اين کشور وارد کردهاند آماري دقيق ارائه کرد. فدراسيون خردهفروشان فرانسه اعلام کرده که از زمان آغاز اعتراضها حدود 1.1 ميليارد دلار ضرر کرده است. کسبوکار رستورانها نيز بين 20 تا 50 درصد افت را نشان ميدهد. اين ضرر براي کسبوکارهاي کوچک بيشتر بوده و بر اساس گزارش روزنامه دوميناش، حدود 10 ميليارد يورو به صاحبان مشاغل کوچک خسارت وارد شده است. در اين ميان شورشهاي هفتههاي اخير فرانسه، ديگر کشورهاي اروپايي را نيز نگران کرده و سياستمداران اروپايي اميدوارند وعدههاي دوشنبهشب امانوئل مکرون مبنيبر افزايش حداقل دستمزد و کاهش مالياتها، آتش اعتراضها را خاموش کند تا به ديگر شهرهاي اروپايي سرايت نکند. اعتراضهاي اخير فرانسه در شرايطي رخ ميدهد که محبوبيت امانوئل مکرون که قبل از اين ناآراميها، 25 درصد بود، به 18 درصد سقوط کرده است. اين چالش، اقتدار رئيسجمهور جوان و ميانهروي فرانسه را با آزموني جدي و کمسابقه روبهرو کرده و در صورتي که مکرون در اين آزمون شکست بخورد، هزينه آن را به تنهايي نخواهد پرداخت. مکرون در حالي کمتر از دو سال قبل در فرانسه به قدرت رسيد که از انجام اصلاحات اساسي در اين کشور سخن ميگفت و هشدار ميداد اگر کشورهاي اروپايي اقدام به اصلاح نظامي اقتصادي خود نکنند، پوپوليستها و راستگرايان افراطي به قدرت خواهند رسيد. مکرون با استفاده از ماليات و کاهش هزينههاي عمومي، قصد ايجاد اصلاحات اقتصادي در فرانسه را دارد که اکنون با مانع شورش جليقهزردها روبهرو شده است. او همچنين در کنار آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان، از معدود حاميان ليبرالدموکراسي اروپايي محسوب ميشود. با توجه به اين نکات، ميتوان دريافت که چرا شکست مکرون در فرانسه ميتواند تمام اروپا را در بحران فرو ببرد. درحالحاضر در ايتاليا، اتريش، مجارستان و سوئد، راستگرايان افراطي و پوپوليستها قدرتنمايي ميکنند. در آلمان راستهاي افراطي در حزب «آلترناتيو براي آلمان» براي نخستينبار پس از سقوط هيتلر، در پارلمان صاحب کرسي شدهاند. در بريتانيا نيز با بنبست در روند برگزيت، موقعيت ترزا مي، نخستوزير اين کشور، به خطر افتاده و جرمي کوربين چپگرا شانس زيادي براي تصاحب قدرت دارد. در اين وضعيت، اگر مکرون نيز سقوط کند، راستهاي افراطي به رهبري مارين لوپن قادر خواهند بود سکان هدايت يکي از دو قدرت اول اتحاديه اروپا را در دست بگيرند و بر اساس وعدههاي خود، اين اتحاديه را به سقوط بکشانند. استقبال راستگرايان افراطي اعتراضهاي اخير فرانسه، واکنش چهرههاي پوپوليست در اروپا و آمريكا را نيز برانگيخته است. متئو سالويني، وزير کشور دولت راستگراي ايتاليا، دولت فرانسه را به قتل عام معترضان متهم کرد و در واشنگتن نیز دونالد ترامپ با انتقاد از سياستهاي مکرون، ادعا کرد معترضان در خيابانهاي پاريس نام ترامپ را صدا ميزنند و رئيسجمهوري مانند او ميخواهند. رئيسجمهور آمريكا با اشاره به هزينههايي که پاريس براي برگزاري نشست تغييرات اقليمي در سال 2015 صرف کرد و سياستهايي که براي کاهش توليد گازهاي گلخانهاي در پيش گرفت، به دولت فرانسه توصيه کرد «بهتر بود پول خود را صرف اينگونه برنامهها و سياستها نميکرديد و آن را به مردم خودتان ميداديد». استيو بنن، استراتژيست سابق ترامپ که تا چندي قبل از نزديکترين افراد به رئيسجمهور آمريكا به شمار ميآمد، نیز به تحولات اخير فرانسه واکنش نشان داده است. بنن که مدتي است توجه خود را به سروساماندادن به وضعيت راستگرايان افراطي و پوپوليستهاي اروپايي و تعيين سياست براي اين احزاب معطوف کرده است، در يک سخنراني در بروکسل گفت: «پاريس در حال سوختن است. جليقهزردها دقيقا همان مردمي هستند که سال 2016 در آمريكا دونالد ترامپ را سر کار آوردند و در بريتانيا نيز رأي به خروج اين کشور از اتحاديه اروپا دادند». با وجود اينکه رئيسجمهور فرانسه در داخل کشورش موقعيتي بهشدت شکننده دارد، اما هنوز در خارج از مرزهاي فرانسه نفوذ و اعتبار دارد. بر همين اساس، مکرون اميدوار است موقعيت بينالمللياش مانع ازدسترفتن اقتدار داخلي و بهخطرافتادن جايگاهش بهعنوان رئيسجمهور فرانسه شود. او با تکيه بر همين موقعيت، قصد دارد برنامه اصلاحات خود را حتي با تأخير پيش ببرد؛ اما رئيسجمهور جوان فرانسه بايد به اين واقعيت آگاه باشد که شرايط امروز اروپا به گونهاي نيست که بتوان چنين ريسکي انجام داد. آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان، مهمترين حامي و متحد مکرون در اروپايي به شمار ميآيد که راستگرايان و پوپوليستها در حال قدرتنمايي در آن هستند. مرکل که هنوز قدرتمندترين رهبر اروپايي محسوب ميشود، ديگر آن اقتدار سابق را ندارد و روند پايان عمر سياسي او آغاز شده است. از سوي ديگر، حدود چهار ماه ديگر انتخابات پارلماني اروپا برگزار ميشود و احزاب راستگرا و پوپوليست عزم خود را براي پيروزي در آن جزم کردهاند. در چنين موقعيتي، گسترش بيثباتي در فرانسه آخرين چيزي است که اروپاي متحد ميتواند آمادگي آن را داشته باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.