|

ناسازگاري که با مرگ سازگار شد

گروه هنر: احمدرضا دالوند ناسازگار بود، با خود و ديگران و البته بيش‌از‌همه با خود. تنها برايش هنر مانده بود و بس. از اين‌رو هيچ سهل‌انگاري‌ای را در هنر برنمي‌تابيد، پر از خشم بود و خلاقيت، با هيچ‌کس مصالحه و مسامحه نمي‌کرد اما همچنان آنان که مي‌شناختندش و به خلق‌و‌خوي او آشنا بودند، قدرش را مي‌دانستند و با احترام از او سخن مي‌گفتند. دالوند از خود دريايي به يادگار گذاشته است؛ دريايي از کارهاي ماندگار در مطبوعات ايران. نام او با مطبوعات دوم‌خرداد گره خورده است؛ خاصه روزنامه‌هايي که با سردبيري ماشاالله شمس‌الواعظين منتشر مي‌شد. اما بيش از هر چيز و هرجا او آدينه‌اي است؛ مجله روشنفکري دهه 70 که از تأثيرگذارترين نشريات دوران خودش بود. چرا مردي که با همه سر ناسازگاري داشت، اين‌گونه زود با مرگ سازگار شد؟ احمدرضا دالوند پس از تحمل دوره‌اي بيماري بامداد دوشنبه 19 آذر درگذشت. زنده‌ياد احمدرضا دالوند همواره در مقام منتقد هنري، نويسنده، پژوهشگر، تصويرگر، طراح گرافيک و مدير هنري با بسياري از روزنامه‌ها و ماهنامه‌هاي ايران همكاري كرده است. او فارغ‌التحصيل رشته گرافيک از دانشکده هنرهاي زيباي دانشگاه تهران است و شاگرد افراد سرشناسي مانند مرتضي مميز، صادق بريراني و هانيبال الخاص بوده است. دالوند نخستين منتقد هنر تجسمي بعد از انقلاب است و صدها اثر تصويرسازي از او در سال‌هاي پس از انقلاب در مطبوعات مستقل و معتبر به چاپ رسيده‌ است. دالوند در سطح بين‌المللي نيز فعاليت‌هاي مؤثري داشته است؛ از جمله اين فعاليت‌ها مي‌توان به کار در مجله «ويتي ورلد» اشاره کرد. او بارها در مقام يك ستون‌نويس در روزنامه‌هاي تهران‌امروز، آسيا، شهروند، «شرق» و وقايع‌اتفاقيه فعاليت كرده است. عمده کارهاي او در نشريات از این قرار بوده است: در ماهنامه آدينه (به سردبيري سيروس علي‌نژاد) به‌عنوان طراح و نويسنده، ماهنامه دنياي سخن (به سردبيري هوشنگ حسامي) به‌عنوان طراح و نويسنده، ماهنامه صنعت حمل‌ونقل (به سردبيري عميد نائيني) به‌عنوان مدير هنري و طراح، ماهنامه ايران فردا (دوره نخست در زمان حيات عزت‌الله سحابي) به‌عنوان مدير هنري و طراح، ماهنامه فيلم (به سردبيري هوشنگ گلمکاني) به‌عنوان طراح و نويسنده، ماهنامه گلستانه، به‌عنوان نويسنده، مدیر هنری و طراح، ماهنامه تدبير (به سردبيري محمدمهدي فرقاني) به‌عنوان مدير هنري و طراح و ماهنامه اقتصاد انرژي (به سردبيري عليرضا فرهمند) به‌عنوان مدیر هنری و طراح گرافيک. مراسم تشييع پيکر احمدرضا دالوند صبح امروز سه‌شنبه ۲۰ آذر ساعت ۱۰ صبح در باغ هنر خانه هنرمندان ايران برگزار مي‌شود.

به ياد احمدرضا دالوند نوك راپید او باريك‌تر بود

محمدعلي بني‌اسدي: احمدرضا دالوند، هم گرافيستی خوب و هم طراح بسيار توانايي بود و تصور كلي‌ام در اين لحظات اين است كه آدم حالش خيلي بد مي‌شود وقتي مي‌بيند چنين اتفاقي براي او افتاده است. من از سال‌هاي دور و از دوران دانشگاه دالوند را مي‌شناسم كه از همان دوران هم آدم پركاري بود و روحيه خاصي هم داشت و اين روحيه، هم به لحاظ هنري و هم به لحاظ رفتاري و رفت‌و‌آمدهايش خاص بود. نگاهشان در اين سال‌ها به هنر طوري بود كه سخت‌گيرانه به نظر مي‌رسید و شايد نوع برخوردش در هنر، طراحي و گرافيك چنين به نظر مي‌رسيد كه رفتار سخت‌گيرانه‌اي دارند. به‌هرحال خيلي‌ها بايد مديون او باشند، چون دالوند مدير هنري بود و كارهاي بسياري را مي‌پذيرفت و درباره‌شان نظر مي‌داد و باعث پيشرفتشان مي‌شد. دالوند با خيلي‌ها در رفت‌وآمد بود و در دانشگاه من نقاشي مي‌خواندم و او گرافيك و شايد همين باعث شده بود كه مرتضي مميز در مقام يك استاد او را راهنمايي كند و البته خود دالوند هم روحيه پررفت‌وآمدي داشت و خيلي‌ها را از نزديك مي‌شناخت و با مرحوم الخاص و خيلي‌هاي ديگر رفت‌وآمد داشت. همكاري ما به دهه 70 برمي‌گردد كه ما در مجله حمل‌ونقل كار مي‌كرديم و در آنجا چندين طراح كار مي‌كرديم و همواره كارهايش برايم مثال‌زدني بود و به او مي‌گفتم: انگار نوك راپید تو باريك‌تر است كه اين توانايي را دارد كه كاراكترهاي خوب و چشمگيري را بكشد. چنانچه كارهايش به‌شدت منسجم و در تركيب‌بندي به‌عنوان طراح كارهايش قابل‌تحسين بود. ما در مجله حمل‌ونقل سه نفر بوديم، من و نيستاني و دالوند. او براي هر يك از ما يك نام گذاشته بود و خودش را گنده‌ترين، نيستاني را قدبلندترين و مرا سريع‌ترين در حركت صدا مي‌كرد كه اين نام‌گذاري‌ها برايم بسيار جذاب بود و ما در آنجا با مديريت هنري مهندس معتمدي كار مي‌كرديم، البته دوستان ديگري مثل مرتضوي هم بودند و ما از اين دركنارهم‌بودن لذت مي‌برديم. به همين دليل هم هست كه چندان حال خوشي ندارم از اينكه مي‌بينم آدم‌های بسيار مؤثري مثل دالوند كه بايد ديرپاتر در زندگي باشند، چرا يك‌باره با يك بيماري از پاي درمي‌آيند، درحالي‌كه او مي‌توانست همچنان دانشجويان و هنرجويان بسياري را در جريان فعاليت هنري‌شان راهنمايي كند. اما كمتر كسي از چنين روحيه‌اي برخوردار است يا مي‌تواند شرايط را به نفع ديگران فراهم كند. ما نمي‌توانيم شرايط او را تحمل كنيم، به نظر مي‌رسيد كه تنها باشد، اما اين تنهايی خيلي در زندگي‌اش تأثيرگذار بود. چنانچه در همين روزهاي آخر فرصتي داد كه به ديدنش بروم و زمان طولاني و شايد بيشتر از نيم‌ساعت با او هم‌صحبت شدم و ديدم كه راه‌حل‌هاي زيادي براي عبور از بيماري‌اش پيدا كرده و خيلي اميدوارانه دارد حرف مي‌زند و خوشحال شدم از اين حس‌وحالش، بي‌آنكه بدانم اينها فقط در حد ايده است و او بايد خيلي زودتر از ميان ما برود. در اين شرايط از دوستانم و دوستان انجمن هنرهاي تجسمي و همه آنهايي كه به دالوند علاقه‌مند هستند، مي‌خواهم كه فكري براي گردآوري كاريكاتورهايش كنيم و آنها را در يك مجلد براي نسل‌هاي امروز كه حتما آشنايي با اين آثار ندارند، منتشر كنيم. او بيشتر در دهه 70 اين كاريكاتورها را كشيده است و كمي كمتر در دهه 80 فعاليت مي‌كرد و در اين اواخر ديگر از او اثري را نمي‌ديدم. اما اينها در كنار هم مي‌توانند براي همه آدم‌هايي كه در گوشه‌هاي ديگر اين شهر كار هنري مي‌كنند، ايده بدهند. همچنين دالوند نقدها و نظرهايي هم داشته‌‌اند كه آنها را در روزنامه‌ها و مجلات نوشته‌‌اند كه آنها هم در يك كتاب مي‌توانند گردآوري شوند. او براي خودم چند نقد در روزنامه ايران و «شرق» نوشت. به‌هرحال چون شكل نوشتار دارند، با حداقل‌هايي قابل چاپ و انتشار هستند. به نظرم مي‌آيد چنين كارهايي را در رابطه با دالوند بايد كرد. در پايان بنابر آنچه در تقويم آمده كه هنرمنداني در آذرماه فوت كرده‌اند؛ مثل مرتضي مميز و دالوند، اميد كه آذرماه همواره ماه تولد هنرمندان باشد. من خودم متولد آذرماه هستم. به‌هرحال جاي دالوند در ميان ما بسيار خالي است و شايد برخي از ما رفتارهايي داشته باشيم كه آدم‌ها آنها را به حساب ديگري بگذارند و اين به حال‌وهواي آدم‌ها برمي‌گردد... و شايد مورد ديگر اين است كه در اين روزها شايد آدم‌ها تنها شده باشند و بايد كه بيشتر ديده شوند! همچنين شنيده‌ام كه او يك دختر دارد كه اين روزها به ايران برگشته. من به او و خانواده‌اش و همه دوستانم كه در غم رفتن دالوند اندوهگين هستند، تسليت مي‌گويم. اميدوارم كه همه‌چيز به خير بگذرد و روحش آمرزيده شود كه حتما با اين‌همه كارهاي خوبي كه كرده، آمرزيده شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.