|

نشست شوراي همکاري خليج‌فارس بدون حضور امير قطر آغاز شد

توپ تحميلي در زمين قطر

سي‌ونهمين نشست سالانه شوراي همکاري خليج‌فارس روز گذشته در عربستان سعودي بدون حضور امير قطر برگزار شد. در روزهاي اخير، همه نگاه‌ها به قطر دوخته شده بود، ولي اين سؤال که آيا امير قطر پس از بحران اخير ميان اين کشور و پنج کشور ديگر عربي در اين نشست حضور مي‌يابد يا خير، تنها ساعاتي پيش از آغاز نشست پاسخ داده شد. شيخ تميم‌الثاني، امير قطر، در اين نشست حضور نيافت تا اميدها براي پايان بحران 18ماهه بين برخي اعضاي شوراي همکاري خليج‌فارس نااميد شود. بر اساس بيانيه دولت قطر، نمايندگان این دولت به سرپرستي سلطان بن‌سعد المريخي، وزير خارجه قطر، در اين نشست حضور داشتند. بحران قطر و چندين کشور عربي از ژوئن 2017 آغاز شد. عربستان‌ سعودي، بحرين، امارات متحده عربي و مصر، قطر را به حمايت از تروريسم متهم کردند و اين کشور را در محاصره هوايي، زميني و دريايي قرار دادند. در‌حالي‌که دوحه اين اتهام‌ها را رد کرد، اين کشورها شروطي براي عادي‌سازي رابطه با قطر مطرح کردند؛ ازجمله کاهش سطح روابط قطر با ايران، تعطيلي پايگاه‌هاي نظامي ترکيه در اين کشور، تعطيلي شبکه الجزيره، قطع حمايت از گروه‌هاي تروريستي و چندين شرط ديگر؛ اما قطر حاضر به پذيرش اين شروط نشد و بحران تا امروز ادامه دارد. مقامات کشورهاي تحريم‌کننده قطر در روزهاي اخير مي‌گفتند در نشست اخير شوراي همکاري خليج‌فارس در رياض، امکان دستيابي به راه‌حلي براي پايان اين بحران وجود دارد و همين اظهارنظر، گمانه‌ها را درباره امتيازگيري‌هاي دو طرف در نشست سالانه اخير تقويت مي‌کرد. ملک‌سلمان، پادشاه عربستان سعودي که ميزبان اين نشست است، پيش‌تر دعوت‌نامه‌اي براي امير قطر فرستاده بود که بيشتر يک پروتکل ضروري به نظر مي‌رسيد تا پيام صلح. با‌اين‌حال برخي بر اين باور بودند که احتمالا اين دعوت‌نامه مي‌تواند به پايان بحران منجر شود يا دست‌کم گفت‌و‌گوهايي را در اين زمينه به دنبال داشته باشد. در سال 2014 نیز پس از يک بحران هشت‌ماهه با قطر، ملک‌عبدالله، پادشاه وقت سعودي، کشورهاي حاشيه خليج‌فارس را به رياض دعوت کرد و تصميم عادي‌سازي روابط با قطر گرفته شد. در اين ميان، کويت که تلاش کرده در بحران کشورهاي حاشيه خليج‌فارس نقش ميانجيگر را ايفا کند، هنوز اميدوار است اين نشست مقدمات حل‌وفصل اين بحران را فراهم کند؛ هرچند مقامات کشورهاي محاصره‌کننده قطر تأکيد مي‌کنند روابط با قطر تنها زماني عادي‌ خواهد شد که اين کشور سياست خارجي‌ خود را تغيير دهد. اين کشورها از حضورنيافتن امير قطر در اين نشست نیز انتقاد کرده‌اند. اين امر با واکنش فوري شيخ خالد بن‌احمد آل‌خليفه، وزير خارجه بحرين، روبه‌رو شد که در توييتي، تصميم قطري‌ها را براي فرستادن وزير خارجه به‌جاي امير، به باد انتقاد گرفت. وزير خارجه بحرين در توييتي نوشت امير قطر بايد «خواسته‌هاي منصفانه» را مي‌پذيرفت و در نشست شرکت مي‌کرد. او پيش از آغاز نشست نيز از قطري‌ها انتقاد کرده و گفته بود اين کشور همه پل‌هاي پشت سرش را خراب کرده است. تحليلگران نیز نقش اين نشست در حل‌و‌فصل اختلاف‌ها را مبهم ارزيابي کرده‌اند و مي‌گويند تجربه نشان داده اين شورا در ايفاي نقشي تأثيرگذار در حل بحران کشورهاي عضو، ناتوان بوده است. سنت شوراي همکاري خليج‌فارس شوراي همکاري خلیج‌فارس در سال 1981 براي پيشبرد همکاري‌هاي اقتصادي و سياسي ميان کشورهاي شبه‌جزيره عرب تشکيل شد. بحرين، کويت، عمان، قطر، عربستان سعودي و امارات متحده عربي هر سال براي مذاکره درباره امور منطقه‌اي و همکاري‌هاي بيشتر، با يکديگر ديدار مي‌کنند. با‌اين‌حال به‌ گفته محجوب زويري، رئيس مرکز مطالعات خليج‌فارس در دانشگاه قطر، اين «سنت» به ابزار عربستان سعودي براي تحکيم نقش خود به‌عنوان قدرتي منطقه‌اي بدل شده است. به گفته اين استاد دانشگاه، «بدون شورا، عربستان قدرتي در منطقه ندارد. اين شورا عربستان را در مقام رهبري اقتصادي و بيشتر سياسي قرار مي‌دهد. از همين رو است که آنها بر برقراري شوراي همکاري خليج‌فارس تأکيد دارند». زويري درباره دعوت پادشاه عربستان از امير قطر براي شرکت در اين نشست نیز گفت اين امر بيشتر از آنکه نشان‌دهنده تمايل پادشاه به حل بحران باشد، اقدامي تشريفاتي است؛ «طبق سنت، کشور ميزبان بايد از همه اعضاي شوراي همکاري خليج‌فارس براي شرکت در اين نشست دعوت کند». با وجود نقش تأثيرگذار عربستان سعودي بر اين شورا، کشورهاي کويت و عمان خود را از بحران قطر دور نگاه داشته‌اند و با اين کشور روابطی عادي دارند. همچنين پيش‌بيني‌ها حاکي از آن بود که بحران کشورهاي حاشيه خليج‌فارس اولويت اين نشست نخواهد بود. برخي تحليلگران بر اين باورند دعوت رياض از قطر، با اين هدف صورت گرفته که به جهانيان بگويند توپ در زمين قطر است. فرستادن هيئتي از جانب قطر به اين نشست نیز نشان مي‌دهد دوحه نمي‌خواهد همه امکان‌هاي پيش‌رو را براي حل‌وفصل بحران ناديده بگيرد يا به اين امر متهم شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.