بازيابي ايرانگرايي در برابر قومگرايي، ضرورتي غير قابل انکار براي حفظ همبستگي ملي
ميرمهرداد ميرسنجري*
جامعه ايران در چند صباح گذشته شاهد رويدادهاي درخور توجهي از سوي مقامهاي دولتي و غيردولتي و شماري از نمايندگان مجلس بوده است که تأمل، ارزيابي و تجزيهوتحليل همهجانبهاي را ميطلبد.
دکتر علياکبر ولايتي در سخناني بيسابقه و دور از انتظار، آنهم در شبکه سراسري رسانه ملي، با بازخواني سخنان کتيبه خشايارشاه هخامنشي، عظمت و شکوه تاريخ ايران باستان را با دقت و موشکافانه مورد تجزيهوتحليل قرار داده است. از ديگر سو، نقد روزنامه دولتي ايران درباره اظهارنظر صريح سردار نقدي درباره کورش بزرگ و نسبتهايي که به اين شخصيت تاريخ ايران باستان زده شد، با پاسخ درخور توجه و کمسابقه در تاريخ جمهوري اسلامي از سوي سردار همراه شد که دگربار، شگفتي ناظران و تحليلگران را در پي داشته است. اين مقام بلندپايه نظامي، ضمن تکذيب انکار ولي با اتهامهايي به کورش بزرگ بر «تاريخِ حداقل هفتهزارساله و شايد 10هزارساله ايران» تأکيد کرده است. در جايي ديگر نیز با همين سخنان دور از انتظار، تأکيد کرده «اگر تاريخ ايران باستان بهدرستي فهم و وصف شود، سرچشمه و ريشه آن به بزرگاني مانند پيامبر الهي، حضرت زرتشت -عليهالسلام- خواهد رسيد و اوست که بر تارک تاريخ ايران باستان ميدرخشد». بهراستي شرايط امروز دنيا، منطقه و ايران چگونه شده که پس از چهار دهه، در بالاترين سطوح مسئولان، «ايرانگرايي» در حال تبديلشدن به اولويت اصلي است؟ ترديدي نميتوان داشت که آنچه از سوي دشمنان عليه نظام ايران طراحي و اجرا ميشود، خواهناخواه با تهديدهاي علني موجوديتي تاريخي به نام «ايران» و هويت ملي و تماميت سرزميني کشور هم پيوندي ناگسستني دارد. فدراليستها، رقيبان و دشمنان منطقهاي ايران ازجمله عربستان سعودي، جريان سوم، چپهاي جهانوطن و... با وجود اختلاف برخي ديدگاههاي سياسي، در انکار و تضعيف هويت فرهنگي و تاريخي ملت يگانه ايران، دشمني با يکپارچگي ملي و سرزميني ايران و دامنزدن به اختلافافکني زباني تيرههاي ايراني (با نام جعلي و نادرست اقوام) سخن و هدفي واحد را بيان و دنبال ميکنند. در اين ميان، درحاليکه در داخل جريانهايي هستند که تحريف، انکار و تحقير تاريخ و فرهنگ ملي ايران باستان و ايرانگرايي را مشکل مهمي براي کشور نميدانند، رسانههاي تبليغاتي جهاني عليه هويت ايراني شبانهروز در حال سمپاشي و سياهنمايي هستند که فيلم ۳۰۰ در گذشته و بازي رايانهاي اخير اساسينز کريد کيش قاتل «ميراث خنجر مخفي» نمونههايي هستند از تحريف تاريخ باستاني ايران از سوی غربيها که در نبود هيچ متولي رسمي براي دفاع از تاريخ ايران باستان، هخامنشيان ايراني را به دروغ، بهعنوان افرادي وحشي، متجاوز و غارتگر نشان ميدهند. بهراستي چرا ايرانگرايي در کشور از جايگاه شايستهاي برخوردار نشده و چرا کمترين حمايت رسمي و دولتي از اين نياز غيرقابل چشمپوشي صورت نگرفته است؟ مگر جز اين است که هر ايراني که متعهد به خدمت به کشورش باشد و به ملت و ميهن خود علاقه داشته باشد، به حکم آنکه ايراني است، بايد با «ايرانگرايي» آشنا باشد؟ و ايرانگرابودن، مگر بهجز احساس مسئوليت در برابر انجام وظايفي است که عملکردن به آنها، موجب بهروزي، پيروزي و سربلندي ملت ايران خواهد شد؟ آيا نمايندگان ميدانند مجلس شورا سمبل وحدت ملي است نه تفرقهافکني قومي؟ شوربختانه، مدتي است برخي مقامهاي سياسي و بعضي نمايندگان مجلس، با وجود تذکرهای مکرر دلسوزان کشور در پرهيز از «گسلسازي قومي»، دنبال بهرهگيري و استفاده از شکافهاي زباني-قومي براي نيل به اهدافي هستند که بيترديد به نتايج فاجعهآميزي منجر خواهد شد. کوتاه سخن اينکه آيا وقت آن فرانرسيده است که سخنگفتن به هر شکل و ترفندي از تفرقه و ترويج جداسازي در قانون کشور جرم تلقي شود؟ بهطور حتم، بايد هوشيار باشيم که تقويت قومگرايي و همزمان تضعيف ايرانگرايي، در نهايت خطر شوم فروپاشي ايران را در پي خواهد داشت و ترديدي نيست که نتيجه مستقيم بيتوجهي و تضعيف علني مفهوم هويت ملي و ايرانگرايي در کشور، تقويت واگرايي زباني- قومي است و از اين روي، به نظر ميرسد مسئولان بهدرستي و البته کمي دير، به اين نتيجه رسيدهاند که ضامن بقاي موجوديتي به نام «ايران»، چيزي نيست جز بازگشت به هويت ملي و ايرانگرايي. *استاديار دانشگاه و پژوهشگر فرهنگي و ژئوپليتيک
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.