|

نمایش «آنتیگونه» زنان پناه‌جوی سوری

پیش از آنکه کارگاه آموزش تئاتر در شهر بیروت، پایتخت لبنان برپا شود، 35 زن پناه‌جوی سوری که تصمیم داشتند حرفه تئاتر را دنبال کنند، هرگز نام نمایش‌نامه «آنتیگونه» سوفوکل را نشنیده بودند. سه ماه بعد که آنها روی صحنه رفتند تا این نمایش‌نامه کلاسیک یونانی را اجرا کنند. متنی که برای اجرا در دست داشتند، برای آنها وسیله‌ای بود تا یک تحول کامل شخصیتی و روانی را از سر بگذرانند. هال اسکاردینو، بازیگری که این کارگاه آموزشی بیروت را از طریق بنیاد خود موسوم به Open Art سازماندهی کرده است، می‌گوید: «این کار سرشار از خنده و تفریح بود و مبتنی‌بر اعتماد. می‌خواستیم آنها از این لحظه لذت ببرند. وقتی وارد این فعالیت می‌شدند، برای آنها مهم بود کاری باشد که بتوانند چشمداشتی از آن داشته باشند».این زنان سوری در پاییز سال 2014، از دوشنبه تا شنبه از ساعت 10 صبح تا دو بعدازظهر برای تمرین نمایش‌نامه «آنتیگونه» دور هم جمع می‌شدند که شامل تمرین‌های اعتمادسازی و خودبیانگری و تفکر در مورد این بود که نمایش‌نامه چه ارتباطی با تجارب خود آنها دارد. در آن زمان، برگزارکنندگان این برنامه سازمانی برای مراقبت از کودکان گروه فراهم کردند تا اطمینان حاصل شود که آنها بتوانند روی خود تمرکز کنند. این زنان در هر نوبت یک اجرا را تمرین کردند و به‌این‌ترتیب اجتماعی را پدید آوردند که در آن احساس امنیت می‌کردند و این امنیت به آنها کمک می‌کرد تا با تجربیات خود و آسیب‌های ناشی از جنگ در سوریه کنار بیایند. این کارگاه همچنین تلاشی هیجان‌انگیز بود برای آنکه از روزمرگی بیرون بیایند و اعتمادبه‌نفس در آنها پدید بیاید. اکثر زنان هرگز از اردوگاه‌های پناهندگان یا مکان‌های استقراری که پیش‌تر در آن زندگی می‌کردند، بیرون نیامده بودند. بعضی از آنها مجاز نبودند بدون پوشیه بر صورت به خیابان بروند. اسکاردینو اصرار دارد که «ما واقعا کار زیادی نکردیم، به آنها یک نمایش‌نامه دادیم و امکان دادیم که مضامین را کشف و خود آنها را درک کنند. واقعا آنها خود را توانمند کردند...».اسکاردینو همچنین فیلم مستندی تولید کرد با عنوان «ما شاهزاده نیستیم» که در آن سفر مونا، ولاء، فدوا، هیبا و دیگر زنان از سوریه به لبنان را به‌واسطه تجربیات آنها در کارگاه تئاتر به تصویر می‌کشد. این فیلم اخیرا در ماه نوامبر 2018 با همکاری و کمک مالی کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد در شهر نیویورک روی پرده رفته است. رئیس دفتر جهانی کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد در نیویورک می‌گوید: «آنچه این فیلم را بسیار قدرتمند می‌کند، این است که به داستان‌های فردی می‌پردازد. ما با ارقام بزرگ بمباران شده‌ایم؛ این واقعیت که 68.5 میلیون نفر مجبور به فرار از خانه و کاشانه خود شده‌اند. این چیزی است که تقریبا نمی‌توانید هضم کنید، اما هر پناهنده داستان خود را دارد».در این فیلم زنان سوری سر ناهار یا موقع نوشیدن قهوه درباره شخصیت‌های نمایش‌نامه آنتیگونه بحث می‌کنند و اینکه با کدام‌یک از آنها بیشتر از همه همذات‌پنداری می‌کنند. برخی احساس می‌کنند به شخصیت اصلی، آنتیگونه، نزدیک هستند و انگیزه او را برای تدارک یک مراسم تدفین درخور برادر مرده‌اش درک می‌کنند. دیگران خود را مادرسالاری می‌بینند که مسئول اجرای قوانین هستند مانند خود پادشاه کریون. این کارگاه برای همه‌ آنها فضایی را ایجاد کرده است تا درباره سوء‌رفتار و تبعیض، در مورد تمایلشان برای آزاد در خیابان قدم‌زدن، داشتن شغل یا تصنیف اشعار موسیقی رپ آزادانه سخن بگویند. یکی از زنان در این فیلم گفته است: «آنچه از دست داده‌ایم آن‌قدر بزرگ بوده که باید برای آنچه مانده، مبارزه کنیم».بازتابی از تجربیات این زنان در سوریه به شکل انیمیشن در فیلم نشان داده شده که شباهت قابل‌توجهی به نمایش‌نامه‌ یونانی‌ای دارد که بیش از دوهزار سال پیش نوشته شده است. رئیس دفتر جهانی کمیساریا در نیویورک می‌گوید؛ پناهندگان معمولا مشتاق هستند که داستان‌های خود را در میان بگذارند. اگر شخص قادر باشد داستان خود را با کلمات خود بگوید، به‌جای آنکه دیگران از زبان او بگویند، قدرتی سازنده و برانگیزاننده در او پدید می‌آید. فیلم «ما شاهزاده نیستیم» درحال‌حاضر در جشنواره‌های سراسر جهان حضور دارد. تهیه‌کنندگان این فیلم امیدوارند که این مستند را در اردوگاه‌های پناهندگان و در جوامع شهری که پناه‌جویان در آنها زندگی می‌کنند، به نمایش بگذارند. *منبع: (UNHCR)

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.