نگاهي کوتاه به اختلاف معنادار شهرداري تهران و پليس راهور درباره طرح زوج و فرد
جدل بيپايان براي يادگار احمدينژاد
معصومه اصغري : طرح زوج و فرد که از سال 82 و دوران شهرداري محمود احمدينژاد کليد خورد و اجرا شد و اندکي بعد فرمانده نيروي انتظامي در کسوت شهرداري تهران آن را ادامه داد، بعد از 15 سال همچنان محل مناقشه است. اختلاف و ناهماهنگي معاونت ترافيک شهرداري پايتخت با پليس راهور تمامي ندارد. درحاليکه ناهماهنگيهاي اين دو مجموعه و بخشهاي ديگري مثل وزارت کشور، خود را به شکلي عيني در اجراي «طرح کاهش» نشان داده، حالا چند روزي است دوباره تصميمهاي يکجانبه و يکباره شهرداري تهران در موضوع طرح زوج و فرد، صداي اعتراض پليس راهور تهران را بلند کرده است. چند روز قبل محسن پورسيدآقايي، معاون حملونقل و ترافيک شهرداري تهران، درباره احتمال حذف طرح زوج و فرد در سال آينده خبر داد و بعد سردار مهماندار اظهارات او را نظر شخصي خواند و گفت: قطعا با تصميم يک نهاد اتفاقي نميافتد و نيازمند مصوبه شوراي عالي ترافيک دراينباره هستيم. آنچه بيش از 12 سال است بهعنوان طرح زوج و فرد براي کاهش ترافيک و کنترل آلودگي هوا اجرا ميشود، پيشنهاد محمود احمدينژاد در مدت کوتاه حضورش بهعنوان شهردار تهران بود. همان روزها نیز پيشنهاد احمدينژاد مخالفاني داشت. او در بهمن 82 در واکنش به مخالفتها با اين طرح گفت: «تصميم شهرداري براي زوجوفردكردن تردد خودروها يكباره با تصميم كميتهاي در گوشهاي از كشور مبني بر زوجوفردكردن ترددها در روزهاي پنجشنبه و جمعه، مختل شد». اين روزها، روزهايي بود که محمدباقر قاليباف هنوز فرمانده نيروي انتظامي بود. مرداد 82؛ يعني روزهايي که بحث طرح جديد تردد زوج و فرد خودروها کليد خورد و شوراي عالي ترافيک با اجراي بلندمدت آن مخالفت کرد، ازقضا علاوه بر قاليباف، فرمانده نيروي انتظامي پايتخت، مهدي چمران، رئيس شوراي شهر آن زمان، نیز با اجراي اين طرح مخالف بود. محور اصلي صحبتها هم دو مسئله زيرساختهاي حملونقلي نداشته شهر تهران و چندرئيسهبودن مسئوليت ترافيک تهران بود؛ موضوعي که قاليباف در سالهايي که شهردار تهران بود، زياد درباره آن صحبت کرد؛ اما نتوانست به هدفش برسد و در بيشتر سالهايي که شهردار بود، به تنهايي و با استفاده از ارتباطات خود کارها را پيش برد. محمود احمدينژاد که بعدها در زمان رياستجمهورياش نشان داد تبحري خاص در شروع پروژههايي با مخالفت بالا دارد، اين طرح را کليد زد و اجرا کرد؛ اما محمدباقر قاليباف که با اين طرح مخالف بود، بعدها آن را ادامه داد. اين طرح شهريور 83 در شوراي شهر تهران تصويب و بهمن هم وزير کشور تغييرات ساعت شروع به کار اصناف و بانکها را متناسب با آن ابلاغ کرد. به عبارتي، شهردار اسبق تهران که با اين طرح مخالف بود، با رفتن پشت ميز شهرداري تهران همان طرح را اجرا کرد. اين طرح که همزمان با تغييرات در محدوده طرح ترافيک آغاز شد، از همان ابتدا مثل اين روزها از در منازل اجرا نميشد. ساعت اجراي آن براي خودروهاي زوج و خودروهاي فرد ۶:۳۰ صبح تا ۱۹ بود و در روزهاي پنجشنبه اعمال نميشد؛ اما حدود يک سال بعد به پنجشنبهها هم تسري پيدا کرد. بعد از آن نیز هرچه بزرگراههاي بيشتري در شرق و غرب و جنوب و شمال تهران گسترش يافتند، محدوده اين طرح هم افزايش پيدا کرد. البته شهردار اسبق تهران در سالهاي بعد نظرش درباره اين طرح تغيير یافت و شروع به اصلاحاتي کرد و شايد پيشنهاد اجراي طرح کاهش، بخشي از آن تغييرات بود. قاليباف در اين سالها تغييرات درخور توجهی در سيستم حملونقل عمومي تهران ايجاد و به همين واسطه جوايزی جهاني را براي تهران کسب کرد؛ اما آنچه او شروع کرد و انجام داد، درصدي از کارهاي رويزمينمانده حملونقل عمومي شهر تهران بود. حالا معاون حملونقل و ترافيک شهرداري تهران درباره احتمال حذف طرح زوج و فرد صحبت ميکند. محسن پورسيدآقايي گفته مطالعات نشان داده است طرح زوج و فرد، طرحی اشتباه بوده که در بلندمدت نهتنها آلودگي هوا را کاهش نداده است، بلکه سبب شده مردم به سمت خريد خودروي ارزانقيمت با پلاک مخالف گرايش پيدا کنند و اين امر موجب افزايش آلودگي هوا شده است. پورسيدآقايي با اشاره به در حال انجامبودن مطالعات ملغيشدن طرح زوج و فرد گفته است در صورت تصويب شوراي ترافيک تهران، احتمالا اجراي طرح زوج و فرد پس از سالها ملغي و تبديل به حلقه دوم طرح ترافيک ميشود. از آن به بعد هم ديگر پلاک خودرو ملاک تردد در محدوده نيست و همه خودورها با هر پلاکي ميتوانند آزادانه تردد کنند؛ اما هزينه ورود به حلقه دوم طرح ترافيک يا همان محدوده زوج و فرد يکسوم هزينه طرح ترافيک خواهد شد. درعینحال، رئيس پليس راهور تهران بلافاصله به اين موضوع واکنش نشان داد و گفت: حذف طرح زوج و فرد نيازمند تصويب شوراي ترافيک تهران است و قطعا با تصميم يک نهاد اتفاقي نميافتد. اگر قرار باشد براي زوج و فرد يا طرح ترافيک اتفاقي بيفتد، لازم است اين درخواست به شوراي ترافيک که به رياست شهردار و متشکل از پليس، پليس راهور، وزارت کشور، استانداري و معاونت حملونقل برگزار ميشود، برسد تا پس از بحث و بررسي، موضوع آن را در شورا نهايي کنيم. مطمئن باشيد هرگونه تغيير ناگهاني ميتواند آثار مخربي روي افزايش ترافيک مابقي معابر داشته باشد و نيازمند بررسيهاي دقيق است. با وجود اين، آنچه مسئولان را در خلأ فکرهاي اساسي ترغيب به چنين تصميمات مقطعي ميکند، فشار آلودگي هوا در اواخر پاييز هر سال است. افزايش آلودگي هوا در چند سال اخير ميتواند دليلي روشن بر نبود هماهنگي و همراهي همه دستاندرکاران مرتبط با مسئله ترافيک و آلودگي هوا و کارسازنبودن طرحهاي اجراشده باشد؛ اما اين همان صورتمسئلهاي است که هميشه اول پاک ميشود. شهرداري تهران در سالهاي گذشته چندينبار خيزي براي تغييراتي اساسي در ساختار طرحهاي محدوديتزا براي ترافيک ازجمله طرح ترافيک و طرح زوج و فرد داشته است؛ تغييراتي را هم گاه با همکاري با دیگر ارگانها و گاه انفرادي در اين طرحها اعمال کرده است؛ اما تغييرات بيشتر نيازمند همکاري بخشهاي متولي ديگر و البته مجوزهاي قانوني است. به همين دليل، تاکنون اين دو طرح، درست يا غلط، ادامه داشتهاند؛ اما حالا چطور شهرداري تهران درحاليکه طرح کاهش را نصفهونيمه گذاشته و شمايي کلي از طرح را به نمايش میگذارد، تصميم به اين تغيير گرفته است؛ آنهم در شرايطي که سيستم حملونقل عمومي تهران در حدود دو سال اخير کمترين ميزان ورودي خدماتي نظير واگن مترو، اتوبوس، تاکسي و ايستگاه مترو جديد را داشته است؟ چطور مسئولان شهري تصميم به تغيير پازلهايشان بدون توجه به داشتههايشان در کف خيابانهاي تهران ميگيرند؟ اگر قرار باشد طرح زوج و فرد در تکميل طرح کاهش که هنوز درستي عملکردش مشخص نيست، حذف شود، چه تضميني وجود دارد که چند سال بعد مسئولي ديگر نگويد فلان طرح از ابتدا اشتباه بوده است؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.