|

علم به‌غارت‌رفته حسابدار

غلامحسین دوانی- حسابدار رسمی

ژوزف پرودن، اقتصاددان و فیلسوف فرانسوی، معتقد بود «حسابدار اقتصاددان واقعی است که علم او به غارت رفته است».

فدراسیون بین‌المللی حسابداران (آیفک)، در سی‌امین سال تأسیس، دوم تا هشتم دسامبر ۲۰۰۷ (برابر با ۱۱ تا ۱۷ آذر ۱۳۸۶) را به‌عنوان هفته جهانی حسابداری اعلام کرد و از اعضای خود در همه کشورهای جهان خواست آن هفته را به همین نام اعلام کنند و گردهمایی‌ها یا آیین‌های ویژه‌ای را به همین مناسبت تدارک ببینند. در آن سال انجمن حسابداران خبره ایران به‌عنوان نخستین عضو ایرانی آیفک با اعلام این خبر همه نهادهای حسابداری ایران را برای تعیین روزی با عنوان روز حسابدار فراخواند. براساس آن فراخوان و نشست‌هایی که سپس بین رهبران انجمن حسابداران خبره ایران، جامعه حسابداران رسمی ایران (دو انجمن ایرانی عضو آیفک)، انجمن حسابداری ایران، انجمن مدیران مالی و سازمان حسابرسی تشکیل شد، سرانجام در گردهمایی روز سه‌شنبه، 13 آذر 1386، در هتل ونوس (تهران) روز پانزدهم آذر هر سال (ششم دسامبر) به‌عنوان روز ملّی حسابدار در ایران نام‌گذاری شد. امسال دوازدهمین سال پی‌درپی است که حسابداران ایران دوشادوش حسابداران جهان در تدارک برگزاری هرچه باشکوه‌تر آیین‌های‌ گرامیداشت این روز فرخنده و‌ گرامی ‌هستند. روز حسابدار بهانه‌ای برای پاسداشت خدمتگزاری صادقانه حسابداران، مدیران مالی، حسابرسان مستقل، حسابرسان داخلی و همگی افراد حرفه‌ای شاغل در زمینه‌های شغلی متنوع حرفه بزرگ حسابداری ایران است. متخصصان حساب‌شناسی که دستاورد خدمات ارزشمندشان ارتقای شفافیت مالی، حسابدهی، تصمیم‌سازی و تخصیص بهینه منابع و کاهش تقلب‌های مالی و مفاسد اقتصادی در بخش‌های عمومی (دولتی و غیردولتی) و خصوصی کشور است. هفته حسابداری که در فاصله دومین هفته تا سومین هفته آذر هر سال نامیده می‌شود؛ به‌عنوان هفته و روز حسابدار در جهان شناخته شده و در ایران نیز با همت مشترک نهادهای حرفه‌ای با وجود بی‌مهری دولت با نهاد حسابداری کشور، چندین سال است جشن تولد حسابداران ایران در روز 15 آذر به همت جامعه حسابداران رسمی ایران و انجمن حسابداران خبره ایران، انجمن حسابداری ایران و انجمن حسابرسان داخلی و دانشگاه‌های کشور در سراسر ایران برپا می‌شود. درحال‌حاضر چهار نهاد حرفه‌ای به شرح زیر هریک بار مسئولیت حرفه حسابداری و حسابرسی کشور را بر دوش دارند. 1. جامعه حسابداران رسمی ایران به‌عنوان نهاد قانونی حرفه حسابرسی با عضویت حدود دو‌هزارو 400 نفر و میانگین تجربه 15 سال است 2. انجمن حسابداران خبره ایران به‌عنوان قدیمی‌ترین نهاد حرفه حسابرسی و حسابداری با عضویت حدود شش‌هزارو 800 نفر با میانگین تجربه 10 سال است 3. انجمن حسابداری ایران به‌عنوان نهاد آکادمیک حرفه حسابداری و عضویت حدود هفت‌هزارو 500 نفر با میانگین تجربه 10 سال است 4. انجمن مدیران مالی به‌عنوان نهاد مدیران مالی و کارشناسان ارشد فعال در حوزه مدیریت مالی با عضویت حدود هزارو 200 نفر و میانگین تجربه 10 سال است از‌آنجا‌که بیشتر اعضای یادشده در هر چهار نهاد حرفه‌ای مشترک هستند؛ چنانچه اعضای انجمن حسابداران خبره را به‌عنوان شاخص حرفه حسابداری تلقی کنیم، با یک نهاد غیردولتی مشتمل بر 680 قرن تجربه به‌عنوان شاخصه اصلی حرفه حسابداری ایران مواجه خواهیم شد که متأسفانه بهره‌برداری اساسی از این تجربه صورت نمی‌گیرد. آنچه در‌این‌میان حائز اهمیت است، بنیاد مالی هر چهار نهاد حرفه‌ای بر دوش اعضای آن قرار دارد و برخلاف بسیاری نهادهای حرفه‌ای و غیرحرفه‌ای موجود این نهادهای حسابداری تاکنون «وام‌دار هیچ دولتی» نبوده‌اند و بدون کمک مالی دولت توانسته‌اند به چنین رشد شتابانی برسند که نشان از همبستگی حرفه‌ای حسابداران دارد. تا‌آنجا‌که سوابق نشان می‌دهد، اعضای جامعه حسابداری کشور در دهه‌های پس از انقلاب اسلامی بسیاری از مناصب اصلی دولت مانند ریاست دیوان محاسبات، بانک مرکزی، معاونت‌های ارشد وزارت امور اقتصادی و دارایی و... را عهده‌دار بوده‌اند. آنها برای راهبرد توسعه اجتماعی-اقتصادی کشور بیش از سایر حرفه‌ها تلاش کرده‌اند؛ اما بیشتر از هر حرفه دیگری مورد «بی‌مهری» قرار گرفته‌اند. حسابداری دانش روزآمدکردن اطلاعات مالی و حسابرسی دانش اعتباردهی و پاسخ‌گویی مالی است؛

...بنابراین برای کسانی که علاقه‌مند به‌ روزآمدکردن اطلاعات مالی یا اعتباربخشی فرایند مبادلات بازرگانی نیستند، «حسابداری و حسابرسی» چندان خوشایند نیست، مضاف بر آنکه ژوزف ‌پرودن، اقتصاددان و فیلسوف فرانسوی، معتقد بود: «حسابدار اقتصاددان واقعی است که علم او به غارت رفته است»؛ بدین معنی که فقط حسابداری مدیریت و حسابداری قیمت تمام‌شده می‌تواند قیمت واقعی کالاها و خدمات، به‌ویژه کالاها و خدمات عمومی را تعیین کند تا حقوق شهروندی حفظ شود و از دام نئولیبرال‌ها برای تقلیل رفاه و سلامت عمومی جلوگیری شود. در واقع از آنجا که الزامات «شفافیت، پاسخ‌گویی و حسابدهی» جز با حسابداری و حسابرسی امکان‌پذیر نیست، لاجرم باید «نهادهای حرفه حسابداری» محترم شمرده شوند؛ زیرا حداقل 680 قرن تجربه را نمی‌توان با حرف و قانون و مصوبه و شعار نادیده گرفت. مثل کوهی که حتی در پس غبار انکارپذیر نیست، از طرف دیگر نشر و توسعه فرهنگ حسابداری که به پاس خدمات ارزنده مرکز تحقیقات و بررسی‌های فنی سازمان حسابرسی صورت‌گرفته حوزه فعالیت و برون‌داد حسابداری را از شکل سنتی خارج کرده و حرفه حسابداری، امروز به درخت تنومندی که ریشه در اعماق تنیده، تبدیل شده است و شواهد عینی آن حضور تعداد 150 دکترای حسابداری فارغ‌التحصیل دانشگاه‌های داخل کشور در دو دهه اخیر است که در مقایسه با کشورهای پیرامون رقم قابل‌توجهی به شمار می‌رود؛ به‌ویژه آنکه تعدادی از این عزیزان در رشته حسابداری صاحب‌نظرند و رأی و اندیشه حسابداری دارند. از طرف دیگر، حضور حدود 200 مؤسسه حسابرسی که حوزه عملکردی آنان سراسر کشور بوده، نوید آینده روشنی را برای حرفه حسابداری و حسابرسی به همراه دارد؛ به‌ویژه آ‌ن‌گاه که در مقام مقایسه استادان برجسته رشته حسابداری کشور با دیگر کشورهای منطقه از جمله ترکیه برآییم. در چنین فضایی با توجه به آنکه ایران از معدود کشورهایی است که در فدراسیون بین‌المللی حسابداران جهان (IFAC) دو عضو پیوسته (جامعه حسابداران رسمی ایران و انجمن حسابداران خبره ایران) دارد، جشن تولد سالانه حسابداران در ایران مفهوم خاصی خواهد داشت. بدون شک دارندگان 680 قرن تجربه به وضعیت فعلی بسنده نخواهند کرد و به قله مرتفع افتخارات ملی و به رؤیاهای حرفه حسابداری در واقعیت جامعه چشم خواهند دوخت. پیام مشروطیت اجرای قانون و حاکمیت بودجه بود که باید حاصل آن تولد جامعه حسابداری باشد. اما با سقوط مشروطیت تولد این نوزاد به درازا کشید، اما در جامعه پرتب‌وتاب فعلی که خواسته برحق شهروندان نظارت بر دخل و خرج، کاهش بهای قیمت تمام‌شده کالاها و خدمات و ارائه کیفیت بهتر است، جز اجرای درست اصول حسابداری و نظارت عامه از طریق حسابرسی عملکرد که هر دو در گروی اعتلای حرفه حسابداری است، امکان‌پذیر نبوده و ناچار همگان روی به آستان این حرفه پرمسئولیت خواهند آورد و بنابراین جامعه حسابداری باید دو صد چندان خود را آماده ارائه خدمات برتر و پرکیفیت مالی کند و از طریق دستیابی به دانش روزآمد حسابداری و حسابرسی جایگاه خود را در سطح ملی ارتقا بخشد. در همین زمینه به‌نظر می‌رسد با توجه به اینکه حرفه حسابداری جزء لاینفک جهان حسابرسی به شمار می‌رود، مقامات مسئول با گنجانیدن روزی به عنوان روز حسابدار در تقویم ملی در همدلی با حسابداران ایران و تقدیر از استادان برجسته حسابداری کشور که از مفاخر ملی محسوب می شوند، پیش‌قدم شوند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.