|

عباس پرورده، کارشناس مسائل منطقه

براي بهره‌برداري‌هاي سياسي نقش ايران در يمن را پررنگ جلوه مي‌دهند

‌در جريان سفر وزير خارجه به ژنو و مذاکرات صلح افغانستان موضوع ميزباني سوئد در دور بعدي مذاکرات مطرح شد. سوئد چطور وارد جريان مذاکرات يمن شد؟ بحران يمن به لحاظ انساني، قحطي، مسائل بهداشتي و تحريم‌هاي شديدي که ائتلاف عربي اعمال کرده تشديد شده است. در اين شرايط اين موضوع که گفت‌وگوها در چه کشوري انجام شود اهميت به مراتب کمتري دارد و آنچه در وهله نخست مهم به نظر مي‌رسد، شکل‌گيري گفت‌وگوها و مذاکراتي است که بتواند به جنگ يمن پايان دهد. ‌ايران در اين راستا بيانيه‌اي صادر کرده و در آن روي طرح چهارماده‌اي خود تأکيد کرده است. اين طرح و بندهاي آن در اين گفت‌وگوها مطرح است؟ اين گفت‌وگوها در استکهلم زير نظر سازمان ملل و با حضور دو طرف منازعه در يمن برگزار مي‌شود؛ از طرفي حوثي‌ها و از سوي ديگر گروه‌هايي که به عربستان و ائتلاف عربي وابسته هستند، بنابراين يکي از خواسته‌هاي ايران محقق شده که گفت‌وگوهاي يمني- يمني است. مسئله ديگر توقف جنگ و حملات به اين کشور است که در شرايط فعلي مذاکرات بدون قبول اين شرط نمي‌تواند ادامه پيدا کند. به نظر من طرح چهارماده‌اي ايران ابتدايي‌ترين شرايط را با توجه وضعيت کنوني مردم يمن در نظر گرفته است. در نتيجه اگر مذاکره‌اي شکل بگيرد، بايد اين چهار بند در آن پذيرفته شود تا شرايط پيشبرد مذاکرات و دور‌هاي بعدي گفت‌وگو فراهم شود. ‌بند آخر اين طرح هم تشکيل دولت فراگير وحدت ملي يمن است. بله، بايد گفت اين جنگ ناشي از قطع گفت‌وگوهاي يمني در سال 2014 است. زماني که براي اولين‌بار تمام گروه‌هاي سياسي و قومي در صنعا براي تشکيل دولت فراگير گرد هم آمدند، اما در آن مقطع چند نفر از رهبران سياسي انصارالله ترور شدند. اين ترورها آتش زير خاکستر فرقه‌اي و قومي در يمن را شعله‌ور کرد و اعتراض‌‌هاي انصارالله آغاز شد. بعد از آن نيز انصارالله براي دولت «منصور هادي» ضرب‌الاجل تعيين کرد، اما او ضرب‌الاجل را نپذيرفت. در نتيجه نيروهاي انصارالله وارد صنعا شدند و جنگ آغاز شد که اين وضعيت تاکنون ادامه دارد، بنابراين تشکيل دولت فراگير همان چيزي است که بنا بود در سال 2014 روي دهد. در اين شرايط به نظر مي‌رسد گزينه‌هاي ايران بهترين گزينه‌هاست. ‌مي‌توان تعريف روشني از نقش ايران در يمن و حل بحران آن داشت؟ نقش ايران در يمن مبهم است. در اين شرايط برخي رسانه‌ها و دولت‌هاي منطقه و کشورهاي غربي سعي مي‌کنند نقش ايران را براي بهره‌برداري‌هاي سياسي پررنگ جلوه دهند؛ مثل نشان‌دادن چند تکه آهن‌پاره در سازمان ملل توسط نيکي هيلي و نسبت‌دادن آنها به ايران؛ اين موضوع اتفاقي کم‌سابقه يا حتي بي‌سابقه در جهان است. همه استنادات اين کشورها موضع‌گيري‌هايي است که ايران در حمايت از انصارالله داشته است. در مقابل رهبران ارشد انصارالله درباره نزديکي روابط خود با ايران هم صحبت کرده‌اند. بااين‌حال ايران بارها اعلام کرده که حمايت از يمن «حمايت معنوي» است. پس با درنظرگفتن شرايط، ايران بايد درباره ميزان اين حمايت درايت بيشتري به خرج دهد تا به نسبت آن بتواند در معادلات منطقه تأثيرگذار باشد. ‌فکر مي‌کنيد برايند گفت‌وگوها در استکهلم موفقيت‌آميز خواهد بود؟ افکار عمومي جهان اميدوار است مذاکرات به نتيجه مشخصي برسد. انصارالله هم به‌دنبال اين موضوع است و موضع‌گيري‌هايي هم در اين رابطه داشته است. در نقطه مقابل هزينه‌هاي سياسي جنگ يمن براي ائتلاف عربي به‌خصوص عربستان، به‌ويژه بعد از قتل جمال خاشقجي بيشتر شده است، چراکه بعد از قتل خاشقجي تمرکز افکار عمومي نسبت به عملکرد عربستان در بحران يمن و سرکوب روزنامه‌نگاران و گروه‌هاي حقوق بشري بيشتر شده و اين کشور حاضر به پرداخت هزينه بيشتر براي جنگ بي‌فرجام و پرهزينه يمن نيست. پيام‌هايي هم از سوي برخي از مقامات عربستان از جمله «عادل الجبير»، وزیر خارجه اين کشور، شنيده شد که حاکي از تمايل به پايان جنگ دارد. بنابراين اگر شرايط به‌خوبی پيش برود و ساير بازيگران منطقه نيز همراهي کنند، مي‌توان انتظار نزديک‌شدن به پايان جنگ يمن را داشت. با توجه به اينکه معادلات منطقه نيز تغيير کرده و اين موضوع امکان موفقيت گفت‌وگوها را افزايش مي‌دهد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.