لزوم جذب سرمایهگذاری خارجی راهکار توسعه مناطق آزاد
محمود منزویزاده . مشاور امور بینالملل مناطق آزاد
جذب سرمایهگذاری خارجی با توجه به نقش ذاتی آن در توسعه مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، امروزه از مبرمترین نیازهای اقتصادی این مناطق برای پیشرفت و جذب تکنولوژی پیشرفته است. تأکید بر تأمین منابع مالی خارجی در بند 11 سیاستهای اقتصاد مقاومتی و ماده 19 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد، بهدرستی نشان از اهمیت این مسئله برای تعامل با اقتصاد بینالملل و رونق مناطق آزاد کشور دارد. اجرای طرحهای زیربنایی و تولیدی مناطق در قالب برنامهوبودجه مصوب، با تأمین و تضمین اعتبار از منابع خارجی تصریح شده و مشارکت، ورود و خروج سرمایه و سود حاصل از فعالیتهای اقتصادی خارجیان در مناطق آزاد رسمیت یافته است. قانونگذار از این جهت حقوق قانونی سرمایهگذاران خارجی را مورد تضمین و حمایت قرار داده است؛ چنانکه در مواد 20 و 21 قانون یادشده، تصریح شده است. بر این اساس، با توجه به زیرساختهای قانونی و نرمافزاری موجود در کشور، سرمایهگذاری خارجی شاخصی برای توسعه و رونق فعالیتهای اقتصادی مناطق آزاد به شمار میرود؛ بهطوریکه نقش مهمی در افزایش توسعه اقتصادی داشته و بهمنزله شاخصی است که میتواند در ترکیب بهینه نیروی کار و فناوری بخش صنعت و خدمات و رونق تجارت زمینههای بهبود سطح زندگی و رشد اقتصادی را فراهم آورد. با توجه به اهمیت منابع سرمایهگذاری و ضرورت تخصیص بهینه از آن برای تحریک رشد اقتصادی، لازم است مزیتهای نسبی مناطق آزاد کشور در زمینه تخصیص منابع سرمایهگذاری، به درستی شناسایی شده و با هدایت این منابع، ظرفیتها به مولدترین و کارآمدترین بخشها رهنمون شوند. آثار سرمایهگذاری خارجی بر رشد اقتصادی با تأکید با دو نوع سرمایهگذاری خارجی؛ یعنی سرمایهگذاری مستقیم خارجی و سرمایهگذاری پرتفوی خارجی، اثر ورود سرمایه بر رشد اقتصادی را در طول زمان در مناطق آزاد نشان میدهد. از بین جریانات مختلف سرمایهگذاری خارجی، سرمایهگذاری مستقیم خارجی (FDI) نقش اثرگذارترین متغیر را بر رشد اقتصادی کشورها در صحنه اقتصادی ایفا میکند و به لحاظ اهمیت ماهیت و انگیزههای ایجادکننده آن، از افق روشنتر و باثباتتری برای استفاده در برنامهریزیهای اقتصادی که معطوف به هدف رشد است، برخوردار است. سرمایهگذاری مستقیم خارجی قطعنظر از عواملی که موجب این سرمایهگذاریها میشوند، تأثیرات درخور توجهی بر متغیرهای کلان اقتصادی ازجمله کاهش نرخ بهره، کاهش نرخ ارز، افزایش رشد اقتصادی، کاهش بدهی دولت، بهبود توزیع درآمد، انتقال تکنولوژی پیشرفته، ایجاد فرصتهای شغلی و افزایش اشتغال، افزایش تحقیق و توسعه (D&R)، تقویت و گسترش منابع مهم مالی بینالمللی، تکنولوژی تولید، افزایش قدرت رقابت، توسعه صادرات، کاهش واردات و تأثیر مثبت در تراز پرداختها دارد. علاوه بر آن، باعث میشود سرمایهگذاران بخش خصوصی کشور نیز بیش از پیش فعال شده و درصدد مشارکت با سرمایهگذاران خارجی باشند. فرصتها و ظرفیتهای موجود در مناطق آزاد ازجمله انگیزهها و امکاناتی است که در مناطق آزاد کشور وجود داشته و باعث جذب سرمایهگذاران خارجی به سمت مناطق آزاد میشوند. از زمینههای کسبوکار در مناطق آزاد میتوان به صنایع بیوتکنولوژی، صنایع هایتک، صنایع تأسیسات دریایی، صنایع شیلاتی و کشاورزی، خدمات پشتیبانی نفت، تکنولوژی حفاری دریایی، خدمات پزشکی فرامرزی، صنایع غذایی و فراوری کشاورزی، صنایع پاک، صنایع پالایشگاهی، صنایع حملونقل، واحدهای کشت و صنعت، صنایع معدنی و خدمات در حوزه ICT اشاره کرد. مشارکت هند در بندر چابهار نیز از اهداف رقابتی بزرگی است که هندیها در رقابت با چین سرمایهگذاری کردهاند. این امر درعینحال برای ایران نیز فرصتی تلقی شده که بتواند با گسیل امکانات به سوی بندر چابهار، مانعی بر سر راه تحریمهای آمریکا بگذارد؛ ضمن آنکه میتواند موجبات جذب سرمایهگذاری هندیها را به سمت چابهار فراهم کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.