خصوصیسازی دزدی است
آندرس مانوئل لوپز اوبرادور* . ترجمه: سودابه رخش
سیاست غارتگری از منظر رفاه عمومی فاجعهای تمامعیار بوده است. در امور اقتصادی و اجتماعی به جای پیشرفت پسرفت کردهایم. ولی چندان هم عجیب نیست: این الگو به خودی خود به نفع اقلیت کوچکی از سیاستمداران فاسد و شرکتهای بزرگ طراحی شده است. این الگو نه درصدد برطرفکردن نیازهای مردم است، نه جلوگیری از خشونت و درگیری؛ نه حکمرانی علنی و صادقانه. این الگوی درصدد انحصار دستگاه دیوانسالاری و انتقال مواهب عمومی به بخش خصوصی است، آنهم با این ادعا که بخش خصوصی رونق به بار میآورد. نتیجه: نابرابری هولناک اجتماعی و اقتصادی. مکزیک یکی از کشورهایی است با بیشترین میزان اختلاف بین ثروت و فقر در جهان. طبق مقالهای که سال 2015 خراردو اسکیول، استاد کالج مکزیک و فارغالتحصیل دانشگاه هاروارد، نوشته 10 درصد مکزیکیها کنترل 64.4 درصد درآمد ملی را در اختیار دارند، و یک درصد مالک 21 درصد ثروت کشورند. ولی مهمتر از همه، نابرابری در مکزیک مشخصا در دوره نولیبرال بیشتر شده است. خصوصیسازی شکوفایش کرده. در ضمن باید آمار پیشرو را هم در نظر بگیریم: در ژوییه 1988، وقتی کارلوس سولیناس با یک تقلب انتخاباتی به عنوان رئیسجمهور به مردم مکزیک تحمیل شد، تنها یک خانواده مکزیکی در فهرست ثروتمندترین مردم جهان مجله فوربس قرار داشت، خانواده گارسا سادا با دو میلیارد دلار ثروت. در پایان دوره لولیناس، 24 مکزیکی به این فهرست اضافه شدند که ثروتشان رویهمرفته 44میلیاردو صد میلیون دلار بود. تقریبا همه این ثروت را از شرکتها، معادن و بانکهای متعلق به مردم مکزیک دزدیده بودند. در سال 1988، مکزیک در رده بیستوششم فهرست کشورهایی با بیشترین تعداد میلیاردر قرار گرفت، سال 1994 به رده چهارم رسید، درست بعد از ایالات متحده، ژاپن و آلمان. چیزی که عیان است نابرابری اقتصادی امروز بیشتر از دهه 80 است و حتی شاید بیشتر از دورههای قبلتر، هرچند فقدان سند و مدرک دقیق چنین مقایسههایی را دشوار میکند. اسکیول بر این نکته تأکید نمیکند که نابرابری در دوره سولیناس سربهفلک کشید، یعنی وقتی انتقال مواهب عمومی به بخش خصوصی در شدیدترین حالت خود بود. تحت حکمرانی سولیناس فاصله بین فقیر و غنی بیش از هر زمان دیگری شد. سولیناس پدرخوانده نابرابری مدرن مکزیک است. پس روشن است که خصوصیسازی آن نوشدارویی نیست که هوادارانش میخواهند به خورد ما بدهند. که اگر بود اثرات مفید خود را تاکنون نشان داده بود. در این وضعیت رواست از حامیان نولیبرالیسم بپرسیم: مکزیکیها چطور از خصوصیسازی نظام مخابراتی سود بردهاند؟ آیا صرفا تصادفی است که سرویس تلفن و اینترنت مکزیک بهلحاظ قیمت و کیفیت در رده هفتادم جهان و بسیار پایینتر از دیگر کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی قرار دارد؟ مزیت اجتماعی انحصار رسانهها چه بوده، جز برای ذینفعان مستقیمش که با بیشرمی تمام نامزدهای اپوزیسیون را تخریب کردهاند و با حمایت از رژیم فاسد ثروت هنگفتی به جیب زدهاند. دستاورد ما از خصوصیسازی شرکت ملی راهآهن مکزیک در سال 1995 چه بوده وقتی بیستواندی سال بعد این سرمایهگذاران خارجی هیچ خط آهن جدیدی نساختهاند، و میتوانند هر طور که بخواهند برای حملونقل نرخ تعیین کنند؟ نفع ما از اجاره 240 میلیون آکر زمین [هر آکر حدود چهار هزار مترمربع است]، 40 درصد از کشور (کل مکزیک 482 میلیون آکر است)، برای استخراج طلا، نقره و مس چه بوده؟ دستمزد معدنچیان مکزیکی، بهطور متوسط، شانزده برابر کمتر از معدنچیان ایالات متحده و کاناداست. میزان استخراج شرکتهای فعال در این زمینه در طول پنج سال به اندازه استخراج امپراتوری اسپانیا طی سه قرن بوده است. هولناکتر آنکه، تا همین اواخر آنها این مواد معدنی را بدون پرداخت مالیات استخراج میکردند. خلاصه، ما در زمانه بزرگترین غارت منابع طبیعی تاریخ مکزیک به سر میبریم. این سیاست ویرانگر هیچ نفعی به حال کشور نداشته است. آمار و ارقام میگویند که ما در 30 سال گذشته پیشرفتی نداشتهایم. برعکس، بهلحاظ رشد اقتصادی حتی از کشور فقیری مثل هائیتی هم عقبتر افتادهایم. تنها چیز ثابت رکود اقتصادی و بیکاری بوده که میلیونها مکزیکی را به مهاجرت یا امرار معاش از راه اقتصاد غیررسمی سوق داده، البته اگر آنها را به جرم و جنایت نکشانده باشد. نیمی از جمعیت درگیر مشاغل بیثباتاند. واگذاری گسترده کشاورزی، فقدان شغل یا چشمانداز آموزشی برای جوانانمان، و افزایش بیش از پیش بیکاری، موجب ناامنی و خشونتی شده که جان میلیونها نفر را گرفته است. الخاندور دسفاسیوکس، در مجله Mundo Ejecutivo گزارش میکند که «مؤسسه ملی آمار و جغرافیا و اداره ثبت ملی ناپدیدشدگان و درگذشتگان اعلام کرده بیش از 175 هزار قتل و 26هزارو 798 مورد گمشدن افراد بین سالهای 2006 تا 2015 گزارش شده است». آنطور که دسفاسیوکس میگوید «اگر به خانوادههای این افراد فکر کنیم این خشونت بیشمار آدم دیگر را هم درگیر کرده». به همین دلایل، با عقل جور درنمیآید گمان کنیم با همان رویکردهای سیاسی و اقتصادی شکستخورده نولیبرالی میتوانیم به فساد پایان دهیم. برعکس، تا وقتی تغییری عمیق و پایدار در کار نباشد زوال مکزیک ادامه خواهد یافت. شرایط کنونی نمیتواند ادامه یابد و ما در آستانه فروپاشی کاملیم. اقتصاد سیاسی امروز مکزیک بازتابی از شکست دوره پورفیریاتو در اواخر قرن نوزدهم [1911-1876] است، زمانی که رفاه اقلیتی معدود بالاتر از نیازهای اکثریت بود. همان تجربه شکستخورده به انقلاب مسلحانه انجامید. نیاز به سرنگونی الیگارشی احزاب حاکم قبلی و تیره و طایفه او هرگز تا این حد نبوده، درست مثل سرگذشت پورفیریو دیاز. ولی اینبار به خشونت نمیافتیم، بلکه از طریق انقلاب وجدان، از طریق بیداری و سازماندهی مردم پوئبلو [ساکنان جنوب غربی ایالات متحده آمریکا]، مکزیک را از شر فسادی خلاص میکنیم که آن را میبلعد. خلاصه کنیم: بهجای دستور کار نولیبرالی که موجب تملک عده قلیلی میشود، باید اجماع جدیدی شکل دهیم که صداقت را به عنوان راه و رسم زندگی و حکمرانی در اولویت قرار دهد، و همه آن ثروت عظیم مادی، اجتماعی و اخلاقی را بازیابیم که زمانی از آنِ مکزیک بود. ما هرگز نباید حرفهای دویست سال پیش خوزه ماریا مورلوس [نویسنده و کشیش انقلابی مکزیک در قرن هجدهم] را فراموش کنیم: «هم فقر و هم اسراف را کاهش دهید». باید اطمینان حاصل کنیم که دولت دموکراتیک، با ابزارهای قانونی، ثروت مکزیک را به طور برابر توزیع کند، منوط به این فرض که رسیدگی برابر نمیتواند بدون دسترسی برابر وجود داشته باشد، و عدالت یعنی بیشتردادن به کسانی که کمتر دارند. *رئیسجمهوری جدید مکزیک منبع: ژاکوبن
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.