|

راست یا دروغ در فضای مجازی؛ مسئله این است

فرزاد شاه‌حیدری . کارشناس فضای مجازی

فضای مجازی متشکل از مجموعه شبکه‌های اجتماعی، موتورهای جست‌وجوگر، سایت‌های اینترنتی و... است. افراد در فضای اجتماعی رفتارهای متفاوتی از خود نشان می‌دهند. ماهیت شبکه‌های اجتماعی، افراد را به انتشار دروغ تشویق می‌کنند (سیث استیون. 2017)، اما همین افراد در موتورهای جست‌وجو رفتاری متفاوت از خود نشان می‌دهند. به محصول نهایی‌ای که از جمع‌آوری اطلاعات تولیدشده فضای مجازی به دست می‌آید، اصطلاحا «کلان داده» می‌گویند. «کلان داده» با جمع‌بندی و پردازش اطلاعات منتشرشده از سوی کاربران در شبکه‌های اجتماعی و موتورهای جست‌وجوگر تهیه می‌شود که از آن می‌توان برای تحقیقات جامعه‌شناختی استفاده کرد. با بررسی‌های انجام‌شده روی این اطلاعات به‌دست‌آمده از شبکه‌های اجتماعی به این نکته پی می‌بریم که افراد مشتاق هستند وضع اجتماعی و شخصی خود را متفاوت و بهتر از واقعیت جلوه دهند، اما افراد در موتورهای جست‌وجو صرفا واقعیت را جست‌وجو می‌کنند. برای مثال با بررسی 10 کلمه پرکاربرد که برای توصیف همسر در شبکه‌های اجتماعی استفاده شده و مقایسه آن با 10 کلمه پرکاربرد که برای توصیف همسر در موتورهای جست‌وجو استفاده شده است، نتایج جالبی به دست آمد. به این شکل که از 10 کلمه پرکاربرد که برای توصیف همسر در شبکه‌های اجتماعی استفاده شده است، 9 کلمه مثبت و فقط یک کلمه منفی وجود داشت اما در موتورهای جست‌وجوگر، فقط دو کلمه مثبت و هشت کلمه منفی وجود داشت. این امر نشان می‌دهد که افراد در شبکه‌های اجتماعی سعی می‌کنند همسر خود را بهتر از واقعیت توصیف کنند. در تحقیقات دیگری که از سوی مؤسسه‌ای تحقیقاتی وابسته به «آلفابت» انجام ‌شده است نیز مشاهده شد که برخی افراد حتی پا را از این مسئله فراتر گذاشته و برخی مشکلات خود را که حتی با خانواده در میان نمی‌گذارند، در موتورهای جست‌وجوگر، جست‌وجو می‌کنند. این در حالی است که با بررسی سابقه جست‌وجوی افراد و پرونده پزشکی آنها وجود ارتباط مستقیمی بین برخی عبارت‌های جست‌وجوشده و پدیدارشدن علائم برخی از بیماری‌ها در ماه‌های بعد مشاهده شده است. برای مثال با بررسی سوابق جست‌وجوی افراد مبتلا به بیماری‌های سرطانی مشاهده شد که بیماران از ماه‌ها قبل علائم اولیه بیماری خود را در موتور جست‌وجوگر جست‌وجو کرده بودند، درصورتی‌که اعضای خانواده‌هایشان از وجود این علائم در بیمار بی‌اطلاع بودند. از سوی دیگر، می‌توان با بررسی سوابق جست‌وجوی افراد احتمال ابتلا به بیماری‌های مختلف را پیش‌بینی کرد. بیماری‌ها معمولا دارای علائم مشخصی هستند که ممکن است با یک ترتیب زمانی مشخص ظاهر شوند که می‌توان ارتباط معناداری میان ظهور علائم بیماری و تاریخچه جست‌وجوهای بیمار کشف کرد؛ بسیاری از بیماری‌ها با تشخیص زودهنگام به‌راحتی درمان می‌شوند. با توجه به اهمیت فضای مجازی و کاربرد اطلاعات به‌دست‌آمده از آن می‌توان در بهبود فضای سلامت، اجتماعی و... استفاده کرد. از این‌رو ‌باید توجه بیشتری به گسترش زیربنا و بستر فناوری اطلاعات کشور کرد و از جنبه‌های مثبت این فضا در تسهیل پیشرفت در جنبه‌های حیاتی و مورد نیاز کشور استفاده کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.