|

زمانی برای گریستن

احمد طالبی‌نژاد. منتقد

نزدیک به 20 سال از ساخته‌شدن فیلم «زمانی برای مستی اسب‌ها» توسط بهمن قبادی می‌گذرد. او البته یکی، دو سال پیش از این نخستین فیلم بلندش، مستندی بیست‌واندی‌دقیقه‌ای ساخته بود با نام «زندگی در مه» و بعد‌ها همان موضوع با همان آدم‌ها را تبدیل به «زمانی برای مستی اسب‌ها» کرد. موضوع این دو فیلم قاچاق‌بران مرز‌های غربی کشور بودند که اکنون به‌عنوان «کولبر» شناخته می‌شوند؛ یعنی کسانی که از سر استیصال برای به‌چنگ‌آوردن لقمه‌ای نان، به دشوار‌ترین کار ممکن تن می‌دهند و کوله‌بارهای سنگینی حاوی لاستیک ماشین، یخچال و فریزر، ماشین لباسشویی و... را بر پشت خود قرار می‌دهند و از کوره‌راه‌های کوهستانی اغلب پوشیده از برف چهاردست‌وپا بالا می‌روند تا بارشان را به این‌سو یا آن‌سو برسانند در قبال مزد اندکی که کفاف بخورونمیرشان را هم دیگر نمی‌دهد. باور کنید کار اینان از کارگران اجیرشده‌ای که زیر تازیانه مأموران فراعنه سنگ‌های عظیم را به بیابان‌های مصر کشانده و روی هم گذاشته‌اند تا اهرام سه‌گانه را شکل دهند هم، دشوارتر و طاقت‌فرساتر است، چون آنان همان‌طور که اشاره شد، نه به میل خود که با ضرب‌وزور تن به این وضعیت می‌دادند؛ اما مرزنشینان ما بنا به نیازی مادی ناگزیرند تا سفره خالی‌شان از نان خالی هم خالی نماند. دیدن انبوهی از مردان و زنان مرزنشین در گذرگاه‌های کوهستانی درحالی‌که بار سنگینی بر پشت دارند و با چنگ و دندان از کمرکش کوه‌ها بالا می‌روند، چنان دردناک است که درد در سینه و اشک در چشمان بیننده می‌نشاند، به‌ویژه دیدن مادرانی که لابد مردی در خانه ندارند و خود کوله‌بار بر پشت می‌گذارند تا دست گدایی نزد کس‌و‌ناکس دراز نکنند، غم‌انگیز‌ترین تصویر از بی‌عدالتی در قرن بیست‌ویکم است. مقصر اصلی آنهایی هستند که باید برای این وضعیت غیرانسانی چاره‌ای اساسی بیندیشند و نمی‌اندیشند. نهایت فکر بکرشان این است که کولبران را دارای شناسنامه کنند و بهشان کارت شناسایی بدهند یا بیمه‌شان کنند؛ اقداماتی از این قبیل که حتی حکم مسکن را هم ندارند، چه رسد به دارویی برای دردهای اساسی‌شان. بهتر نیست به‌جای برخی اقدامات گول‌زننده، برایشان فکری بنیادین کرد؟ باید در شهر‌ها و حتی روستا‌های مرزی، کارخانه‌های تولیدی دایر کرد. باید کشاورزی منطقه را رونق داد، باید امکانات رفاهی متناسب با ‌شأن انسان در اختیار ساکنان این خطه از سرزمینمان قرار گیرد و ده‌ها و صد‌ها باید دیگر که باور کنید با اراده و عزمی جزم امکان‌پذیر است. من نه اهل سیاستم و نه تعلق‌خاطری به حزب و گروهی دارم. آنچه گفتم و پس از این هم خواهم گفت، بیان یک موقعیت انسانی یا بهتر بگویم ضدانسانی است که روزبه‌روز هم بد‌تر می‌شود. باور کنید بی‌آنکه بخواهم ادا دربیاورم، اغلب با دیدن صحنه‌هایی از تلاش این گروه از مردمان، در خلوت خود گریسته‌ام. کار دیگری که از دستم برنمی‌آید. پیش‌تر‌ها با دیدن انبوهی از جوانان کُرد که به‌عنوان دست‌فروش راهرو‌های واگن‌های مترو را روی سرشان می‌گذارند، عصبی می‌شدم، ولی حالا به این فکر می‌کنم که اینان بین کولبری و دست‌فروشی و زندگی حاشیه‌ای در تهران و سایر شهرهای بزرگ، دومی را انتخاب کرده‌اند و حق هم دارند. به‌عنوان یک انسان و البته یک اهل قلم از همکاران و دیگر دلبستگان عدالت اجتماعی می‌خواهم با نوشتن و گفتن زمینه‌ساز اقداماتی بنیادین برای رفع این مظلومیت دهشتناک شوند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.