عراق، آمریکا و تحریمهای ایران
مترجم: روحالله نخعی
همچنان که عراق با دولتی ضعیف و دستههای درگیر برای سمتهای وزارت رقابت میکند، بغداد به صراحت اعلام کرده که از هیچ تحریمی که واشنگتن علیه تهران اعمال میکند، تبعیت نخواهد کرد.
موضع عراق به احتمال زیاد برای سیاستگذاران آمریکایی آزاردهنده خواهد بود، بهخصوص آنها که نخستوزیر عادل عبدالمهدی را به عنوان نقطه رضایت بین ایالات متحده و ایران میدیدند. پنجشنبه گذشته، عبدالمهدی نخستوزیر عراق اعلام کرد که دولتش از دور دوم تحریمهای آمریکا علیه ایران که سیستمهای کلیدی بانکی، حملونقل و بخش انرژی این کشور را هدف گرفته است، تبعیت نخواهد کرد. عبدالمهدی با اشاره به ذات یکجانبه تحریمهای واشنگتن گفت: «این تصمیم بینالمللی، عراقی، یا بخشی از قطعنامهای از سازمان ملل متحد نیست. این تصمیمی آمریکایی است». او اضافه کرد موضع بغداد این است که به جریمههای مالی اعمالشده بر همسایهاش «احترام» نخواهد گذاشت. وی افزود: عراق «دیکته را نمیپذیرد» و صرفا به خاطر اینکه دولت ترامپ از آنها میخواهد، از تحریمهای ایالات متحده تبعیت نخواهد کرد. او با این اظهارات نگاهها را به سمت خود جلب کرد، از آنجا که بسیاری ایران را در سراسر عراق صاحب نفوذ و تهران را مکررا تصمیمگیرنده نهایی در بسیاری از سیاستهای داخلی و خارجی عراق میبینند. اعلام این موضع کمتر از یک هفته پس از آن رخ داد که ایران میزبان رئیسجمهور عراق، برهم صالح بود؛ در سفری دیپلماتیک که درست دو هفته پس از شروع تحریمهای جدید ایالات متحده علیه ایران انجام شد. صالح در کنفرانس خبری مشترک با همتای ایرانیاش حسن روحانی گفت که عراق «میدان درگیری خواستهها و ارادههای متناقض نخواهد بود». این جمله صالح، ظاهرا اشاره به کشمکش نفوذ بین ایران و ایالات متحده دارد. صالح اما این تعهد را هم داد که روابط خود را با ایران استحکام بخشد و پیشنهاد تشکیل یک «سیستم منطقهای جدید» را هم مطرح کرد، سیستمی شامل عراق و ایران که بر «پایبندی سیاسی، منافع ملی و همکاری» بنا شده باشد. پس از گذشت زمانی نهچندان طولانی بعد از اعمال دوباره تحریمها علیه ایران در پنج نوامبر که ادعا میشد بابت فعالیتهای تسلیحاتی هستهایاش است، ایالات متحده معافیتی ۴۵روزه به عراق داد تا به واردات گاز طبیعی و برق از همسایه تحریمشدهاش ادامه دهد. در مقابل، از عراق انتظار میرفت درباره اینکه چگونه میخواهد منابع دیگری برای نیازهای خود در بخش انرژی پیدا کند، برنامهای به ایالات متحده ارائه دهد. اما به نظر میرسد آخرین اعلام موضع عراق نشانه این باشد که تصمیم گرفته در این درگیری در کنار ایران وارد شود. این ممکن است مردم عراق را در معرض تحریمهای دیگری قرار دهد که شاید با فقدان همکاری بینالمللی با ایالات متحده بر سر ایران، خنثی شوند. بههرحال، عراق مشخص کرده که در این موضوع به کدام طرف وفادار است. صالح اصالتا از حزب «اتحادیه میهنی کردستان» PUK میآید، حزب جداییطلب کرد که از دهه ۱۹۸۰ با ایران ارتباطات نزدیکی داشته است. با قرارگرفتن او در کنار عبدالمهدی، که نزدیکی با ایران دارد، مشخص بود که نفوذ ایران در سیاست عراق بسیار جدیتر و مؤثرتر از ایالات متحده باشد، صرفنظر از روابط دوستانه سابق این دو سیاستمدار با واشنگتن، در دوران اشغال عراق در فاصله ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۱. اگر ایالات متحده به دنبال تضعیف نفوذ ایران در عراق است، نمیتواند با تکیه بر متحدان منطقهای مانند عربستانسعودی این کار را بکند که شاه سلمانش بعد از اینکه رئیسجمهور صالح اولین سفر رسمیاش را به تهران داشت، او را به ریاض دعوت کرد. عربستانسعودی اهرم فشار و نفوذی را که ایران توانسته از ۲۰۰۳ بسازد، ندارد و در کشوری مثل عراق که از لحاظ قومی، ایدئولوژیکال و دینی چنین چنددسته است، صرفا بهخاطر شخصیت عربی قدرتی روی بغداد ندارد. درعینحال، ایران بهلحاظ ایدئولوژیک بر بیشتر بازیگران قدرت عراق تسلط دارد و گروههای ضعیفتر سنی مانند حزب اسلامی عراق را هم با وعده سمتهایی در دولت که بهطور سنتی با انگیزشهای مالی همراه است، به همکاری گرفته و به آنها اجازه میدهد حضور نمادین خود را داشته باشند. ایالات متحده هیچ نفوذی شبیه به این ندارد، متحدان منطقهایاش هم همینطور و هیچ فرصتی برای تضعیف ایران از میان طبقه سیاسی مستقر عراق که از قبل تمام و کمال توسط ایرانیها تصرف شده، بیرون نخواهد آمد. منبع: وبسایت «نیوعرب» The New Arab
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.