نوربخش؛ انساني الگو
عباس کبرياييزاده- رئيس سابق هيئت مديره سازمان تأمين اجتماعي
امروز هفتمين روزي است که غم رحلت دوست و همکار پرتلاش، نيکوسرشت، نيکانديش و دلسوز محرومان، بهویژه خانواده تأمين اجتماعي، در دلمان لانه کرده است. از 33 سال قبل که در جهاد دانشگاهي با دکتر نوربخش آشنا شدم تا لحظه آخر عمرش بدون اغراق عشق خدمت به مردم، بهخصوص محرومان، وظيفهشناسي، پرتلاشي، مسئوليتپذيري و ديگر خصايل نيکو را در خود حفظ کرده بود. از دوران جنگ که مسئولانه و عاشقانه در خدمت رزمندگان جبهههاي نبرد بود تا لحظه آخري که عمر پربرکتش را با تلاش براي آسايش و رفاه بيمهشدگان و مستمريبگيران تأمين اجتماعي به پايان برد، اين روحيه را در خود حفظ کرد. امروز که هفتمين روز رحلت آن دوست و همکار فداکار را پشت سر گذاشتيم، يادش را گرامي داشته و براي يادآوري پندآموز به خود و ديگران خصايل نيکوي آن سيد عزيز را که منتسب به خاندان اهل بيت(ع) بود و همواره بر اين نسبت افتخار ميکرد و تذکر ميداد که سيد آلپيامبر و فرزند زهرا(س) بايد تلاشش براي خدمت به مردم بيشتر از ديگران باشد، يادآور ميشوم:
1- مسئوليتپذيري: به خاطر دارم از دوران دانشجويي و تا آخرين روزهاي عمر پربرکتش مشتاق انجام هر کار برزمينماندهاي بود. وقتي در جمع دوستان درباره انجام کاري صحبت ميشد و داوطلبي براي انجام آن کار فراخوانده ميشد، سيدتقي نوربخش پيشقدم پذيرش انجام کار بود؛ بهویژه اگر آن کار مربوط به خدمت به اقشار محروم و مستضعف جامعه میبود. به همين دلیل بود که باوجود آنکه امکان جذب به عنوان عضو هيئتعلمي در دانشگاه را داشت، تأمين اجتماعي را به عنوان محل خدمت خود انتخاب کرد و همواره بر اين انتخاب خود ميباليد. هر بار که درباره تأمين اجتماعي با ايشان صحبت ميکردم با عشق و علاقه خاصي از اينکه در خدمت کارگران و بازنشستگان است، بهخصوص دوراني که در يزد و بيمارستان فياضبخش خدمت کرده بود، ياد ميکرد. 2- تعهد، علاقه و اشتياق به کار: دکتر نوربخش در عرصههاي مختلف مديريتي، حرفهاي (نظام پزشکي و...)، خدمات درماني و... فعاليت کرد. وجه مشخصه ايشان آن بود که در هر موقعيتي کارش را با عشق و علاقه و متعهدانه انجام ميداد. شاهد فعاليتهاي او، هرگز ذرهاي از بيعلاقگي به کاري که به آن مشغول بود، در او حس نميکرد؛ به عبارتي يا کاري را قبول نميکرد که چندين مورد شاهد بودم که به ايشان مسئوليتي پيشنهاد شده بود و ميگفت من علاقهاي و تمايلي به اين کار ندارم، یا مسئوليتي را که ميپذيرفت به نظر من قبل از پذيرش مسئوليت عشق و تعهد به انجام آن کار را درخود نهادينه ميکرد. به همين دليل است که همه کساني که در جهاد دانشگاهي، تأمين اجتماعي و نظام پزشکي با ايشان همکار بودهاند، معترفاند که دکتر نوربخش کارش را با عشق و علاقه انجام ميداد و کمکاري نداشت. 3- خلوص نيت: از ديگر صفات بارز دکتر نوربخش دل پاک و خلوص در نيت بود. به اعتقاد نگارنده کاري که آثارش بر دل مينشيند و مورد اقبال ذينفعان قرار ميگيرد، برگرفته از نيت پاک فاعل کار است. در خصوص دکتر نوربخش اين خصلت بارز بود. از همين روي بود که دکتر نوربخش لجاجت نداشت؛ اگرچه در انجام کار سرسخت بود و محدوديتي براي انجام کار قائل نميشد. در موارد زيادي شاهد بودم که حتي درباره موضوعي با ايشان صحبت ميکردم و يادآور ميشدم که بهتر است کار به گونه ديگري انجام شود و ميگفت من اصراري بر انجام کار به روشي که گفتهام ندارم، بلکه تأکيدم بر آن است که اين کار را براي مردم انجام دهيم، اگر شما فکر ميکنيد به روشي که شما ميگوييد بهتر است، همان روش را دنبال ميکنيم. سرسختي در انجام کار در کمال انعطافپذيري را وجه مشخصه ايشان ميدانم. 4- از حق خودش ميگذشت: دکتر نوربخش حقوق ديگران، بهویژه محرومان (مستمريبگيران، بازنشستگان و...) را بر حقوق خود و حتي خانوادهاش ترجيح ميداد. در دوره آشنايي و همکاري با ايشان دهها بار شاهد بودم که از حقوق حقه خود و خانوادهاش ميگذشت تا حقوقي براي صاحبان تأمين اجتماعي به دست آورد. ايشان تعهداتي را براي خودش ايجاد کرده بود، نظير خدمت به بيماران محرومي که به دارالشفاي حرم حضرت عبدالعظيم حسني مراجعه ميکردند که در اين زمینه همواره اولويت قائل بود و گاهي تا پاسي از شب گذشته از سازمان راهي درمانگاه ميشد و تا نيمهشب در درمانگاه به مداواي بيماران مشغول بود.
5- درستکار بود: وجه مشخصه انسانهاي عاقبتبهخير درستکاري است. تلاش داشت درستکار باشد و مراقب احوال خود بود تا عملي ناشايست نداشته باشد و نیز به دليل همان دل پاک و نيت خيرش تصور اينکه ناراستي و نادرستي را در خود راه دهد، نداشت. 6- صداقت: در گفتار و کردارش صادق بود. در طول مدت آشنايي و همکاري با ايشان شاهد صحنهاي نبودم که بخواهد موضوعي را که واقعيت دارد، کتمان کند، چهرهاش همواره گوياي صداقتش در گفتار و کردار بود. 7- تابع قانون بود: در وقايع و رخدادهاي زيادي با هم بوديم که حتي به ناحق حقي از ايشان ضايع شده بود. تکيهکلامش اين بود «ما درهرصورت از قانون تبعيت ميکنيم». منتقد بود، منتقد همراه با استدلال و تحليل بود. از وضع پيشآمده ناراضي بود؛ ولي آخر کلامش اين بود «به خاطر ناحقيها و ظلمي که به ما رفته، نبايد قانون را زير پا بگذاريم. نبايد در ارائه خدمت به مردم متزلزل شويم». يادم ميآيد وقتي در انتخابات نظام پزشکي ظالمانه صلاحيت ايشان و ديگر دوستان را در انتخابات رد کرده بودند؛ ضمن آنکه شديدا معترض بود و مصرانه پيگير اعتراض به ردصلاحيت خودش و دوستان بود، پس از آنکه تلاشهايش به نتيجه نرسيده بود، در جلسهاي که در مطب ايشان با هم داشتيم، گفت «ما تلاشمان را کرديم که در نظام پزشکي به مردم خدمت کنيم که نگذاشتند. حالا فرصتي است که از همين امروز کمر همت ببنديم و در مطب و بيمارستان فرصت بيشتري را در خدمت بيماران باشيم». اين همان روحيه خادم مردم بودن در هر شرايطي است. نااميد در انجام خدمت نبود. پرتلاش و راسخ به دنبال خدمت به مردم بود. 8- اهل کار گروهي و تيمي بود: با گروه و تيمي که وارد کار ميشد، تلاش ميکرد رويکرد کار تيمي را داشته باشد و در عين پرتلاشي و سختکوشي که داشت، براي تيم همراهش احترام قائل بود و درعينحال وفادار به گروهي که با آنها کار ميکرد. در دوران فعاليت و همکاري بهویژه در نظام پزشکي با ايشان روحيه کار تيمي، پذيرش نظر جمع و سماجتنکردن بر نظر خود در جهت تحميل به ديگران را بارها در ايشان شاهد بودم. 9- متخصص بود: وقتي در حوزهاي مسئوليت ميپذيرفت، براساس مأموريت آن سازمان و حيطه کاري دانش خود را گسترش ميداد. وقتي در جهاد دانشگاهي مسئوليت داشت، به مأموريتهاي سازمانش اِشراف کامل داشت و وقتي با کارشناسان باتجربهتر از خودش صحبت ميکرد، در بحثهاي تخصصي شرکتها کم نميآورد؛ بلکه اشراف ايشان به قوانين و مقررات تعجب همکاران را برميانگيخت. همين روحيه و توانمندي را در آخرين سمت ايشان در تأمين اجتماعي شاهد بودم. وقتي در جلسات هيئتمديره يا هيئت امنا و ديگر شوراهاي وزارت رفاه درباره موضوعات کاملا تخصصي نظير قوانين و مقررات کار، حقوق و دستمزد، بازنشستگان، مستمريبگيران، حوزه درمان و دارو و... صحبت ميکرديم، بدون اغراق قامت دکتر نوربخش در حوزههاي مقررات و آگاهي به قوانين در راستای تصميمسازي زبانزد بود. اشراف ايشان در مقررات پيچيده بيمه گاهي تعجب همکاران تأمين اجتماعي را که سالها در اين بخش تجربه داشتند، به همراه داشت. از جنبه تخصصي پزشکي و دانش و مهارت ايشان نيز در حوزه ارتوپدي همين بس که سالها منتخب متخصصان ارتوپدي کشور بهعنوان عضو هيئتمديره و در دوران طولاني رئيس انجمن ارتوپدي کشور بود. 10- تحولگرا بود: مرور عملکرد ايشان در حوزههايي که مسئوليت داشته است، گواه بر اين امر است که همواره به دنبال آينده بهتر براي ذينفعان سازمان خود بوده است. خدمات نوآورانه ايشان در دوراني که معاون درمان تأمين اجتماعي بود، يا قائممقام سازمان نظام پزشکي بود و از همه مهمتر فرصت نزديک به ششسالهاي که ايشان مديرعامل سازمان تأمين اجتماعي بود، نوآوري و تحولگرايي ايشان مورد اعتراف کارشناسان و ذينفعان است. اقداماتي که از سال 1392 در حوزههاي نيروي انساني سازمان، فناوري اطلاعات، فرهنگ سازماني، دسترسي آحاد جامعه بهویژه مناطق محروم و کمتر برخوردار به خدمات نظام سلامت، اصلاح قوانين و مقررات بيمهاي، چابکسازي سازمان، ايجاد شفافيت سازمان و پاسخگوکردن آن و... صورت گرفت، مصداقها و معيارهايي است که نوآور و تحولگرابودن ايشان را گواهي ميدهد. 11- تکاملگرا بود: تکاملگرايي فردي و سازماني از رويکردهاي بارز دکتر نوربخش بود. به وضع موجود رضايت نميداد. از هر فرصتي براي تکامل خود، از نظر حرفهاي و معنوي استفاده ميکرد. 12- ايثارگر بود: دکتر نوربخش روحيه و منش ايثارگرانه داشت. خود و خانوادهاش را از بسياري از فرصتهايي که برايشان نفع شخصي داشت که آن هم حق طبيعي آنها بود، مثل اوقات بودن با خانواده، آخر هفتههاي بدون کار و... محروم میکرد همواره مشتاق خدمت به مردم بود. يک بار نديدم بگويند کاري در فلان شهر محروم داريم که بايد آخر هفته برويم و ايشان بگويند آخر هفته بايد با خانواده باشم. همواره براي خدمت به ديگران آماده بودند. اينها 12 خصلتي بود که به اختصار در وصف مرحوم دکتر سيدتقي نوربخش توانستم به رشته تحرير درآورم. وقتي به ذهن تاريخي خود مراجعه ميکنم، ميبينم اينها حداقلهايي است که ميتوانستم در وصف اين سيد نيکوسرشت و نيکوکردار بگويم و بنويسم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.