دريچههاي اميد
محمد سرابي
نوزادي كه پيچيده در پارچه، كنار خيابان رها شده است گريه ميكند و صدايش تا فاصله كمي شنيده ميشود. هرچقدر ميگذرد، سرما بيشتر به پوست نازك او نفوذ ميكند و زندگياش را بيشتر به خطر مياندازد؛ مگر اينكه كسي او را پيدا كند، در آغوش بگيرد و به زير سقفي گرم و روشن ببرد. سالها و قرنهاست كه رهاكردن نوزادان در معابر شهرها، معمولترين روش سرراهگذاشتن بچههاي ناخواسته است، اما رهاكردن نوزاد در كوچه و خيابان و درگاه مكانهاي پررفتوآمد، ممكن است او را به كشتن بدهد. قاره اروپا از خاورميانه سردتر و احتمال مردن نوزاداني كه رها ميشدند خيلي بيشتر بود. شايد همين عامل هم باعث شده است كه در برخي كشورها راهحلي براي نجات جان اين كودكان پيدا شود. در نقاط مختلف جهان «دين» پناهگاه يتيمان و بيپناهان تصور ميشود. در قرنهاي گذشته در ديوار برخي كليساها - در نقاط خلوت - دريچه كوچكي شبيه پنجره و در ارتفاع زياد از زمين ميساختند. كسي كه كودك ناخواستهاي داشت، پنجره را باز ميكرد و نوزاد را درون فضاي جعبهمانند پشت آن ميگذاشت. برخي جعبهها نيز به شكل گردان ساخته ميشد و با چرخاندن و بستن آن، زنگي نواخته ميشد. راهبهها با شنيدن صداي زنگ از سمت ديگر ديوار، نوزاد را برميداشتند. اين پنجرهها نوزادان ناخواسته را از خطر سرما و حمله حيواناتي مانند سگ و گربههاي گرسنه حفظ ميكرد. در ايتالياي قرن 12 وقتي زناني كه نوزادان ناخواسته داشتند، آنها را در رودخانه غرق ميكردند، اولين دريچهها با موافقت كليسا ساخته شدند و بعد از آن دريچههاي نجات كودكان به كشورهاي ديگر مانند فرانسه و پرتغال هم راه پيدا كردند. شعار اصلي اين بود كه «به گناه قبلي خود گناه ديگري اضافه نكن». در دنياي مدرن هنوز هم اين دريچهها (Baby hatch) وجود دارند، زيرا هدف اصلي از ساختن آنها كه با نامهايي مانند دروازه اميد ناميده ميشود، حفظ جان نوزادان است. اكنون در مناطقي مانند هند و آفريقاي جنوبي هم ميتوان اين دريچهها را ديد. البته در برخي كشورها، از نظر قانوني رهاكردن كودكان جرم محسوب ميشود و به همين دليل بحثهاي حقوقي فراواني ايجاد شده است. در كشور ما هنوز چنين چيزي تجربه نشده و مزايا و معايب آن در فرهنگ و قوانين نامشخص است، اما گاهي خبرهايي از كودكاني ميرسد كه دير يافته شده و جان دادهاند، در بيمارستان رها يا اينكه به خلافكاران فروخته شدهاند كه در اثر آن، روزگار كودك از همان ابتدا سياه خواهد شد. در ايران هر مكاني كه ميتواند ياريگر اين كودكان باشد؛ از مساجد و مراكز مذهبي تا شيرخوارگاهها، مراكز بهزيستي و كلانتريها و نهادهاي دولتي كه متصدي حمايت از كودكان بيسرپرست هستند يا حتي سازمانهاي مردمنهاد ميتوانند ايده نجات كودكان را از دست كساني كه ميخواهند آنها را «ناشناس» رها كنند، به آزمايش بگذارند. دريچههاي اميد، راهي براي زندهماندن كودكاني هستند كه از اولين روز زندگي خود «ناخواسته» بودند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.