|

خشم خود را کنترل کنید

سردار علیرضا لطفی.رئیس‌پلیس آگاهی تهران بزرگ

بدون شک همه شما بارها اصطلاح قتل‌های آنی را شنیده‌اید؛ ماجرای انسان‌های غریبه‌ای که بدون کوچک‌ترین شناخت و انگیزه قبلی سر مسائل ساده و پیش‌پاافتاده مانند جای پارک خودرو، چشم در چشم می‌شوند و در تصادفات رانندگی رودرروی یکدیگر قرار می‌گیرند و در یک آن به قاتل و مقتول تبدیل می‌شوند. افرادی که در لحظه ارتکاب جرم خود را محق می‌دانند تا هرگونه صدمه و آسیبی را متوجه طرف مقابل کنند، اما پس از دستگیری عنوان می‌کنند اگر به گذشته بازگردند، هرگز دست به چنین رفتاری نخواهند زد. مرتکبان قتل‌های آنی به هیچ‌وجه انسان‌هایی متفاوت از ما نیستند و به شکل بالقوه، همه ما در معرض ارتکاب به جنایت‌هایی از این دست هستیم مگر اینکه از ویژگی خاصی برخوردار باشیم که اکثر مجرمان برخوردار نیستند و این ویژگی چیزی جز «مهارت کنترل خشم» نیست. آگاهی از تکنیک‌های کنترل خشم یکی از مهارت‌های ارزشمند زندگی است که آموزش و فراگیری آن از ملزومات زندگی پردغدغه انسان امروزی است. دو ساختمان را در نظر بگیرید که در یک زمان و در یک مکان با زلزله‌ای مشابه روبه‌رو می‌شوند و پس از پایان زلزله یکی از آنها همچنان پابرجا می‌ماند و دیگری با همان لرزه‌های اول فرو می‌ریزد. استحکام‌بخشی و خاصیت مقاوم ساختمان اول مانند مهارت کنترل خشم است که از فروریختن روانی یک فرد در موقعیت تنش‌زا پیشگیری می‌کند حال آنکه فردی دیگر در برابر همین موقعیت فرو ریخته و دست به اقدامات جبران‌ناپذیری برای خود و اطرافیانش می‌زند. نکاتی که در ادامه می‌آید، گوشه‌ای از توصیه‌های مفید و مؤثر روان‌شناسان در کنترل خشم و عصبانیت است. تنفس عمیق: نفسی عمیق بکشید، تا 10 بشمارید و اجازه دهید بازدم‌ بیرون بیاید، یعنی به صورت آهسته نفستان را بیرون دهید؛ این توصیه دلیل فیزیکی دارد، زیرا دیافراگم به بدن دستور می‌دهد که آرام بگیرد. اجازه دهید زمان کمی بگذرد: از موقعیتی که شما را عصبانی کرده دور شوید و برای چند دقیقه کاری کنید که حواستان را پرت کند؛ می‌توانید راه بروید تا کمی آرام شوید و چشم‌اندازی را در ذهن خود تصور کنید؛ از موقعیت کنونی خود فاصله بگیرید و با خود فکر کنید که فردا یا هفته بعد یا سال بعد چه خواهد شد. مراقب کلام خود باشید: تحقیر، توهین، تهدید و سرزنش نکنید. اگر صدایتان بلند شد و به‌تندی و پرخاش صحبت می‌کنید، مکث کنید تا آرام شوید. خود را آرام کنید: روش‌‌هایی مانند تنفس عمیق، شست‌وشوی دست و صورت، نوشیدن آب و پیاده‌روی در کاهش خشم مؤثر است؛ ریلکسیشن (آرام‌سازی) نیز یکی از روش‌های مؤثر برای کاهش خشم است. گذشت کنید: گذشت به معنای فراموش‌کردن نیست، بلکه به معنای رهاکردن خود از خشم است؛ گذشت نشانه کنترل انسان بر احساسات است، نه نشانه ضعف. از عذرخواهی نترسید: اگر متوجه شدید رفتارتان باعث ناراحتی و عصبانیت طرف مقابل شده است، عذرخواهی کنید؛ این امر برای ترمیم رابطه و کاهش آثار زیان‌بار پرخاشگری ضروری است. آیا واقعا اهمیت دارد: قبل از اینکه بحثی را شروع کنید، با خود فکر کنید آیا موضوع مورد اختلاف واقعا ارزش دارد که عصبانی شوید؟ یا می‌توان به‌سادگی از آن گذشت؟ یا طور دیگری رفتار کنید. به نشانه‌‌های بروز خشم دقت کنید: در هنگام خشم ابتدا نشانه‌‌های آغازین و هشداردهنده خشم بروز می‌کند و با شناخت این نشانه‌ها و کنترل آنها می‌توان از شدت‌یافتن خشم جلوگیری کرد؛ تغییرات بدنی همچون افزایش ضربان قلب، افزایش فشار خون، منقبض‌شدن عضلات، تغییر تنفس، مشت‌شدن دست‌ها و به‌هم‌فشردن دندان‌ها از نشانه‌های فیزیولوژیک خشم است. به دنبال توضیح دیگری باشید: وقتی کسی از ما انتقاد یا به‌گونه‌ای عمل می‌کند که به هنجارها یا انتظارات ما بی‌حرمتی می‌‌شود، این امکان وجود دارد که حواسش پرت باشد یا دچار فشار عصبی روحی باشد؛ مثلا راننده‌‌ای که به‌سرعت رانندگی می‌‌کند، ممکن است بیماری بدحال در بیمارستان داشته باشد. شوخی و مزاح کنید: شوخی‌کردن خشم را کاهش می‌‌دهد، زیرا شوخی با خشم مغایرت دارد؛ یادگرفتن اینکه به واکنش‌‌هایمان بخندیم نه‌تنها به ما کمک می‌کند که خشم را کاهش دهیم، بلکه به ما کمک می‌کند با دیگران ارتباط برقرار کنیم و نشان دهیم که نسبت به نامناسب‌بودن واکنش‌هایمان آگاهیم. با خودتان گفت‌وگو کنید: بسیاری از مردم با خودشان گفت‌وگو می‌کنند؛ گفت‌وگو با خود موجب کاهش خشم می‌شود. بپذیرید زندگی همیشه منصفانه نیست: تا وقتی که نپذیریم جهان بی‌عیب و نقص نیست، نسبت به همه‌چیز و همه‌کس خشمگین می‌شویم؛ با برخورد بی‌ادبانه‌‌ای روبه‌رو شده‌ایم، به یک میهمانی دعوت نشده‌ایم یا لاستیک ماشین پنچر است؛ اینکه خشمگین شویم یا نشویم، می‌تواند یک تصمیم باشد که می‌توانیم آن را آگاهانه یا ناآگاهانه یاد بگیریم. سازش کنید: بیشتر ما علاقه به سازش نداریم، اما وقتی یاد بگیریم سازش بهتر از خشم طولانی‌ است، می‌توانیم برای هنر ظریف سازش، در مقام وسیله‌‌ای برای داشتن زندگی ساده‌تر، ارزش قائل شویم. وسایل خطرناک را همراه خود نداشته باشید: اشیای برنده می‌‌تواند وسوسه استفاده از آن را ایجاد کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.