ترامپ زير تيغ
چهرههاي مهم جمهوريخواه و دموکرات کنگره عليه رئيسجمهوري آمريكا
رئيسجمهور ايالات متحده برخلاف ارزيابي سازمانهاي اطلاعاتي حاضر نشد وليعهد عربستان را مسئول قتل جمال خاشقجي، روزنامهنگار منتقد حکومت رياض بداند. دونالد ترامپ با انتشار بيانيهاي با اشاره به رابطه نزديک و استراتژيک واشنگتن و رياض، تأکيد کرد حاضر نيست اين رابطه را قرباني قتل خاشقجي و ارزيابي سازمان اطلاعات مرکزي آمريكا درباره مسئوليت مستقيم محمد بنسلمان در اين قتل كند. ترامپ در بخشي از بيانيه خود به تمجيد از اقدامات عربستان در منطقه و سرمايهگذاريهاي اين کشور در ايالات متحده پرداخت و نوشت: «عربستان آمادگي دارد کمکهاي بشردوستانه را که بهشدت مورد نياز هستند، بهسرعت در يمن فراهم کند. از سوي ديگر، عربستان سعودي با اختصاص ميلياردها دلار به مبارزه عليه تروريسم افراطگرايي موافقت کرده است. پس از سفر سال گذشته من به عربستان سعودي، اين کشور پذيرفت 450 ميليارد دلار در ايالات متحده سرمايهگذاري کند. اين مقدار سرمايهگذاري بيسابقه است. اين پول صدها هزار شغل، توسعه اقتصادي عظيم و ثروتي فراوان براي ايالات متحده ايجاد خواهد کرد. از اين 450 ميليارد دلار، 110 ميليارد دلار صرف خريد تسليحات نظامي از کمپانيها و کارخانههاي بزرگ آمريكايي ميشود. اگر ما مثل احمقها اين قراردادها را لغو کنيم، روسيه و چين بهشدت منتفع و از بهدستآوردن اين حجم از قرارداد خوشحال ميشوند. عربستان سعودي به درخواستهاي ما براي حفظ سطح منطقي قيمت نفت پاسخ داده است که اهميت زيادي براي جهان دارد». ترامپ در بخشي ديگر از بيانيه خود با اشاره به ارزيابي «سيا» از قتل جمال خاشقجي در کنسولگري عربستان در استانبول نوشت: «جنايت عليه جمال خاشقجي يک جنايت وحشتناک بود و کشور ما آن را نميپذيرد. 17 فرد سعودي درگير در قتل آقاي خاشقجي و ناپديدکردن جسد او را تحريم کردهايم. نمايندگان عربستان سعودي ميگويند جمال خاشقجي دشمن حکومت اين کشور و عضو اخوانالمسلمين بود، اما تصميمگيري من بههيچعنوان مبتني بر اين اظهارات نبود. ملک سلمان و وليعهد عربستان سعودي بهشدت هرگونه اطلاع از برنامهريزي قتل خاشقجي را رد کردند. نهادهاي اطلاعاتي ما همچنان در حال ارزيابي اطلاعات هستند، اما اين احتمال قوي وجود دارد که وليعهد از اين رويداد آگاه بوده باشد؛ اين احتمال هم وجود دارد که آگاه نبوده است. شايد هيچوقت تمام حقايق اين ماجرا روشن نشود. در هر صورت، روابط ما با پادشاهي عربستان سعودي بسيار مهم و کليدي است. آنها متحداني عالي بودهاند و قصد داريم همچنان شريک قاطع عربستان سعودي باشيم تا از منافع ايالات متحده، اسرائيل و ديگر شرکاي خود در منطقه اطمينان حاصل کنيم. به عبارت سادهتر، اين سياست، «نخست آمريكا» خوانده ميشود». بااينحال چهرههاي مهم جمهوريخواه و دموکرات کنگره بهشدت از اين بيانيه انتقاد کردند و اين رويکرد را نه در جهت سياست «نخست آمريكا» بلکه خدمت به حکومت عربستان ميدانند. سناتور باب کورکر، رئيس جمهوريخواه کميته روابط خارجي سنا، با انتقاد از بيانيه دونالد ترامپ گفت: «هيچگاه فکر نميکردم شاهد روزي باشم که کاخ سفيد به اداره روابط عمومي وليعهد عربستان سعودي تبديل شود». جف فليک، ديگر سناتور جمهوريخواه هم در واکنش به بيانيه ترامپ در حمايت از حکومت عربستان خطاب به رئيسجمهور آمريكا گفت: «متحدان بزرگ براي قتل روزنامهنگاران توطئهچيني نميکنند آقاي رئيسجمهور. متحدان بزرگ شهروندان خود را براي کشتن به دام نمياندازند». رند پاول، سناتور جمهوريخواه ايالت کنتاکي هم گفت: «کاملا اطمينان دارم اين بيانيه بيانکننده سياست «نخست عربستان سعودي» بود نه «نخست آمريكا». ساعاتي پس از انتشار بيانيه دونالد ترامپ، باب کورکر جمهوريخواه و باب منندز دموکرات با ارسال نامهاي از ترامپ خواستند تحقيقات کيفري جديدي را درباره قتل جمال خاشقجي آغاز کند. اين دو سناتور ارشد از ترامپ خواستهاند بندي از قانون ماگنيتسکي را به اجرا بگذارد که براساس آن رئيسجمهور آمريكا مکلف ميشود تا اين مسئله را مشخص کند که آيا مقامهاي يک کشور خارجي در نقض حقوق بشر دست داشتهاند يا خير. براساس اين قانون، رئيسجمهور آمريكا بايد در ۱۲۰ روز به نامه اين دو سناتور ارشد پاسخ دهد و درباره اعمال تحريمهايي عليه فرد يا افراد مسئولشناختهشده، تصميمگيري کند. احتمال تصويبنشدن بودجه فدرال واکنش نگرانکنندهتر براي کاخ سفيد از سوي ليندسي گراهام، سناتور جمهوريخواه ايالت کاروليناي جنوبي، ابراز شد. اين سناتور ارشد در گفتوگويي به این اشاره کرد که «کنگره قصد دارد جدا از تحريم 17 مقام عربستاني که پيش از اين انجام شد، تحريمهاي ديگري را عليه حکومت عربستان سعودي درباره قتل خاشقجي اعمال کند که اين تحريمها شامل برخي از اعضاي خاندان حاکم هم خواهد شد. رفتار محمد بنسلمان، وليعهد سعودي، بياحترامي کامل به روابط راهبردي بين آمريكا و عربستان است. هر دو حزب جمهوريخواه و دموکرات با قدرت از اعمال تحريمهاي جدي آمريكا عليه عربستان حمايت خواهند کرد. گاهي بايد با طرفهاي بدي که در صحنه بينالمللي تأثيرگذار هستند تعامل داشت، اما کنارگذاشتن صداي اخلاق باعث دستکشيدن از گرانقيمتترين چيزي ميشود که در اختيار داريم». گراهام به کاخ سفيد هشدار داد «درصورتيکه ترامپ ميخواهد بودجه فدرال بدون دردسر و تنش حل شود، بايد بند مربوط به تحريم عربستان را نيز در آن بگنجاند. در غير اين صورت تصويب بودجه فدرال در کنگره دور از ذهن خواهد بود و دولت فدرال ممکن است با تعطيلي روبهرو شود». توماس فريدمن، ستوننويس نيويورکتايمز نيز با انتقاد از زيرپاگذاشتهشدن ارزشهاي آمريكايي از سوي ترامپ و با اشاره به درپيشبودن حراج جمعه سياه نوشت: «حراج جمعه سياه ترامپ: نفت، سلاح و وجدان. رئيسجمهور آمريكا ارزشهاي آمريكايي را کنار گذاشت و از ارزشهاي عربستان سعودي حمايت کرد. کار او با ناديدهگرفتن تحقيقات سيا در واقع خيانت به ارزشهاي آمريكايي در ارتباط با احترام به حقوق بشر و انتظار صداقت و اعتماد به روابط راهبردي ما محسوب ميشود. رئيسجمهور ترامپ ميگويد جهان مکاني بسيار خطرناک است، اما تسليمشدن او در مقابل اين قتل که دستور آن از سوي يک دولت صادر شد، سبب خطرناکترشدن جهان خواهد شد». هشدار آنکارا به رياض در اين ميان ترکيه نيز به فشارهاي خود بر حکومت عربستان براي پذيرش مسئوليت قتل جمال خاشقجي در کنسولگري خود در استانبول و معرفي آمر يا آمران اين قتل ادامه ميدهد. مولود چاووشاوغلو، وزير خارجه ترکيه، پس از ديدار با مايک پمپئو، وزير خارجه آمريكا، با اشاره به کارشکنيهاي عربستان در روند تحقيقات هشدار داد: «اگر تحقيقات مشترک با عربستان درباره قتل جمال خاشقجي به بنبست برسد، ما از سازمان ملل ميخواهيم تحقيقاتي دراينباره انجام دهد. هنوز سؤالهاي زيادي درباره قتل خاشقجي بدون جواب باقي مانده است و ما خواهان کشف مقامي هستيم که دستور قتل او را داده است. ما قتل خاشقجي را جنايتي ميدانيم که بايد تمامي جزئيات مربوط به آن فاش شود و ما به اين موضوع بهعنوان يک موضوع سياسي نگاه نميکنيم. بسياري از کشورها نميخواهند روابطشان با عربستان سعودي را بهخاطر قتل جمال خاشقجي از بين ببرند و ما نيز اين را نميخواهيم و بههميندليل بايد تمامي جزئيات مربوط به اين جنايت فاش شود».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.