دفاع حسن روحاني از محمدجواد ظريف: چرا بر سر مسائل روشن با هم ميجنگيم
نورچشمي كابينه
شرق: 10 روزي از حرفهاي وزير امورخارجه درباره پولشويي گذشته و واکنشهاي زيادي به آن اتفاق افتاده است. محمدجواد ظريف حتي به اين خاطر به کميسيون امنيت ملي مجلس نیز رفته و هجمههاي زيادي را متحمل شده است. ديروز اما رئيسجمهوري در دفاع از او برآمد و پشت وزيرش ايستاد. حسن روحاني بيآنکه نامي از فردي بياورد، از اختلافات گلايه کرد و گفت چرا با لحن توهينآميز حرف ميزنيم و کلمات درشت نثار همديگر ميکنيم.
کمي بيش از يک سال از دولت دوم حسن روحاني گذشته، اما فشار بر او و دولتش بسيار بيشتر از چهار سال دولت اول او بوده است. نکته اینجاست که آیا رئيسجمهور به اندازه فشارهاي وارده، از اعضاي کابينه خود دفاع کرده است؟ نشان لياقت به ظريف مرور اخبار اين پنج سال نشان ميدهد روحاني هميشه و با قاطعيت از وزارت خارجه و بهویژه تيم مذاکرهکننده هستهاي دفاع کرده است. دليل اصلي آن نیز ميتواند به اين خاطر باشد که «برجام» بزرگترين دستاورد دولت اول رئيسجمهوري بوده است. روحاني حتي بعد از پايان مذاکرات و بهسرانجامرسيدن «برجام» به محمدجواد ظريف نشان درجهيک لياقت، به علياکبر صالحي، رئيس سازمان انرژي اتمي و سردار دهقان که آن زمان وزير دفاع و امور پشتيباني بود، نشان درجهيک شجاعت اهدا کرد. وزيري که استعفا داد برخلاف محمود احمدينژاد که کابينه خود را خط قرمز معرفي کرده بود و در مواقع استيضاح وزراي کابينهاش در مجلس حضور پيدا ميکرد، حسن روحاني ترجيح داده تا در هيچکدام از جلسات استيضاح شرکت نکند. البته او اين عادت را هم ندارد که وزراي خود را به هلو تشبيه کند يا آنها را در مأموريت کاري خارج از کشور برکنار کند. روحاني معمولا ترجيح ميدهد از کليت عملکرد وزراي خود دفاع کند، اما در برخي جاها از آنها نيز با صداي بلند انتقاد کرده است. نمونه آن سخنان او خطاب به «علي جنتي»، اولين وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي دولت يازدهم، بود که گفت: «از نظر من هيچ وزيري در برابر هيچ فشاري نبايد کوتاه بيايد و عقبنشيني کند». ماجرا به سال 95 و لغو يک کنسرت در سبزوار برميگردد؛ کنسرتي که مجوز وزارت ارشاد را داشت، اما به دستور دادستان استان خراسانرضوي لغو شد. حجتالاسلام «علمالهدي» نيز در خطبههاي نمازجمعه مشهد خطاب به کساني که خواهان برگزاري کنسرت در مشهد بودند، گفت: «اگر کنسرت ميخواهيد، از مشهد برويد». همين سخنان با واکنش حسن روحاني مواجه شد تا وزير خود را به باد انتقاد بگيرد. او در يک سخنراني گفت: «يکجا ميخواهد کنسرتي برگزار شود، مجلس قانونگذاري شکل ميگيرد، درحاليکه ما مجلس شوراي اسلامي داريم و هرکسي که صبح بيدار ميشود و يک تريبون پيدا ميکند، نميتواند قانونگذاري کند و وزير نيز نبايد تبعيت کند؛ چراکه وزير بايد تابع قانون باشد». روحاني جمله آخر اين قسمت از سخنانش را با صدايي بلندتر بيان کرد و گفت: «از نظر من هيچ وزيري در برابر هيچ فشاري نبايد کوتاه بيايد و عقبنشيني کند». در نهايت، علي جنتي در نيمه سال 95 از وزارت ارشاد استعفا داد و در نامهاي خطاب به رئيسجمهور نوشت: «همچنان که اتاقهاي فکر پنهان براي تخريب کليه دستاوردهاي دولت و ناکارآمد نشاندادن آن عزم خود را جزم کردهاند، اينجانب و همکارانم هرگز خود را خالي از اشکال ندانسته و همواره از هرگونه نقد سازنده استفاده کردهايم، ولي متأسفانه برخي از جريانات سياسي با زيرپاگذاشتن همه تعهدات اخلاقي سعي در وارونه جلوهدادن مسائل و بدبينكردن عالمان و شخصيتهاي ديني و متدينين نسبت به عملکرد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي دارند و انتظار ميرود در چند ماه آينده اينگونه جوسازيها تشديد شود. اينجانب عليرغم آنکه تمامي توان خود را براي ايجاد فضاي فرهنگي همراه با آرامش و متانت به کار گرفته و از حاشيهسازيها فاصله گرفتهام، درعينحال خود را قادر به ادامه خدمت در اين عرصه نميبينم و مايلم دولت خدمتگزار بتواند در فضاي آرام و خالي از تنش، برنامههاي فرهنگي خود را دنبال کند». استعفايي که مورد موافقت حسن روحاني قرار گرفت. لايک به وزير جوان اوايل تير امسال، بعد از گراني دلار و عنوانشدن نام شرکتهايي که از دلار دولتي گرفتهاند، محمدجواد آذريجهرمي، وزير جوان وزارت ارتباطات و فناوري، فهرستي از واردکنندگان گوشي با ارز دولتي را منتشر کرد. رئيسجمهور هم با همين رويکرد در همايش سراسري قوه قضائيه گفت: «به رئيس کل بانک مرکزي و وزير صنعت، معدن و تجارت دستور دادهام، اسامي همه کساني را که دلار دولتي دريافت کردهاند، منتشر کنند»، اما چند روز بعد محمد شريعتمداري که آن زمان وزير صنعت، معدن و تجارت بود، در نشستي تلويحا اعلام کرد به دستور رئيسجمهوري تن نميدهد. او گفته بود: «بانک مرکزي اسامي افرادي را که ارز چهارهزارو 200 توماني را به آنها داده شده است، در اختيار دارد؛ بنابراين ما بهعنوان وزارت صنعت نميتوانيم نام ثبتسفارششدگان را افشا کنيم؛ چراکه در اين صورت به جنگ بخش خصوصي رفتهايم. اين در حالي است که فهرست اعلامي از سوي وزير ارتباطات نيز اسامي افرادي بود که تخصيص ارز داشتند و تأمين ارز آنها صورت نگرفته بود، ما نميخواهيم به جنگ اقتصاد کشور برويم و اقتصاد را بههم بريزيم؛ بنابراين با استفاده از نيروي عقل خدادادي، تصميماتي خواهيم گرفت که به صلاح اقتصاد باشد». آذريجهرمي نيز در توييتي به محمد شريعتمداري پاسخ داد و گفت: «با «ايمان قلبي» که بر پايه «عقل خدادادي» است، ميگويم فساد، موريانه و عامل بيثباتي اقتصاد کشور است. بخش خصوصي پاکدست از انتشار ليست ارزبگيران حمايت کرده و خواهد کرد. بايد به جنگ اقتصاد رانتي رفت». مدتزمان کوتاهي از اين توييت نگذشته بود که اکانت توييتري رئيسجمهور، اين توييت وزير ارتباطات را لايک کرد تا موضع روحاني در اين خصوص کاملا مشخص شود. همان روز شريعتمداري در نامهاي به بانک مرکزي خواست فهرست واردکنندگان را منتشر کند. استعفاهايي که با تأخير با آنها موافقت شد هرچند مجلس به دولت دوم حسن روحاني در مسائل اقتصادي روي خوشي نشان نداده و چندباري وزراي او را استيضاح کرده و انداخته است، اما هميشه رئيسجمهوري قبل از برگزاري جلسه استيضاح از آنان دفاع کرده است. نمونه آن حمايت او در اواخر سال گذشته از سه وزير «تعاون، کار و رفاه اجتماعي»، «راه و شهرسازي» و «جهاد کشاورزي» بود که گفت نمايندگان مجلس، شش ماه قبل به اين وزرا رأياعتماد دادهاند که اين مدتزمان کمي براي ترديد در اعتماد به آنهاست. روحاني در قبول استعفاي اعضاي کابينه هم عجله ندارد و ترجيح ميدهد افراد را در تيم نگه دارد و از آنان حمايت کند. اواخر مهرماه بود که عباس آخوندي، وزير راه و شهرسازي، پس از پنج سال حضور در دولت روحاني استعفا داد. او در متن استعفاي خود نوشت که در سال گذشته سه بار اين درخواست را داشته است. مسعود نيلي، دستيار ويژه اقتصادي رئيسجمهور، نيز فردي است که بهتازگي از کابينه خارج شده. هرچند اين شايعه وجود دارد که او در تيرماه امسال استعفاي خود را به رئيسجمهور داده بود، اما در آن زمان اين خبر از سوي دولت تأييد يا تکذيب نشد. بههرروي رئيسجمهوري با استعفاي آخوندي و نيلي موافقت کرد. حمايت از جهانگيري هربار سخن از دولت ميشود، از اختلاف بين رئيس دفتر روحاني و معاوناول رئيسجمهوري هم سخني به ميان ميآيد. عدهاي واعظي را در کمرنگشدن نقش اسحاق جهانگيري در دولت مقصر ميدانند، اما تا به حال هيچ واکنشي از سوي رئيسجمهور در اين خصوص ديده نشده است. البته چندي پيش حسن روحاني نامي از جهانگيري برد و از تلاشهاي شبانهروزي او گفته بود. دفاع روز گذشته رئيسجمهوري از محمدجواد ظريف اين را نشان ميدهد که روحاني ميخواهد کابينه خود را حفظ کند و تا جايي که ممکن است کسي از اين تيم خارج نشود، هرچند مجلس نيز با استيضاح وزرا سعي در ترميم کابينه داشته است. حال بايد ديد کدام شيوه ميتواند مردم را که هم به رئيسجمهور رأي دادهاند و هم به مجلس، در مورد مسائل اجتماعي و اقتصادي راضي کند. چرا بر سر مسائل روشن با هم ميجنگيم رئيسجمهوري روز گذشته در جلسه هيئتدولت با اشاره به اينکه اشکالي ندارد که در يک کار کارشناسي اختلافنظر داشته باشيم، گفت: «بايد موضوع را به کارشناسها واگذار کنيم تا در سطح کارشناسي بحث کنند. هر موضوع حقوقي، ديني، عرفاني، اجتماعي و اقتصادي را که بايد کارشناسها درباره آن بحث کنند، به سطح خيابان نياوريم، نادرست مطرح نکنيم و مردم را به جان هم نيندازيم». حسن روحاني با بيان اينکه مسائل خيلي روشن است، افزود: «چرا راجع به مسائل روشن ميجنگيم. بله همه دنيا گرفتار پولشويي است. شما به من نشان دهيد يک کشور در دنيا هست که در آن پولشويي انجام نميگيرد و يک کشور در دنيا به من نشان دهيد که فساد، مواد مخدر و جنس تقلبي در آن نيست. همه بايد تلاش کنيم مفاسد را کم کنيم و راه پولشويي را ببنديم. چرا اينقدر جروبحث ميکنيم». او عنوان کرد: «بايد با مواد مخدر بجنگيم ولي معتاد داريم. بايد با دزدي بجنگيم متأسفانه دزد داريم، حالا در اقليت ولي آدمهاي ناسالم و ناپاک هم داريم. بايد با فساد بجنگيم. متأسفانه رشوه داريم و نبايد از بيان آن عصباني بشويم. اگر متأسفانه در دستگاههاي حکومتي و ادارات ما در گوشهوکناري، رشوهاي هم باشد، بايد با آن بجنگيم و مبارزه کنيم. نبايد ناراحت شويم». رئيسجمهور با اشاره به اينکه ايران بزرگترين مدعي مبارزه با تروريسم است، تأکيد کرد: «امروز براي اينکه تروريستها نتوانند از سيستمهاي مختلف مالي براي جابهجايي پول استفاده کنند هم بايد بالاترين مدعي باشيم و هستيم. آيا کسي که در اين منطقه مواد مخدر ميفروشد، ميآورد و ميبرد پولش کثيف نيست و آيا اين پول کثيف در کشور و منطقه ما وجود ندارد. يعني در کشور ما مواد مخدر نميآيد؟». روحاني گفت: «متأسفانه مواد مخدر در کشور وجود دارد و بايد با آن مبارزه کنيم. وقتي مواد مخدر هست، پول کثيف هم هست؛ اين پول کثيف کجا ميرود، يعني يک گوشه و کناري پولشويي انجام ميگيرد و پولشويي ممکن است در افغانستان، ترکيه و اروپا انجام بشود». او با تأکيد بر اينکه بايد مبارزه کنيم، کار کارشناسي انجام داده و حرف کارشناسي بزنيم، عنوان کرد: «فوري يک صفبندي درست ميکنيم، بين اين جناح و آن جناح، بعد تمام تاريخ بشريت را به عنون شواهد ميآوريم و هر کسي ميرود يک تشابهي را پيدا ميکند و ميگويد اين مثل آن است و آن مثل اين است». واعظي: موضع ظريف، موضع دولت است همچنين رئيس دفتر رئيسجمهوري در حاشيه جلسه هيئتدولت، در پاسخ به سؤالي درباره اظهارنظر اخير محمدجواد ظريف درباره وجود پولشويي در کشور، گفت: «کساني که نوار صحبتهاي ظريف را شنيدهاند، صحبتهاي ايشان هيچ نقصي ندارد و موضع ايشان کاملا درست است و اين موضع آقاي ظريف نيست بلکه موضع دولت است. به اين معنا که دولت بهدنبال شفافيت و مبارزه با فساد است و آنچه آقاي ظريف مطرح کرد، بحث مبارزه با فساد و پولشويي است». محمود واعظي با اشاره به مصداقهايي از پولشويي که براي دولت اهميت دارد، افزود: «ما همواره با اينکه مواد مخدر وارد کشور شود، مخالفيم و مواد مخدر به خاطر پولش وارد کشور ميشود؛ چرا ما با قاچاق مخالف هستيم؟ به خاطر پولش است. چرا ما با خيلي از اقدامات غيرقانوني اقتصادي مخالف هستيم؟ به خاطر پولش است. وقتي همه اينها را کنار هم قرار ميدهيد، يک ترمي به نام پولشويي است که معناي آن قاچاق، ورود مشروبات الکلي، ورود مواد مخدر و هر کار ديگر». او با بيان اينکه دولت با اين مسائل مخالف است و وزير امور خارجه لزوم مخالفت با اين کار را اعلام کرده است، عنوان کرد: «ايشان هيچ نهاد و ارگاني و بخشي را متهم نکرده است بلکه با کار پولشويي در ايران مخالفت کرده است. ايشان ميگويند که اجازه دهيد بحث قانون پولشويي جاي خود را باز کند و من متأسفم که با موضع درستي که آقاي ظريف گرفت، به دليل خصومتي که عدهاي به خاطر برخي اقدامات ايشان دارند، آقاي ظريف را به اين شکل مورد هجمه قرار دادند. در کشور نبايد با خدمتگزاران برخوردهاي اينگونه انجام دهيم و اجازه دهيم که خدمت کنند. نقد جاي خود را دارد و اينکه هر چيزي را به هر مسئولي بگويند، کار درستي نيست». جنيدي: اطلاعي از مبدأ و مقصد پول حاصل از جرائم سازمانيافته نداريم معاون حقوقي رياستجمهوري نيز با اشاره به اينکه درحالحاضر اطلاعاتي درباره مبدأ و مقصد پولشويي در دسترس نيست، گفت: «همين عامل موجب ميشود پول حاصل از جرائم سازمانيافته وارد سيستم بانکي کشور شود». لعيا جنيدي با بيان اينکه لايحه مقابله با جرائم سازمانيافته و همچنين لايحه مقابله با تروريسم براي مقابله با تطهير پول ناشي از انواع جرائم است، عنوان کرد: «پول جرائم سازمانيافته يا قاچاق مواد مخدر اکنون بدون شفافيت وارد سيستم بانکي شده و اطلاعاتي از مبدأ و مقصد اين پولها در دست نيست». او ادامه داد: «جرائم مالي به انگيزه تحصيل پول انجامشده و فقدان شفافيت و معاهدههاي مقابله با پولشويي موجب ميشود که مبدأ و مقصد اين پولها شناسايي نشود و وقتي هم که منشأ و مقصد اين پول شناسايي نشده است، پول حاصل از جرائم وارد سيستم بانکي ميشود و اين به معناي پولشويي است. ما بايد کنترلهاي لازم را داشته باشيم تا پول ناشي از جرائم سازمانيافته، قاچاق و تأمين مالي تروريسم وارد سيستم بانکي ما نشود».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.