|

معاون علمی رئیس‌جمهور و بیان یک گزاره غیرعلمی

فرید براتی‌سده . روان‌شناس

روز گذشته رسانه‌ها نقل‌قولی از معاون محترم علمی و فناوری ریاست‌جمهوری در اجلاس فناوری رسانه منتشر کردند دال بر اینکه اکثر بچه‌پولدارها معتاد می‌شوند. کسانی که با موضوع اعتیاد در کشور ما سروکار دارند بارها چنین بیانی یا جملات دیگری با همین مضمون را در جلسات مربوطه شنیده و می‌شنوند. در این جلسات هستند شنوندگانی که اگر ته‌مایه‌ای از جرئت و جسارت داشته باشند تلخندی در چهره نمایان می‌کنند تا شنوندگان دیگر دریابند که چنین بیانی صحت ندارد و گوینده نیز متوجه شود آنچه بیان کرده مبتنی‌بر یافته‌های علمی نیست. اما این‌بار چنین گفته‌ای نه در یک جلسه سربسته و نه از زبانی افرادی ناآشنا با علم و دانش که از اتفاق از سوی معاون علمی و فناوری رئیس‌جمهور اعلام شده است. حتما ایشان نیک می‌دانند که بیان چنین گزاره‌ای از سوی ایشان در مقام معاون علمی ریاست‌جمهور باید بر مبنای مطالعات علمی متقن و نه حتی تحقیقات پایان‌نامه‌ای دانشجویی باشد. تا آنجا که نگارنده این سطور مطلع است، گزاره اکثر بچه‌پولدارها معتاد می‌شوند در هیچ تحقیق و مطالعه علمی متقنی در کشور ما حاصل نشده است. شاید ایشان این گزاره را بر مبنای مشاهدات خود از معدود کسانی اعلام کرده‌اند که با آنان آشنایی داشته‌اند. حتی در این صورت هم نمی‌توان به صرف برخورد با چند بچه‌پولدار مبتلا به اعتیاد چنین تعمیم نادرستی بیان کرد. در بررسی‌های انجام‌شده در کشورهای مختلف نزدیکی بین اعتیاد و فقر یافته‌ای عام بوده تا جایی که در علت‌شناسی اعتیاد، فقر یک علت اصلی مصرف مواد و اعتیاد در نظر گرفته می‌شود. در کتب تشخیصی اختلالات روانی در بحث شرایط اجتماعی و طبقاتی مصرف‌کنندگان گفته می‌شود که نرخ اعتیاد و مصرف مواد بین افراد طبقات مختلف تقریبا یکسان و برابر است؛ و اگرچه می‌توان بین نوع یا حتی شیوه مصرف مواد بین افراد طبقات مختلف اجتماعی با درآمدهای مختلف تفاوت‌هایی دید، اما گزاره اکثر بچه‌پولدارها معتاد می‌شوند در هیچ اثر علمی‌ای به دست نیامده است. شاید استدلال شود که بحث اصلی ایشان موضوع اهمیت کار سخت در حیطه‌های علمی و اجرائی با توجه به شرایط کنونی جامعه و یادآوری حکایت شیخ اجل، سعدی‌شیرازی، درخصوص به‌گدایی‌رفتن پسران وزیر و وزارت و صدارت روستازادگان دانشمند باشد؛ اما حتی اگر در شرایط کنونی و با توجه به قصه‌های مربوط به ژن خوب و رانت‌ها و... بپذیریم هنوز هم روستازادگان امکان صدارت و وزارت مبتنی‌بر شایستگی‌ها و کفایت‌های شخصی را داشته باشند این حکایت را در بافت آسیبی مانند اعتیاد مطرح‌کردن و سپس استخراج گزاره‌ای نامعتبر از آن دور از مقام ایشان است. اعتیاد هنوز هم در جامعه ما با انگ و قبح همراه است و تأکید بر این قبح چه‌بسا در سوق مصرف‌کنندگان به سمت درمان و بهبودی مؤثر خواهد بود، اما اینکه معاون علمی بالاترین مقام اجرائی کشور بر طبل این انگ کوبیده و از آب گل‌آلود چند به‌اصطلاح بچه‌پولدار معتاد در تلاش صید یک گزاره طبقاتی نادرست برای به‌کرسی‌نشاندن سخن حق دیگری باشند، جای تأمل دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.