در ايران همه به دنبال فروش آني هستند؛ نه فروش حرفهاي
مهيار پوراسدالله. طراح تجربي لباس آقايان در ترکيه
در پاسخ به پژوهش «شرق» درباره تلاش ترکیه برای جذب ایرانیها بايد گفت طراح در ایران هر طرح يا مدلي را که بخواهد ارائه بدهد، بايد از سوي چند نهاد تأييد شود تا به صورت انبوه توليد شود. اگر از نظر سليقهاي، مورد تأييد يکي از اين نهادها قرار نگيرد، امکان ندارد بيرون آيد و فروخته شود؛ ضمن اينکه طراحان ما از نظر کاري و تجربي، تجربه بالايي ندارند؛ چون شرکتهاي قوي در ايران نداريم که طراحان بتوانند در اين شرکتها و در فضاي اين برندها تجربه کسب کنند. آنچه آموختهاند، بيشتر در دانشگاهها بوده و آنهم يک درصد کار است. بيشتر کار بايد در فرايند تجربي و در يک برند مطرح سپري شود. کارگاههاي ما، کارگاههاي توليد زيرزميني است که چند کارگر با هزارويک گرفتاري شخصي و خانوادگي و معيشتي کار میکنند و حال و حوصله ندارند به کسي چيزي بياموزند. شرايط اینجا خوب نیست و طراح نميتواند موفق شود. هميشه از من ميپرسند چرا يک طرح خوب و قابل اعتنا نميتواند فروش انبوه داشته باشد و معمولا در حالت لاکچري يا تکفروشي باقي ميماند؟ به دليل اينکه توليدکنندگان ما جرئت سرمايهگذاري روي کارهاي خاص را ندارند و بيشتر دنبال فروش به عام هستند و فروش برايشان مهم است. کارهاي خاص هم براي پيداکردن مخاطب خود زمانبر هستند؛ يعني در اصل از مد اول به مد دوم ميرسد. همانطور که ميدانيد، وقتي چيزي مد ميشود، آن مد را ابتدا قشر پولدار و ثروتمند ميپوشند. بعد از اينکه در ميان اين قشر از مد ميافتد، قشر ضعيف يا متوسط به دنبال آن ميروند. توليدکنندگان ما معمولا روي مد دوم سرمايهگذاري ميکنند؛ يعني چيزي که قشر عام قصد استفاده دارند و بههميندليل نياز به طراح ندارند. توليدکنندگان صبر ميکنند چيزي طراحي و مد شود و تايمي از آن بگذرد و در طبقه مرفه از مد بيفتد؛ سپس همان طرح را کپي کرده و روي مد دوم توليد انبوه انجام داده و آن را ميفروشند. همچنين معتقد هستم که دست طراحان ما در ايران باز نيست و هيچ نهادي شرايط حمايتي ايجاد نکرده که از اين طراحان حمايت کند. در کشورهاي اروپايي، حتي در ترکيه، اگر طراح به شرکت خاصي طرحي ارائه دهد و شرکت احساس کند که اين طرح ميتواند موفق باشد و طرح خوبي است، آن را توليد ميکند. وقتي توليد کرد، سودآور شد و به سود بالايي رسيد، پول خيلي خوبي به طراح پرداخت ميکند تا بتواند دوباره کار کند و طرحهاي جديدتري ارائه دهد؛ اما در ايران اينطور نيست. اگر طراح، طرح خوبي هم بدهد، توليدکننده هم خوب بفروشد، به طراح ميگويد طرحت خوب نبود و بايد ببينيم چه ميشود و من خيلي راضي نبودم و از اين دست سخنان... . به عبارتي در بازار ايران، طراحان را ميپيچانند؛ چون توليدکنندگان به دليل اقتضائات و شرايط، نگاه حرفهاي ندارند و بازاري ميانديشند؛ ولي در ايتاليا، طراح يا صاحب برند، بازاري فکر نميکند. بيشتر بينالمللي و حرفهاي نگاه ميکند. در ايران بيشتر به دنبال فروش آني هستند که چکهايشان را پاس کنند. نگاه بازاري بههيچعنوان نميتواند به نگاه جامع جهاني برسد؛ چراکه توليدکنندگان ما هميشه درگير بدهيهاي بانکي و پاسکردن هزينههايشان هستند. درگير دستگاههاي فرسوده 30 يا 40 سال پيش هستند با اينکه خيلي در زمينه مد در ايران کار شده؛ اما بايد بگويم که از نظر مد و لباس دستکم صد سال از اروپا عقب هستيم.
توليدکنندگان در اروپا همگي روي مد اول سرمايهگذاري ميکنند. چيزي به نام مد دوم در آنجا مطرح نيست؛ چون فرايندي به نام «کپي» ندارند. بههيچعنوان چيزي را کپي نميکنند، پولهاي بسيار بسيار سنگين و سرمايههاي هنگفتي به طراحان جوان پرداخت و از آنان استفاده ميکنند. البته شرکتهايشان هم توانايي پرداخت حرفهاي دارند. اين شرکتها آنقدر در تمام دنيا نمايندگي دارند که پولي که براي طراح يا طراحي در سال هزينه ميکنند، در برابر وسعت کار بسيار بالايي که دارند، يکهزارم هزينههايشان هم نميشود. برندهاي بزرگ نگاه حرفهاي به کار دارند. بهترين طراحان، بهترين پارچهها و حرفهايترين افراد را به خدمت گرفته و جواب ميگيرند. در ايران جرئت اينکه از افراد حرفهاي استفاده شود، وجود ندارد؛ چون بايد پول زيادي پرداخت کنند. صاحب برند يا توليدي، در حقوق يوميه کارگران خود مانده است و توان پرداخت دستمزد حرفهاي به افراد حرفهاي را ندارد؛ چه برسد به اينکه صد يا 200 ميليون به طراح پرداخت کنند که طراحي حرفهاي انجام دهد. مثل اينکه از سايپا انتظار داشته باشيد بيامو ارائه دهد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.