کارزار تازه انگلیس در منطقه
حمید کریمنیا - کارشناس روابط بینالملل
سومین سفر وزیر امور خارجه انگلیس در دو سال گذشته به ایران در شرایطی صورت میگیرد که به نظر میرسد دولت ترزا می در شرایط جاری خود، دیپلماسی تازهای را فارغ از تلاشهای اروپا و آمریکا آغاز کرده است. در سفر دورهای «جرمی هانت» به منطقه خلیجفارس، مناسبتهایی ازجمله بحران یمن، بحران حکومت سعودی پس از قتل جمال خاشقجی، روابط با امارت و زندانی انگلیسی به اتهام جاسوسی در این کشور و همینطور نازنین زاغری متهم به جاسوسی در ایران ، موضوعات قابل بررسی است؛ البته مسئله برجام و تأکید بر حمایت و ماندگاری جمهوری اسلامی ایران در این توافق نیز وجود دارد. در شرایطی که اتحادیه اروپا و دولت آمریکا برای حل بحران یمن و وضعیت دولت سعودی دچار چالش شدهاند، با تلاشهایی که انجام دادهاند، هیچ اتفاق تازهای برای کاهش بحران روی نداده است.
همچنین اتحادیه اروپا پس از خروج آمریکا و آغاز تحریمها سعی کرد ایران را به این توافقنامه متعهد نگه دارد و انگلیس یکی از این کشورها بود که همواره بر این محور تأکید داشته و دارد. این در حالی است که تفاوت دیدگاه انگلیس با ایران در سایر موارد نیز نسبت به اروپا و آمریکا ملاحظه میشود. به همین دلیل سعی میشود اقدام جداگانهای برای پیداکردن راهحلهای مناسب با وضعیت منطقه خلیجفارس و ایران در شرایط فعلی به کار گرفته شود. در سفر تهران در همین چارچوب مذاکراتی صورت گرفته است. اینکه چه راهحلهایی پیشنهاد یا از سوی ایران داده شده، قطعا باید منتظر ماند تا نتایج احتمالی آن ظاهر شود. یکی از موضوعاتی که در این سفر مانند سفر دو وزیر خارجه پیشین مطرح است، زندانی انگلیسی-ایرانی است که در این رابطه تلاش زیادی شده، اما تاکنون نتیجهبخش نبوده است. جمهوری اسلامی ایران و انگلیس از ابتدا تاکنون موفق نشدهاند چارچوبی مدون در قبال مواضع متضاد خود در روابط دوجانبه و در سطح منطقه داشته باشند. به همین دلیل، همواره بهطور موردی دیدگاههای خود را نسبت به مسائل مختلف برای یکدیگر تشریح و تنظیم کردهاند. از یک سو بحران مسائل کنسولی همواره این روابط را تحت تأثیر خود قرار داده و از سوی دیگر، حمایت انگلیس از برجام و حمایتنکردن از سیاستهای آمریکا در قبال ایران، حاکی از این نوع تضادهاست. این سفر در شرایطی صورت گرفت که از یک طرف ایران و انگلیس نسبت به برجام موضع مشترکی دارند و قطعا این نکتهای مهم محسوب میشود و از سوی دیگر درباره شرایط امنیتی منطقه و مسائلی از قبیل یمن و همکاریهای امنیتی، کاملا تفاوت دیدگاه داشته و دارند. این اختلافنظرها ملغمهای از شرایط را فراهم آورده است که طرفین، هم نوعی همکاری مشروط را احساس میکنند و هم باید تضادهای موجود در رویکردهای سیاسی و استراتریک را بهنوعی حلوفصل کنند. نباید فراموش کرد که درحالحاضر بر اثر خروج انگلیس از اتحادیه اروپا، بحرانی سیاسی گریبان دولت «ترزا می» را گرفته است؛ بااینحال، این دولت تلاش دارد کارزاری تازه را در حوزه سیاست خارجی در منطقه خلیجفارس با توجه به بحران جاری آغاز کند. همانگونه که اشاره شد، در صورت هرگونه دستاوردی از قبیل آزادی جاسوسان خود یا اوضاع یمن و عربستان، تحرکی به وجود خواهد آمد و در داخل قادر به مانورهای بیشتر در برابر رقبا خواهد بود. بُعد دیگری که در این سفر وجود دارد، توجه ایران به همکاری دولتهای اروپایی حامی برجام ازجمله انگلیس است که یک بار دیگر شانس طرفین را برای دستیابی به راهحل مناسب آزمایش میکند. در شرایط حاضر که ایران دوران تحریمهای اقتصادی و بانکی را آغاز کرده و اروپاییها اعلام کردهاند در حال تکمیل مکانیسم همکاری مالی مستقلی برای همکاری با ایران هستند، لندن بهعنوان یکی از مراکز مهم احتمالا پیشنهادهایی کاری داشته باشد. همه این موارد شایان بررسی است. این شرایط موقعیتی را فراهم میکند که دو طرف با بررسیهای لازم، احتمال رسیدن به راهحلهایی مناسب را ارزیابی کنند. سفر وزیر خارجه انگلیس در این چارچوب صورت گرفته است. در ارزیابی طرفین از مقطع جاری، پیشنهادها و راهحلها اگر قابل حصول باشند، میتواند مهم و مؤثر باشد. اکنون انگلیس این فرصت را یافته تا به نقطهنظرات مشترک با جمهوری اسلامی ایران در این محورها دست یابد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.