«بیبی» در خط پایان
اردشیر زارعیقنواتی
تحولات سیاسی در اسرائیل سیر شتابندهای به خود گرفته است و روز چهارشنبه 14 نوامبر با استعفای «آویگدور لیبرمن»، وزیر دفاع این کشور و رهبر حزب راستافراطی «اسرائیل خانه ما»، دولت راست و ائتلافی «بنیامین نتانیاهو»، در آستانه سقوط قرار گرفت. با استعفای لیبرمن و خروج حزب او از ائتلاف حاکم، از مجموع 120 کرسی پارلمان هماکنون ائتلاف حاکم فقط 61 کرسی را در اختیار دارد که اگر دیگر احزاب ائتلاف مصمم به ادامه همکاری بودند، با همین اکثریت شکننده، یعنی یک کرسی بیشتر از حد نصاب هیچ مشکلی برای ادامه کار دولت ایجاد نمیشد. اما مشکل وقتی ابعاد بزرگتر و ظاهرا خارج از کنترلی به خود گرفت که دیگر احزاب متحد با حزب «لیکود» به رهبری نخستوزیر هم تشکیل دولت جدید یا برگزاری انتخابات پیش از موعد را مطرح کردند. از عمر این دولت ائتلافی راستگرا هنوز یک سال باقی مانده است؛ اما فراتر از بهانههایی همچون آنچه لیبرمن درباره مخالفت با طرح نتانیاهو برای توافق آتشبس با جنبش «حماس» مطرح میکند، نگاه همه این احزاب متحد از هماکنون به انتخابات آتی دوخته شده است و آنان میخواهند بر موج نارضایتی راستگرایان معترض به تصمیم نتانیاهو، آرای آنان را به سمت خود جلب کنند. درخواست «نفتالی بنت»، رهبر حزب تندروی مذهبی «خانه یهود»، با هشت کرسی برای تصدی پست وزارت دفاع در مابازای ماندن در ائتلاف به همراه پیشنهاد برگزاری انتخابات زودرس پارلمانی از سوی دو متحد دیگر در دولت، از جمله حزب «کولانو» به رهبری «موشه کاخلون» و حزب «شاس» به رهبری «ربای آریه درعی» که هر کدام تعدادی از کرسیهای پارلمان را در اختیار دارند، به نظر میرسد تسمه دور گردن نخستوزیر را در حد خفگی تنگ کرده باشد. علت اصلی همه این احزاب برای خروج از دولت و درخواست برای برگزاری انتخابات پیش از موعد پارلمانی، چند دلیل روشن دارد که در این شرایط خاص موجب تشدید اختلاف آنان با حزب لیکود و استفاده از موقعیت کنونی قبل از اتمام مهلت قانونی دولت ائتلافی میشود. این سه حزب کوچک ائتلافی بهخوبی میدانند اگر دولت نتانیاهو تا پایان موفق به ادامه کار شود از آنجا که پایگاه رأی همه آنان تقریبا یکی است، کاریزمای نخستوزیر دست بالا را در انتخابات بعدی خواهد داشت. از طرف دیگر، در شرایطی که احزاب چپ میانه با توجه به نظرسنجیها در موقعیت مناسبی قرار ندارند و همچنین موجی اعتراضی بین بدنه اجتماعی راستگرایان علیه تصمیم نخستوزیر برای توافق با حماس ایجاد شده است، این احزاب در این شرایط قصد دارند از این آب گلآلود ماهی خود را صید کنند. آنان با زیر میززدن از یک سو اعتبار نتانیاهو را بهشدت خدشهدار میکنند و از دیگر سو، این پیام را به بدنه اجتماعی راستگرایان و اقشار مذهبی میدهند که ما در دفاع از منافع شما حاضر شدیم از قدرت چشمپوشی کنیم. در چنین وضعیتی بسیار بعید خواهد بود که این ائتلاف بتواند بقای خود را حفظ کند چراکه اگر نتانیاهو برای جلب نظر نفتالی بنت حتی وزارت دفاع را هم به او داده و آنان را در ائتلاف نگه دارد، تبعات دیگری را باید تحمل کند. از آنجا که بنت نماد جنگطلبی و تندروی یهودی به شمار میرود، هم اینکه کشورهای عربی متحد نتانیاهو و کشورهای غربی را بهشدت ناخرسند میکند و هم اینکه دو حزب کولانو و شاس را که در رقابت با حزب خانه یهودی قرار دارند، برای حفظ پایگاه رأی خود وادار به خروج از کابینه خواهد کرد. همه شواهد و دلایل نشان میدهد دولت ائتلافی بنیامین نتانیاهو به پایان خود نزدیک میشود و این «جمع نقیضین» با توجه به شکنندگی اکثریت با یک کرسی دیگر قابل تفاهم و توافق نخواهد بود. نخستوزیر به هر کدام از شرکای باقیمانده در ائتلاف بخواهد امتیاز دهد، در عوض دیگری را از خود دور میکند و چون با توجه به تعداد کرسیها باقیمانده دولت ائتلافی، هر کدام از این احزاب کوچک (بعد از حزب اسرائیل خانه ما که رسما از ائتلاف خارج شده است) از ائتلاف خارج شوند، اتوماتیکوار دولت اکثریت پارلمانی خود را از دست میدهد. نتانیاهو تاکنون این جمع متضاد را حول محور خطر ایران دور هم جمع کرده بود ولی ظاهرا این حربه نیز در این مقطع که احزاب آینده خود را مافوق منافع دولتی میدانند، دیگر کارساز نیست. اگر این گمانهزنی در بعضی رسانههای منطقه و جهان که تشدید جنگ در نوار غزه با چراغ سبز عربستان برای انحراف افکار عمومی و تمرکز دولتهای غربی از جنایت شنیع در پرونده قتل «جمال خاشقجی» انجام شده است درست باشد، باید سقوط دولت نتانیاهو را هم به کارنامه بنسلمان افزود که در دستوپازدن در برزخ «رفیق گرمابه و گلستان» خود را نیز ناکار کرده است. با توجه به تشتت و پراکندگی آرای سیاسی در اسرائیل، احتمال پیشبینی نتایج یک انتخابات پیش از موعد بسیار سختتر از گذشته خواهد بود اما بازنده این بازی بدون شک حزب لیکود و نتانیاهو خواهد بود که قدرت را از دست خواهد داد. همچنین گفته میشود با ناخرسندی بخش بزرگی از رأیدهندگان از احزاب سنتی، شخصیتهای نوظهور و قابل اعتنایی در صحنه سیاسی اسرائیل همچون ژنرال «بنی گانتز» و خانم «اورلی لوی» میتوانند با تشکیل احزاب جدید آرای زیادی را کسب کرده و توازن سیاسی موجود را بر هم بزنند. آنچه امروز از اهمیت زیادی برخوردار است، این است که رقابت در عرصه سیاسی اسرائیل هماکنون بیش از آنچه از اهمیت داخلی برخوردار باشد، اهمیتی منطقهای و بینالمللی دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.