با توفان پرسشها چه کنيم
گفت: «کيه، گفت سعيد حجاريانه ديگه؛ هموني که جلوي شورا ترور شد. سعيد عسگر زد». پسر جوان ديگري که کتوشلوار به تن داشت، سري تکان داد و از مقابلم رد شد. هر دو کارت عضويت حزب اتحاد ملت را بر گردن داشتند و براي تنفس بعد از افتتاحيه کنگره از سالن رازي دانشکده علومپزشکي ايران بيرون ميآمدند. پيشتر از آنها، جمعيت زيادي براي خروج از دري که تنها نيمتاي آن باز بود، به سمت در آمده بودند و سعيد حجاريان نیز در ميان جمعيت، بهآهستگي با واکر در حال خروج بود؛ درحاليکه عدهاي تلاش داشتند با او عکسي به يادگار بگيرند. اعضاي اتحاد ملت صبح روز گذشته براي اصلاح اساسنامه حزب متبوعشان در کنگره فوقالعاده حاضر شده بودند. مطابق هر کنگره و افتتاحيهاي، کليپي از فعاليتهاي حزب اتحاد ملت نیز به نمايش درآمد که در هرکدام از تصاوير، به بخشهايي از بيانيههاي حزب در بزنگاههاي مختلف اشاره شده بود؛ این بيانيهها از دفاع از عملکرد سپاه در مقابله با داعش شروع می شود تا در سال 96 درباره حوادث ديماه، مرگ کاووس سيدامامي و وضعيت اقتصادي کشور ادامه می یابد و در آخر به تصويري بزرگ از توييت علي شکوريراد رسيد که پيروزي حناچي به شهرداري تهران را تبريک گفته بود و آن کليپ با تصويري بزرگ از پيروز حناچي خاتمه يافت. مدعوين با صلواتي منتظر شنيدن پيام رئیس دولت اصلاحات به کنگره چهارم اتحاد بودند؛ پيامي که در آن به همه موضوعات روز داخلي و بينالمللي اشاره شده بود. بعد از آن، با صلواتي ديگر به پيشواز سخنراني علي شکوريراد، دبيرکل اتحاد ملت رفتند. شکوريراد پشت تريبون قرار گرفت و قبل از آنکه بخواهد سخنراني خود را آغاز کند، به درگذشت سيدتقي نوربخش، رئيس فقيد سازمان تأمين اجتماعي و تاجالدين، معاون پارلماني سازمان اشاره کرد. به نام نوربخش که رسيد، نتوانست بغض خود را کنترل کند؛ مکثي کرد، آبي نوشيد و بعد به دوره آشنايي با نوربخش بازگشت و گفت: من او را از دوره دانشجويي ميشناختم و به زندگي پاک او واقف بودم. فکري جز خدمت در سرش نبود. بعد هم به سوابق مرحوم تاجالدين پرداخت و اينکه او را از زمان نمايندگي مجلس ششم ميشناسد. رو به حضار کرد و از آنها خواست براي شادي روح اين درگذشتگان فاتحهاي بخوانند. از اينجا به بعد وارد نطق خود شد؛ نطقي که سعي کرده بود در آن به همه بزنگاههايي که دولت روحاني از سال 92 به اين سو با آنها مواجه بوده است، بپردازد. با همه نقدهايي که در جايجاي صحبتش به دولت مطرح کرد، اما در نهايت تأكيد کرد اصلاحطلبي نسبتي با براندازي ندارد و با همه نقدها، دل در گرو نظام و انقلاب دارد و همچنان راهي جز اصلاحات براي برونرفت از شرايط فعلي نميبيند. همگرايي ملي مهمترين اولويت کنش سياسي او در سخنراني خود گفت: «اين خيال خام که ملت ايران بر اثر فشارها و تحريمهاي بيگانگان کمر خم ميکنند، از آرمانهاي تاريخي خود، صلح، امنيت و تماميت ارضي ميهن دست ميشويند و اختيار خود را به دست مزدوران ميسپارند، هرگز تحقق نخواهد يافت. کمااينکه جريانهايي نیز که دنبال تهي از مضمون کردن ميثاق ملي -قانون اساسي- و نهادهاي برآمده از آن و محدودکردن حق انتخاب و مشارکت مستمر شهروندان در تعيين سرنوشت خود هستند، جايي در ميان اکثريت ملت ايران نخواهند يافت». او افزود: «اصلاحات زنده است تا ملت خداجو، اصلاحگرا و صلحطلب ايران زنده است. ما از اينکه همواره خود را عاملان و حاملان اين آرمانها و روشهاي برخاسته از آن بهعنوان فرزندان خادم ملت ايران ميدانيم، بر خود ميباليم. ما اتحاد، انسجام و همگرايي ملي را مهمترين اولويت کنشهاي سياسي خود ميدانيم و بر اين باوريم که نيروي پيشبرنده حرکت اصلاحات، زندهبودن فروغ اميد در ميان ملت ايران است؛ ازاينرو بر خود فرض ميدانيم جنبش ملي اميد و اصلاح را رو به سوي افقهاي روشن فرداي ايران زنده نگه داريم». آماده پرداخت هزينه و تحمل محنت هستيم شکوريراد در ادامه با تأكيد بر اينکه اين حزب به قصد تنعم پايهگذاري نشده است، خاطرنشان کرد: «هدف اين حزب، خيررساني به کشور و ملت است و براي اين هدف آماده پرداخت هزينه و تحمل محنت هستيم. مهم اين است که رنجي را بکاهيم و اميدي را بيفزاييم. براي ما روشن است که در کجاي تاريخ اين ملت ايستادهايم و نقش و وظيفه ما چيست؟ در درستي راهي که پيمودهايم، ترديد نداريم. به نقشي که ميآفرينيم، ايمان و به همراهان خويش اعتماد داريم. سختي و راه دراز و لختي همراه و انباز، ما را از پيمودن ادامه مسير بازنميدارد». ارزيابي نظام جمهوري اسلامي بر اساس پايش SWOT او همچنين يادآور شد: «ما براي رهايي از سنگيني سايه نااميدي و براي آنکه ارزيابي دقيقي از وضعيت داشته باشيم، در جلسات خود، نظام جمهوري اسلامي را بر اساس پايش SWOT ارزيابي کرديم. نتايج بهدستآمده نشان ميدهد نه شرايط به اندازهاي که برخي ميپندارند سياه و نه ظرفيت موجود در کشور و جامعه به اندازهاي که بعضا گفته ميشود، تحليل رفته است. با وجود همه انتقادها به حقي که درباره نحوه اداره کشور مطرح است، دستاوردهاي درخور ملاحظهاي نيز وجود دارد. نظام نيز با وجود ناکارآمديها در معرض فروپاشي و سقوط نيست». دبير کل حزب اتحاد ملت ادامه داد: «جريان براندازي که هرگز توش و تواني براي دستيابي به هدف خود نداشته است و با وجود غلبه گفتماني اصلاحطلبي، مجالي براي ابراز وجود نداشت، با شکلگيري اعتراضات ديماه سال گذشته، نقاب از چهره فرو انداخت و هويت خود را بيشازپيش آشکار کرد. علاوه بر اين، آنها حداکثر بضاعت خود را در آن ماجرا نشان دادند. اينک براي خود آنها نيز روشن شده است که قادر به بسيج مردم نيستند و نميتوانند ادعاهاي بزرگتر از ابعاد وجودي خود داشته باشند. اکنون با مرزبندي روشني که به وجود آمده است، اين فرصت فراهم شده که حرکت اصلاحطلبي با نشاط بيشتري تداوم يابد». وجه تمايز اصلاحطلبان، باور به پاسخهاي بنيادين امام شکوريراد در بخش ديگري از اظهاراتش با اشاره به برگزاري چهارمين کنگره حزب اتحاد ملت ايران يادآور شد: «40 سال پيش در چنين روزهايي آتش انقلاب فروزان بود. هجرت حضرت امام به پاريس، فرصتي شد که ايشان در آنجا به پرسشهاي خبرنگاران کنجکاو پاسخ بدهند. همين اندک پرسشگريهاي مبنايي و پاسخگويي حضرت امام به آنها بزرگترين گنجينه نظري براي انقلاب اسلامي را فراهم آورد. اگر دامنه اين پرسشگريها بيشتر ميبود، چهبسا عوارضي که بعدها دامنگير نظام جمهوري اسلامي شد، رخ نميداد. اکنون وجه تمايز بارز اصلاحطلبان با ديگر حاميان نظام، باور به پاسخهاي بنيادين حضرت امام به پرسشهاي خبرنگاران در آن دوره است که آن ديگران ترجيح ميدهند آنها را ناديده بگيرند يا پاسخهايي از سر اضطرار بنامند». پرسشگريهاي نقادانه جاي خود را به تقديس داد وي تأكيد کرد: «پس از انقلاب، پرسشگريهاي برخاسته از ذهن نقادِ جامعه کمتر و کمتر و مجال گفتوگو ميان انديشههاي متنوع سياسي-اجتماعي تنگتر و تنگتر شد. پرسشگري از ماهيت انقلاب، جاي خود را به تقديس آن داد. اين امر فقط اختصاص به آن بخش از انقلابيون که قدرت را به دست گرفته بودند، نداشت، بلکه انقلابيوني که سهمي از قدرت نداشتند نيز نفس انقلاب را تقديس ميکردند و بر آتش آن ميدميدند. احکام دادگاههاي انقلاب اعم از اعدامها و مصادرهها پاسخ به مطالبه انقلابيون با گرايشهاي مختلف بود. تقاضاي انحلال ارتش، مطالبه انقلابيون بود. اجراي بند «ج» مبنيبر گرفتن زمينهاي بزرگ و تقسيم آن بين رعايا، خواست اکثر گروههاي انقلابي بود». شکوريراد ادامه داد: «مردم يا گروههايي که بخشي از مردم را نمايندگي ميکردند اين نوع مطالبات را چنان با شدت پيگيري ميکردند و چنان فضاي عمومي آن را رواج ميداد که کمتر مجال پرسشگري پيدا ميشد. معدودي جلسات بحث و مناظره ارزشمند در صداوسيماي آن زمان برگزار شد، اما روحيه انقلابيگري در جامعه سبب ميشد که از اين مناظرات انتظار برد و باخت وجود داشته باشد و نه کشف حقيقت، به همين دليل آن مناظرات تداوم نيافت». اغلب انقلابيون همجنس ما از دهه 60 خاطره خوشي دارند شکوريراد اضافه کرد: «اغلب انقلابيوني از جنس ما از سالهاي پس از ٦٠ خاطره خوشي دارند. يکدستشدن فضاي سياسي جامعه و گسترش فرهنگ شهادت چه بر اثر عوامل ترور در خيابانها و چه بر اثر جنگ تحميلي و نيز همدلي و ايثارگري رايج در آن روزها، اين خاطره خوش را ساخته است». با توفان پرسشها چه کنيم اين فعال سياسي اصلاحطلب همچنين گفت: «امروز فرزندان ما از هجوم پرسشهايي رنج ميبرند و استيصال رنجآور ما در برابر پرسشهايي است که ريشه در همان سالهاي خوش دارد؛ سؤالهايي که در آن زمان، بايد ميپرسيديم و نپرسيديم و اگر ميپرسيديم چهبسا پاسخ درخور ميگرفتيم. ما بسياری از چيزها را پذيرفتيم بدون آنکه درباره آن سؤالي کرده باشيم. انبوه آن سؤالات بهصورت توفاني کوبنده ذهن فرزندان ما را فراگرفته است. مسئله امروز ما اين توفان پرتلاطم است. همانطور که نميتوان توفانهاي طبيعي را انکار يا محکوم کرد، اين توفان را نيز نميتوان». وي با طرح اين سؤال ک با اين توفان چه بايد بکنيم؟ گفت: «اين پرسش اصلي امروز ما، فارغ از اختلافات سياسي رايج است. اين، مسئله فقط من و شما که از يک جناح در اينجا جمع شدهايم، نيست. مسئله امروز جامعه و کشور ماست. توفان طبيعي بر اثر اختلاف تند دما در دو نقطه از جو به وجود ميآيد. توفان پرسشگري بر اثر اختلاف تند بين نسلهاي گذشته و نسل حاضر ايجاد شده و چنين است که خانمانبرانداز مينمايد. با اين توفان پرسشگري چه بايد کرد؟ اين پرسشها، پذيرفتههاي پيشين را مرحله به مرحله دربر ميگيرد و تا آنجا ميرسد که هيچ پذيرفتهاي از قبل باقي نماند». دبيرکل حزب اتحاد ملت با بيان اينکه پرسشها اگر پاسخي درخور نيابند به انکار ميانجامند، گفت: «تخطئه پرسشگر و واداشتنِ او به رهاکردن پرسشهايش، چاره کار نيست. بايد پاسخ درخور داد. بايد باب گفتوگوي بدون انکار و تخطئه با اين نسل را باز کرد. آنها درباره همهچيز سؤال ميپرسند. پرداختن به اين سؤالها، نهتنها ممکن است مشکل آنها را حل کند، بلکه مشکل ما را نيز حل ميکند؛ مشکل مواجهه با آينده». با نسل سرخورده و نااميد نميتوان کاري از پيش برد شکوريراد گفت: «اگر وارد چالشهاي سياسي امروز کشور شويم، همين نسل جوان که تجربه سياسي خود را با انتخابات سال ۹۲ و چهبسا ۹۶ آغاز کرده، بسيار سرخورده و نااميد است. آنها با مشارکت و رأي خود در انتخابات، دولتي را بر سرکار آوردهاند که اميد داشتند بتواند شرايط زندگي و اميد به آينده را براي آنها بهبود بخشد. اگرچه نجات کشور در دور اول تا حدي انجام شد و با برجام، ايران از زير فصل هفت منشور سازمان ملل خارج شد اما تلاشها و جهتگيريهاي دولت در دوره دوم در اين زمينه کافي نبوده و همين امر موجب رويگرداني اين نسل از امر مشارکت که سرمايه بزرگ اصلاحطلبي است، شد. با اين نسل سرخورده و نااميد نميتوان کاري از پيش برد». اعتماد و سرمايه اجتماعي بسيار کاهش يافته است او با بيان اينکه نهاد دولت و حاکميت به دليل ناکارآمدي و گسترش فساد سيستمي بهشدت زير سؤال رفته و اعتماد و سرمايه اجتماعي بسيار کاهش يافته، افزود: «شعلهورشدن اعتراضات در ديماه سال گذشته که همه را غافلگير کرد بيانگر همين بياعتمادي بود. اگرچه مردم به آن اعتراضات کور و بيسر اقبال نشان ندادند و به آن نپيوستند اما همدليهاي با نفس اعتراضات مشهود بود». القاي اصلاحناپذيربودن نظام دبيرکل حزب اتحاد ملت با بيان اينکه اين حزب سياسي خواهان پايانيافتن اين دور باطل است، اضافه کرد: «حاصل اين دور باطل القاي اصلاحناپذيربودن نظام است. در چنين شرايطي انگشت اتهام در همان ابتدا بهسوي کساني گرفته ميشود که نظام را اصلاحناپذير و چاره کار را براندازي ميدانند. اما خوب که بررسي شود، با اين حقيقت روبهرو ميشويم که مجموعهاي در درون عامدانه ميخواهند ثابت و القا کنند که نظام، اصلاحپذير نيست تا مخالفان به اين نتيجه برسند که چارهاي جز معارضه با اصل نظام نيست و در نتيجه به دام راديکاليسم بيفتند». اصلاحطلبان هوشمندانه از اعتراضات دي 96 عبور کردند شکوريراد در ادامه گفت: «ماجراي اعتراضات ديماه سال گذشته و گسترش ناگهاني آن در سطح شهرهاي مختلف، زواياي مبهم بسياري دارد و هنوز روشن نيست چه کساني و با چه نيتي آن را آغاز کردند و گسترش دادند و چه کساني و چگونه از آن بهره بردند. اصلاحطلبان، هوشمندانه اما زخمخورده از آن معرکه گذر کردند و برخلاف بدخواهان و توطئهچينان همچنان به فعاليت سياسي و اثربخش خود ادامه ميدهند». معلوم نيست شعار «پايان ماجرا براي اصلاحطلبي» کجا طراحي شد او اظهار کرد: «هنوز معلوم نيست شعار «پايان ماجرا براي اصلاحطلبي» کجا طراحي شد، چگونه سر داده شد و چرا تا اين حد برجسته شد. براي اصولگرايان که قدرت را در اختيار دارند، ماجرا تمامي ندارد؛ بنابراين آن شعار صرفا اصلاحطلبان را نشانه رفته بود و بيش از همه، آنها را به انفعال کشاند». او ادامه داد: «اين شعار که بهخوبي طراحي و اجرا شد و در عمل هم تا حدي نتيجه داد، پاسخي به «تکرار ميکنم» اثربخش و بسيجکننده آقاي خاتمي در دو انتخابات گذشته بود. در چنين شرايط، برخي اصلاحطلبان که متأسفانه هميشه آماده خودزني هستند، ادامه کار را به دست گرفتند و بيش از ساير جريانات، اصلاحات را زير سؤال و ضرب بردند و در اهداف، شعارها، مسير و روش اصلاحطلبي ترديد ايجاد کردند». دبيرکل حزب اتحاد ملت خاطرنشان کرد: «درحاليکه اصلاحطلبان توانسته بودند در انتخابات ۹۲، ۹۴ و ۹۶ پيروزيهاي بزرگي کسب کنند و گامهاي بزرگي بردارند، يکباره همه کاسه و کوزهها بر سر آنها شکسته شد و به دليل کوتاهي دولت در تحقق برخي وعدهها و ناکامي در بهرهگيري از برجام پس از رويکارآمدن ترامپ، يکباره جريان اصلاحطلبي زير سؤال برده شد و اصلاحطلبان به انفعال کشيده شدند». شکوريراد همچنين گفت: «در چنين حالتي که حرکت اصلاحطلبي با آنهمه اعتبار و دستاورد به زير سؤال کشيده شده بود، معلوم نبود کدام جريان، با چه اعتباري و با چه جهازي ميخواهد پيش پاي مردم راه بگشايد. اين حقيقت روشن است که جز اصلاحات هيچ راهي پيش روي ملت براي برونرفت از شرايط نابهنجار کنوني نيست». او يادآور شد: «انقلاب اسلامي 40 سال پيش در اثر انباشت مطالبات ملي از يکسو و سد محکم استبداد و خودکامگي از سوي ديگر، به وقوع پيوست و در پس آن انقلاب مردمي، نظامي بر اساس ميثاق ملي و قانون اساسي شکل گرفت. ازآنپس، آرمانها و اهداف نظام را به ناگزير باید با اصلاحات دائمي و مستمر پيگرفت». اصلاحات خود را در برابر براندازي ميبيند اين فعال سياسي اصلاحطلب اظهار کرد: «اصلاحات خود را از يکسو در برابر براندازاني ميبيند که در چنته آنان چيزي جز خشونت و بيفردايي نيست. چيزي که تجربه و خرد جهاني مدتهاست نتيجه آن را ديده و آن را طرد کرده است و ملت ايران نيز هيچ روي خوشي به آن نشان نداده و نخواهد داد. از سوي ديگر خود را در برابر انديشهها و روشهايي ميبيند که به قول استاد شهيد مرتضي مطهري، بهجاي انقلاب اسلامي دنبال دستاويزکردن اسلام انقلابي و تئوري انقلاب دائمي است و بهجاي آنکه تکثر و تنوع موجود در ميان اقشار و طبقات و اقوام و اديان و مذاهب را در قالب ملتي يکپارچه به نام «ملت ايران» به رسميت بشناسد، دنبال قطبيسازي جامعه و درجهبندي شهروندان بر اساس الگوي يا «با من» يا «بر من» هستند».شکوريراد با بيان اينکه اصلاحات در روح تاريخي ملت ايران سرچشمه دارد و بهکرات در ادوار مختلف در قالب جنبشها و نهضتهاي اجتماعي وجود داشته است، تأكيد کرد: «اصلاحات در صورت متأخر خود، در قالب جنبش اصلاحي دوم خرداد ۷۶ به پشتوانه آرای اکثريت ملت ايران جان و قوتي دوباره گرفت. اگرچه در دو دهه گذشته حاملان و کنشگران اصلاحات با مصائب، دشواريها، بحرانها و دسيسههاي فراوان مواجه بودهاند و اگرچه دوره هشتساله دولتهاي نهم و دهم، بسياري از دستاوردهاي اصلاحات را مورد هجمه و تخريب قرار داد، کماکان مطالبات و کنشگري اصلاحطلبانه، مطلوب اکثريت جامعه ايران است. اصلاحاتي که براساس باور به اسلام رحماني، کرامت انساني، حقوق اجتماعي، سياسي و اقتصادي شهروندان و بهرسميتشناختن شهروند قدرتمند پرسشگر، و حتي منتقد و معترض و حکومتي شفاف و پاسخگو و مقيد به چارچوب قرارداد اجتماعي و ميثاق ملي قانون اساسي، معنا و تبيين ميشود».
ترديدي نداريم که راه پيموده را بايد ادامه دهيم دبيرکل حزب اتحاد ملت خاطرنشان کرد: «اين مسير اگرچه طولاني و سخت است، اما تنها راه مطمئن است. بنابراين براي ما کنشگران سياسي هيچ ترديدي وجود ندارد که راهي را که تاکنون پيمودهايم بايد ادامه بدهيم و هرچند شايد امروز با ناهمراهي بخشي از جامعه روبهرو باشيم، بايد تلاش خود را نسبت به جلب اعتماد و حمايت آنها براي ادامه راه معطوف کنيم. اين کار، دشوار است، ولي ناممکن نيست». او در پايان تصريح کرد: «تجربه نشان داده است که گذر زمان شرايط دشوار امروز را به سهولت خواهد رساند. مهم اين است که ما خسته و نااميد نشويم و براي ادامه حرکت اراده داشته باشيم. براي يک حزب سياسي عار است که منفعل باشد. يک کنشگر حزبي بايد درحاليکه همه نشستهاند، ايستاده باشد و درحاليکه همه خستهاند، شاداب و درحاليکه همه نااميدند، اميدوار باشد. اينکه ما اينجا دور هم جمع شدهايم معنايش همين است». سخنراني شکوريراد که تمام شد، مراسم افتتاحيه هم به پايان رسيد و ميهمانان هم مراسم را ترک کردند. تقريبا همه اعضاي اتحادي شوراي اسلامي شهر تهران و البته محسن هاشمي، رئيس شوراي شهر و نيز برخي از نمايندگان مجلس که وابستگي حزبي داشتند، مثل غلامرضا حيدري در اين افتتاحيه حضور داشتند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.