|

بررسي رفتار کاهندگي پس‌لرزه‌هاي زلزله 7/3 ازگله کرمانشاه

زهرا صريحي.دانشجوي کارشناسي‌ارشد پژوهشگاه بين‌المللي زلزله‌شناسي و مهندسي زلزله

يکي از حوادثي که زندگي انسان را تهديد مي‌کند، زلزله است. زمين‌لرزه مسئول 13 درصد از خسارت‌هاي مرتبط با وقايع طبيعي است و از سال 1965 تا 1999 مقام سوم رويدادهاي طبيعي را به خود اختصاص داده است. پس پيشگيري برای مقاوم‌سازي و پيش‌بيني به جهت رصد فعاليت‌هاي لرزه‌خيزي تعيين مختصات مکاني و زماني زلزله از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. در پيش‌بيني زلزله بايد محدوده بزرگا و کانون زلزله و گام‌هاي زماني با دقت مناسب تعيين شود. در پژوهشي كه چندي قبل انجام شد، رفتار پس‌لرزه‌هاي زلزله 7.3 ازگله کرمانشاه و احتمال وقوع پس‌لرزه‌ها و زلزله‌هاي بزرگ‌تر بعدي در منطقه کرمانشاه بررسي شد. گفتني است فلات ايران در محل تلاقي ورقه عربستان (عربستان-آسيا)، هند (هند-استراليا) و اوراسيا (اروپا-آسيا) واقع شده است. در مطالعه حاضر براي مورد پيش‌بيني پس‌لرزه‌ها (پيش‌بيني ميان‌مدت، يعني محدوده زمان پيش‌بيني بين دو هفته تا يکي، دو سال در نظر گرفته مي‌شود) ابتدا با داده‌هاي موجود از شبکه‌هاي لرزه‌نگاري پژوهشگاه بين‌المللي زلزله‌شناسي و مهندسي زلزله و مؤسسه ژئوفيزيک دانشگاه تهران، کاتالوگي از زلزله‌هاي رخ‌داده پس از زلزله 21/8/96 تدوين شد. بر اساس مطالعه آماري اين زلزله‌ها (که پس‌لرزه‌هاي زلزله 21/8/96 هم در ميان آنها بود) در منطقه کرمانشاه به اين نتيجه رسيديم که زلزله 7.3 ازگله سبب تحريک گسل‌هاي مجاور خود شده و احتمالا همين موضوع باعث تحريک وقوع زلزله‌هاي شش‌گانه سومار در 21/8/96 و همچنين زلزله‌هاي با بزرگاهاي 5.7 و 5.9 تازه‌آباد شده است. (ولي هيچ‌کدام از اين رخدادها پس‌لرزه زمين‌لرزه 21/8/96 نبوده‌اند). از آنجا كه بعد از زلزله با بزرگاي 7.3 ازگله، در مدت‌زمان کوتاهي، منطقه تازه‌آباد و سومار لرزه‌هاي با بزرگاي کمتر داشته‌اند، مي‌توان نتيجه‌گيري كرد كه زلزله‌ ازگله چه‌بسا سبب تحريک گسل‌هاي اين منطقه و رخداد زلزله‌هاي تازه‌آباد و سومار شده ‌است. با توجه به روابط آماري موجود در علم زلزله‌شناسي، متغيرهاي لرزه‌خيزي هر يک از زلزله‌ها به منظور به‌دست‌آوردن متغير لرزه‌خيزي کرمانشاه محاسبه شده و در ادامه با استفاده از اين روابط، احتمال پس‌لرزه‌هاي بزرگ و همچنين زلزله‌هاي بزرگ‌تر از شوک اصلي 21/8/96 در منطقه کرمانشاه، براي بازه‌هاي زماني مختلف-نهايتا تا حدود سه سال پس از زلزله ازگله- محاسبه شد. براي بررسي زلزله‌هاي بزرگ‌تر از 7.3 هم همين بازه‌هاي زماني مطالعه شد، اما مشاهده شد که احتمال وقوع چنين لرزه‌هايي با بزرگاي بيش از 7.3 بسيار پايين‌تر است. با توجه به محاسبات انجام‌شده مي‌توان نتيجه‌گيري كرد كه احتمال وقوع پس‌لرزه‌هاي با بزرگاي بين 6.3 تا 7.3 تا دو سال آينده حدود سه‌ برابر از احتمال وقوع زلزله‌اي با بزرگاي 7.3 يا بزرگ‌تر، بيشتر است. هر چقدر زمان احتمالي وقوع زلزله را دورتر از زمان شوک اصلي در نظر بگيريم، احتمال وقوع چنين لرزه‌هايي کمتر مي‌شود که يک دليلش را مي‌توان به تخليه انرژي از طریق پس‌لرزه‌ها مربوط دانست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.