|

بازاندیشی فرهنگی اجتناب‌ناپذیر است

امان‌الله قرایی‌مقدم- جامعه‌شناس و استاد دانشگاه

«بازاندیشی فرهنگی» پدیده‌ای اجتماعی و تاریخی است که گرچه با فرازونشیب‌های مداومی در حرکت و تغییر بوده است، اما اکنون به‌نظر می‌رسد این پدیده در کشور ما، به‌ویژه در نزد جوانان، سرعت بیشتری پیدا کرده است و می‌رود که دگرگونی‌هایی در حوزه‌های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی و بنیادی به‌ خود بگیرد و مشکلات فراوانی به‌بار آورد و طرحی نو دراندازد. این تفکری است که هم در نظریه ابن‌خلدون تونسی حدود 700 سال قبل در کتاب ارزشمند او با عنوان «العبر و دیوان المبتدأ و الخبرو...» و هم در نظریه فیلسوف تاریخی، ژان باتیست ویکو (الهی، قهرمانی، انسانی) و نظریه آگوست کنت (الهی، فلسفی، اثباتی) و همچنین در نظریه مارکس (کمون اولیه، برده‌داری، فئودالی، سرمایه‌داری، سوسیالیسم و کمونیسم) و نئومارکسیست‌هایی چون ایلیچ و اینوسترا و همچنین در دیدگاه جامعه‌شناس بزرگ آلمان یعنی ماکس وبر و در مکتب فرانکفورت با متفکرانی چون گئورگ لوکاچ، ماکس هورکهایمر، تئودور آدرنو و هابر ماس و پتریم سوروکین، استاد دانشگاه هاروارد، در تئوری ذهنیت عقلانی، شهودی و حسی و مادی انعکاس داشته است. بر اساس تفکر این اندیشمندان بزرگ یاد‌شده، بازاندیشی فرهنگی اجتناب‌ناپذیر است و اساس تغییرات اجتماعی و سیاسی خواهد شد.

بنابراین بهتر است که دست‌اندرکاران قبل از وقوع حادثه‌های ناگوار و خطرآفرین و بنیان‌برانداز، تمهیدات لازم را که جامعه‌شناسان و استادان علوم اجتماعی در حضور رئیس‌جمهور در روز سه‌شنبه اول آبان پیشنهاد کرده‌اند، به عمل درآورند. این پیشنهادها عبارت بودند از: توسعه عدالت‌گرایانه، شنیدن صدای مردم، همبستگی اجتماعی و فرهنگی، صدای واحد دولت، تضمین امید به آینده به مردم، تقویت همبستگی اجتماعی، تمرکز بر جوانان، اشتغال‌زایی و کاهش میزان بی‌کاری، مبارزه با فقر، عبور از فشارهای بین‌المللی، گفت‌وگو و تعاملات بین گروه‌های مختلف، تقویت و افزایش سرمایه اجتماعی و اعتماد عمودی، یعنی اعتماد بین مردم با حکومت، اصلاح نظام بوروکراسی، قانونی، قضائی و توجه به خواسته‌های منطقی جوانان، توزیع عادلانه درآمدها و ثروت و پرهیز از گروه‌گرایی و تقسیم جامعه به قطب‌های متضاد. با عمل به پیشنهاد این کارشناسان می‌توان به آینده امید بست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.