کنسولگری عربستان و خرابههای شترخان!
بهمن کشاورز- حقوقدان
گمان میکنم حوالی 1313 بود که کشف اجسادی بدون سر در خرابههای شترخان در جنوب تهران وحشتی فراگیر را بر تهران مستولی کرد. مقتولان عمدتا منحرفان جنسی بودند و پسربچههایی که چنین وصفی نداشتند نیز از تیغ قاتل ناشناس در امان نمانده بودند.
با اینکه در آن زمان امکانات جرمیابی در کشور ما بسیار محدود و اندک بود، اما تشکیلات آگاهی و نظمیه وقت با تجزیهوتحلیل آثار باقیمانده از قاتل -که خود مطلبی درخور تحقیق و بررسی است-توانست قاتل را در مدت کوتاهی شناسایی و دستگیر کند. «اصغرقاتل» دستگیر شد و مانند خلفش «هوشنگ ورامینی (یا امینی)» مدعی شد قصدش از این کشتارها پاکسازی جامعه از مردان منحرف بوده است! ادعایی که از سعید حنایی و آدمکشان دیگر نیز هریک به نوعی، شنیده شد!! بهاینترتیب تا سالها «شترخان» که دیگر شتری در آن نبود، به مظهر وحشت و شئامت تبدیل شد؛ بهگونهای که مادران بچهها را از آن میترساندند و کسی جرئت تردد در آن را نداشت و در فولکلور و ادبیات مردمی هم اشعار و جوکهایی در مورد اصغرقاتل و خرابههای شترخان شایع شد مثل: «اصغر شتر خونی، تو قاتل جونی». با این تفاصیل اگر کسی خطر میکرد و گذارش به شترخان میافتاد و بلایی بر سرش میآمد، ممکن بود بگویند «کسی که در بیابان میخوابد خواب آشفته میبیند». موارد قتل، کشتار و ترور در خانه مقتولان، رستوران، فروشگاه، اتوبوس و خیابان و سایر امکنه وجود داشته و بر حسب مورد نسبت به این رویدادها عکسالعملهایی بسیار شدید، شدید یا عادی نشان داده شده است و این عکسالعملها در سطح داخلی یا جهانی یا هر دو بوده است. اما کمتر شنیده شده مثلا کسی که برای شکایت به کلانتری یا دادسرا رفته، در این اماکن، نه به وسیله طرف دعوا بلکه با مباشرت مأموران کلانتری و دادسرا کشته و مثله شده باشد (قطعا استثنائاتی در این مورد به ذهن متبادر میشود، اما قیاس بر استثنا و تعمیم آن جایز نیست). ماجرای مرحوم خاشقجی از این لحاظ از نوادر است. این آقا که از اتباع عربستان است و ظاهرا سوابق امنیتی هم داشته، گویا از مخالفان حکومت سعودی و بنسلمان بوده و به همین لحاظ به آمریکا پناه برده و در آنجا به روزنامهنگاری مشغول شده است. واقعیت این است که از مجموع گفتهها در مصاحبهاش با BBC در برنامه «به عبارت دیگر»، چندان مخالفتی با رژیم سعودی استنباط نمیشد، بلکه تا حد زیادی توجیهگر و مدافع بود. اما شاید گفته بود «اسب شاه یابوست» و در چنان رژیمهایی چنین جسارتی لاجرم درخور مجازات اعدام است. این آقا با آن سابقه امنیتی و سن بالای 60سال از آنجا که سر پیری قصد معرکهگیری داشت، برای گرفتن گواهی تجرد به کنسولگری عربستان در آنکارا مراجعه کرده و ظاهرا ظرف دو دقیقه از او پرسیدهاند «تو به اسب شاه گفتهای یابو؟» و گویا پاسخ این مسکین مثبت بوده است، چون هفت دقیقه بعد به سزایش رسیده و همکاران سابقش او را خفه و بعد مثله و در اسید حلش کردهاند!!. ظاهرا حکومت عربستان شأن این مقتول را رعایت و برای کشتن او تیمی متشکل از 15 یا 17 نفر با هواپیماهای خصوصی اعزام کرده که مشتمل بر متخصصان آدمکشی، قصابی، پزشکی قانونی و امحای جسد و آثار جرم بوده است. کثرت تعداد افراد اعزامی خود معمایی است. گمان نمیرود برای کشتن و امحای «رمبو» معروف هم اعزام چنین گروهی به استعداد تقریبا یک دسته یا دو جوخه لازم باشد. از اینجا میتوان فهمید که چرا این حکومت و دولت وقتی در عملیات نظامی جدی درگیر میشود، چندان هنری از خود بروز نمیدهد و ظاهرا برای مقابله با هریک از نفرات پیاده حریف حداقل به یک گروهان احتیاج دارد، چون قطعا حریف مردی شصتوچندساله، نویسنده و روزنامهنگار نیست. قتل و امحای آقای خاشقجی در تمام دنیا با وحشت و حیرت مواجه شد. به گمان حقیر، مردم ایران نه وحشت کردند و نه به حیرت دچار شدند. وحشت نکردند چون جنگ هشتساله و ماجراهای آن و سایر رویدادهایی که ناظرش بودند، آنها را بهاصطلاح «واکسینه» کرده است و شگفتزده نشدند چون بدتر از این را از همین دولت و حکومت عربستان دیدهاند. سابقه گردنزدن «ابوطالب یزدی»، جوانی که ضمن طواف حالش بههم خورده و استفراغ کرده بود و اعدام او روابط ایران و عربستان را بهشدت تیره کرد، وجود دارد. آنچه در محاصره و قتل عام زائران ایرانی در مکه انجام شد، با ماجرای قتل خاشقجی قابل مقایسه نیست. اینکه گروهی زن و مرد و حتی کودک، بیدفاع و بیسلاح را محاصره و راههای فرار را مسدود کنند و سپس از اطراف از جمله از بالای بامها، آنها را به گلوله ببندند، جنایتی است غیرقابل باور. این رویدادی است که نمیتوان آن را به اشتباه یا افراد خودسر و مانند اینها منتسب کرد. طرفه اینکه کشورها و مقاماتی که از قتل آقای خاشقجی ابراز وحشت و انزجار میکنند، در قبال این حادثه ترسناک که یادآور فیلمهای سینمایی با داستانهای خیالی است، عکسالعملی مناسب و درخور نشان ندادند؛ شاید به همان علتی که فروشنده 410 میلیارد دلار اسلحه به عربستان، در قبال قتل خاشقجی تاکنون عکسالعملی مناسب نشان نداده است و تصور نمیرود نشان دهد. از این گذشته، چشمه دیگری از هنرنماییهای این رژیم را در ماجرای منا دیدیم که البته ادعا شد غیرعمدی بوده است. مرگ چندصد ایرانی در این حادثه از نظر شرعی «قتل در مزدحم» و پرداخت دیه مقتولان بر بیتالمال -یعنی بیتالمال عربستان- است، اما دولت عربستان تا این زمان اقدامی دراینباره نکرده است. بدیهی است این سؤال همواره مطرح است که تا زمانی که این احتمالات وجود دارد، چرا در اعزام حجاج ایرانی به عربستان تجدیدنظر نمیشود؟ آیا وجوب حج واجب در چنین شرایطی معلق نمیشود؟ بهاینترتیب چرا باید قتل خاشقجی -هر اندازه وحشیانه و وحشتناک باشد- موجب شگفتی شود؟ کدام ضابط قضائی تحت امر کدام مقام قضائی مستقل قرار است در این مورد -در عربستان- تحقیق کند؟ نتیجه تحقیقات در کدام رسانه آزاد و مستقل منتشر خواهد شد و کدام دادگاه مستقل به اتهام آمران و عاملان رسیدگی خواهد کرد؟ بههرحال قتل خاشقجی خاطره اصغرقاتل و هوشنگ امینی و خرابههای شترخان را زنده کرد. آن دو نفر محاکمه و اعدام شدند، اما با توجه به اینکه حدوث حوادث دیگر رنگولعاب ماجرای خاشقجی را کم کرده است، ببینیم عاملان و آمران این قتل چه سرنوشتی خواهند داشت. چهبسا دیر یا زود تظاهرکنندگانی که به دو گروه تقسیم شدهاند، در خیابانهای ریاض و واشنگتن به راهپیمایی بپردازند و گروهی بگویند «بنسلمان بنسلمان، خاشقجی را نکشتی» و گروه دوم تأکیدا جواب بدهد: «خودش مرد»! والله اعلم
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.