معاون وزیر خارجه انگلیس:
هنوز امیدواریم برجام زمینه گفتوگو در مورد منطقه را فراهم کند
معاون امور خاورمیانه وزیر خارجه انگلیس ضمن اشاره به مخالفت لندن با بازگشت تحریمهای ضدایرانی آمریکا گفت: تحریم ایران شیوه مؤثری نیست و برجام نشان داد وقتی پای منافع مشترک در میان باشد، توافق بهرغم وجود اختلافات امکانپذیر است. «الیستر برت» در گفتوگو با ایرنا اظهار کرد که انگلیس و واشنگتن بر سر ایران با یکدیگر اختلافنظر دارند. وی افزود: ما مواضع آمریکا را درک میکنیم و دلایلی را که بهخاطر آن از برجام خارج شده، میفهمیم؛ اما فکر میکنیم که نوع برخورد با آن نگرانیها شیوه مؤثری نیست و شرکا درخصوص این مسئله با آمریکا رایزنی میکنند. برت گفت که آمریکا به خوبی از آنچه اعضای برجام در زمینه سازوکار ویژه مالی برای تسهیل مراودات پولی با ایران در حال انجام هستند، آگاه است. الیستر برت در این گفتوگو که در ساختمان وزارت خارجه انگلیس برگزار شد، درباره سطح روابط میان دو کشور، تعلیق پروازهای بریتیش ایرویز و همکاری انگلیس در طرح بازسازی رآکتور آبسنگین اراک توضیحاتی ارائه داد که در ذیل، متن کامل مصاحبه را میخوانید. شما تاکنون چندبار به ایران سفر کردهاید. برآورد شما از روابط جاری ایران و انگلیس در شرایط کنونی چیست؟ فکر میکنم روابط ما بسیار سازنده است؛ این مسئله به انگلیس این توانایی را میدهد که درخصوص منافع دوجانبه گفتوگو کند. این رابطهای است که میتوان در آن به توافقهایی دست یافت و به سمت جلو حرکت کرد. بههمینترتیب با گفتوگو در مورد موضوعاتی که در آنها تفاهم مشترک نداریم میتوانیم مشکلاتمان را حل کنیم. به نظر من رابطه دولتها حیاتی است؛ به این شکل همیشه فرصتی برای گفتوگو باقی است. مشکل وقتی پیش میآید که شما نتوانید گفتوگو کنید، اما زمانی که گفتوگو میکنید، فرصتهای فراوانی امکان پیدا میکنند. در این میان، روابط [مقامها با یکدیگر] میتوانند فردی باشند؛ مثلا وزیر خارجه ما میتواند با آقای ظریف ارتباط داشته باشد و بههمینترتیب من میتوانم با همتای خودم آقای عباس عراقچی ارتباط داشته باشم و این میتواند به گفتوگو در مواردی که علاقه داریم کمک کند. هنگامی که به کل منطقه و از منظر ژئوپلیتیک نگاه میکنیم، از بابت تهدیدها و فشارها، مشاهده میکنیم آنچه منافع دولت انگلیس و ایران را تأمین میکند، اشتراکهایی دارند و از این بابت، گفتوگوها، ابزاری خوب و سازنده به شمار میروند. با وجود خروج آمریکا، انگلیس نقش مثبتی در حفظ برجام داشته است. مایلم نظر شما را در مورد تأثیر رفتار آمریکا با انگلیس و سایر امضاکنندگان برجام بدانم. همه اعضای برجام، لزوما دنیا را به شکل مشابهی نمیبینند. چین و روسیه اختلافنظرهای عمدهای با آمریکا دارند؛ اروپا اختلاف کمتری با آمریکا داشته و ایالات متحده شریک مهمی برای اروپا باقی میماند. اما آنچه برجام به ما نشان داد، این است که وقتی پای منافع مشترک در میان باشد - اینجا منافع مشترک یعنی گسترش تسلیحات اتمی در منطقه خطرات جدی دربر دارد- همکاری با آنهایی که میخواهند رفتارشان را بهگونهای تعدیل کنند که در چارچوب پیمان منع اشاعه تسلیحات هستهای قرار گیرد، توافق بهرغم وجود اختلافات امکانپذیر است. در زمان حاضر، تصمیم آمریکا به ادامه تحریمهای ایران وضعی ایجاد کرده که سایر شرکا با آن موافق نیستند. ما بر این عقیدهایم که با توجه به اینکه ایران و سایر شرکا، برجام را امضا کردهاند، ضروری است که این توافق را حفظ کنیم. ما با آمریکا اختلاف داریم، اما این یک اختلاف باز است؛ یعنی اینکه رابطه ما را خراب نمیکند. ما مواضع آمریکا را درک میکنیم و دلایلی را که بهخاطر آن از برجام خارج شدهاند میفهمیم، اما فکر میکنیم که نوع برخورد با آن نگرانیها شیوه مؤثری نیست و شرکا درخصوص این مسئله با آمریکا رایزنی خواهند کرد، اما آنچه مهم است اینکه باید برجام را حفظ کنیم و این توافق یک بدهبستان است. مایلم در اینجا توجه شما را به قطعنامه 2231 شورای امنیت جلب کنم که اجرای برجام را تضمین میکند. حال که طبق این قطعنامه ایران حق رهایی از تحریمها را پیدا کرده است، دولت انگلیس (بهعنوان امضاکننده برجام و عضو دائم شورای امنیت) چه تضمینی میتواند به ایران بدهد که از لغو تحریمها سود ببرد؟ ما با سایر شرکای برجام گفتوگو کردهایم تا راهی برای امکانات مالی و تسهیل فعالیتهای بانکی پیدا کنیم. به نظرم ما با ایران درباره علاقه خودمان به این کار، روراست بودهایم. البته کار آسانی نیست و مستلزم فعالیتهای فنی بسیار است به همین دلیل متخصصان امور مالی تلاش میکنند تا سازوکاری قابل اعتماد ایجاد کنند. ما همچنین با قانون مسدودسازی اتحادیه اروپا که به شرکتهای اروپایی امکان میدهد بدون محدودشدن از سوی عناصر مربوط به تحریمهای ایران تجارت کنند، همکاری کردهایم. باید اضافه کنم که همچنان اهمیت دارد درحالیکه ما روی این موضوع فعالیت میکنیم، ایران نیز به پایبندی خود به تعهداتش ادامه دهد. اینکه تاکنون سازمان انرژی اتمی توانسته 12 بار پایبندی ایران را تأیید کند، بسیار حائز اهمیت است. ما ایران را تشویق میکنیم به این کار ادامه دهد. وقتی ما روی برداشتهشدن تحریمها کار میکنیم، بسیار اهمیت دارد که طرف مقابل هم به تعهداتش عمل کند. این به اروپاییها و سایر طرفهای برجام کمک میکند به تعهدات خودشان جامه عمل بپوشانند. همانطور که اشاره کردید، آمریکا شریک بسیار نزدیکی برای انگلیس است. مواضع سایر امضاکنندگان با اهداف آمریکا مبنی بر تحمیل فشار اقتصادی به ایران در تضاد است. آیا انگلیس آمادگی دارد که مقررات مسدودسازی را در حمایت از شرکتهای انگلیسی و علیه شرکتهای آمریکایی اجرا کند؟ من تصور نمیکنم مقررات مسدودسازی یک نوع مقررات تهاجمی باشد و مثلا برای هدف قراردادن شرکتهای آمریکایی بهکار گرفته شود. همانطور که گفتم، درباره تحریمها با آمریکا موافق نیستیم. اما دیدگاه آنها را برای تغییر روابط در منطقه خاورمیانه درک میکنیم. برخی از این تغییرات شامل این است که ایران نگرانیهایی را که قبلا درباره برنامه موشکهای بالستیک و اقدام در سایر کشورها مطرح شده است، درک کند. ما امیدوار بودیم و هنوز هستیم که برجام بتواند زمینهای برای گفتوگو درباره این مسائل فراهم کند؛ بهطوریکه نگرانیهای مشروع ایران در منطقه نیز در نظر گرفته شود و سایر موارد نگرانی ما، یعنی درباره جاهایی که رفتار ایران از خطوط قرمز توافقهای بینالمللی خارج شده و موجب مشکلاتی شده است، گفتوگو شود. اما جنبههای اقتصادی برجام برای انگلیس مهم است و ما مایل هستیم تا جایی که میتوانیم، برای پیشبرد تعدیل تحریمها و تجارت بهعنوان بخشی از روند، به گفتوگو با ایران ادامه دهیم. یکی از فعالیتهایی که درباره آن بحث شده، سازوکار ویژه مالی اروپاست. آیا شما شاهد نشانه یا گفتوگویی از سمت آمریکا بودهاید که نشاندهنده نارضایتی آمریکا از این کار باشد؟ آمریکا بهخوبی از آنچه شرکا در زمینه سازوکار ویژه مالی - وسیلهای برای انعطافپذیری مراودات پولی- در حال انجامدادن هستند، آگاه است. ما در این زمینه آمریکا را آگاه کردهایم؛ اما آنها کار خودشان را کردهاند و ما نیز کار خودمان را میکنیم. آیا نشانههایی از اینکه چه زمانی این طرح اجرا خواهد شد، دیده میشود؟ میدانم وزیران و کارشناسان مرتبط با این ایده خیلی علاقه دارند که اجرا شود. اما وقتی اجرا میشود که عملی و کارآمد بوده و بتواند وظیفهاش را درست انجام دهد. هیچ برنامه زمانبندیای وجود دارد؟ خیر. ما البته مایلیم هرچه زودتر انجام شود. به من چیزی درباره آن گفته نشده است. امکان آن در طول تابستان بررسی شد اما خیلی پیچیده و فنی است. نگرانیهایی درباره اینکه کدام کشور اروپایی باید نقش میزبان این سازوکار را بازی کند، وجود دارد. آیا انگلیس علاقه دارد میزبان این عملیات باشد؟ میدانم این گفتوگوها در جریان است و هنوز مطلع نشدهام که کدام کشور در این گفتوگوها بهعنوان میزبان معرفی شده است. خبر جدیدی از این موضوع ندارم. پس از خروج آمریکا از برجام، انگلیس جای این کشور را در طرح بازسازی رآکتور آبسنگین اراک گرفته است. چه مقدار پیشرفت در این زمینه صورت گرفته است؟ این را ما بهعنوان یک پیشرفت مثبت در برجام میبینیم. تغییر کارکرد رآکتور آبسنگین اراک و صادرشدن اورانیوم، قدمهایی عملی بود که ما توانستیم به دیگران بهعنوان شاهدی بهعنوان موفقیت برجام نشان دهیم. سرپرستی طرح بازسازی رآکتور آبسنگین اراک در توافق برجام بسیار مهم است و انگلیس علاقه داشت که در این عرصه قدم بگذارد. آنچه میخواهم تأکید کنم این است که پایبندی ایران به تعهداتش در برجام بسیار مهم است و به ما این امکان را میدهد که روی جنبههای دیگر برجام کارکنیم. اما باید توجه کرد که برجام خودش هدف نبود، بلکه وسیلهای بود برای اعتماد ایجادکردن و اینکه بتوانیم روی سایر موضوعات منطقه گفتوگو کنیم. ما همگی آگاه هستیم که منطقه درگیر انواع منازعات و درگیریهاست. انگلیس علاقه دارد که سطح این تنشها را تا جایی که امکان دارد، کاهش دهد. در یمن، سوریه، جنوب سوریه و فشارهایی که به مناطق هممرز با اسرائیل وارد میشود و احتمال درگیری اسرائیل با همسایگانش، موارد مربوط به لبنان و حزبالله و امثال آنکه در همه موارد ایران منافعی دارد، ما تصور میکنیم که ایجاد تغییر امکانپذیر است. اینجا همه بازیگران باید مسئولیت بپذیرند و ایران میتواند قدمهای بزرگی بردارد. ما در گفتوگوهایمان و در مواردی که فکر میکنیم بعد از موفقیت چیزی مانند برجام قابل اجراست، مشتاق و صریح بودهایم. از طریق نمایش این تغییرت و مواردی مانند بازسازی رآکتور آبسنگین اراک، میتوانیم شواهدی ارائه دهیم که این یک پیشرفت است. اما این پیشرفتها همیشه باید با مسئولیتپذیری ایران همراه باشد و ایران باید تشریکمساعی کند. هواپیمایی «بریتیش ایرویز»، حتی قبل از اجراشدن تحریمهای آمریکا، ایران را ترک کرد. آیا هیچ فعالیتی از سوی دولت انگلیس برای فشار به آنها برای بازگشت به ایران وجود دارد؟ متأسفم از این بابت. موضوع فشارآوردن مطرح نیست. دولت انگلیس اینگونه رفتار نمیکند؛ چراکه موضوع، یک تصمیم تجاری است. ما خیلی مایل هستیم که این شرکت به ایران برگردد اما این تصمیم بایستی فایده تجاری داشته باشد. دولت انگلیس رابطهای با بریتیش ایرویز ندارد. در واقع اسمش بریتیش ایرویز است اما متعلق به دولت نیست و در آن نقشی ندارد و باید تصمیمات خودش را بگیرد. ما البته در سطوح بالا تأسف خود را درباره تصمیم بر تعلیق پروازهایش اعلام کردیم و ترجیح میدادیم این کار را نکنند اما این مسئله برای آنها یک تصمیم تجاری است و ما امیدواریم زمانی برسد که ترافیک تجاری بین ایران و همسایگانش و ایران و انگلیس به حدی برسد که موردعلاقه بریتیش ایرویز باشد. ما همیشه آنها را تشویق میکنیم که این کار را بکنند. به لطف تلاشهای وزارت امور خارجه انگلیس و ایران اکنون در هر دو پایتخت سفیر داریم. از دید شما برای گسترش روابط دوجانبه چه اقداماتی را میتوان صورت داد؟ فکر میکنم اساس این روابط در شرایط کنونی خوب است. باید با یکدیگر روراست باشیم. باید در زمینههایی که روابط خوب داریم و همینطور جاهایی که عدم تفاهم داریم، گفتوگو کنیم. ما شراکت خود با آمریکا و متحدان اروپایی را حفظ خواهیم کرد اما سؤال اینجاست که چگونه میتوانیم از این روابط برای کاهش تنش در منطقه استفاده کنیم. این مستلزم آن است که افراد روبهجلو نگاه کنند، به 10سال آینده و اینکه ما در آن هنگام میخواهیم شاهد چه باشیم. ایران قرار است کجا باشد و خودش را کجا تصور میکند؟ رابطهای که میخواهد با همسایگانش داشته باشد، چگونه است؟ کسی نمیخواهد شاهد وخیمترشدن درگیریهای فعلی باشد. لازم است همه کشورهای منطقه دیدگاه خود به همسایگانشان را تعدیل کنند. برای آنهایی که اکنون خود را در معرض تهدید میبینند، چهکار کنیم که احساس تهدید نکنند؟ چه نقشی ایران و انگلیس میتوانند برای کاهش آن تنشها بر عهده بگیرند؟ به نظرم این اساس مهمی برای روابط دو طرف است. در موضوع روابط داخلی باید ببینیم که برای گسترش روابط بین مردم دو کشور چهکاری میتوانیم انجام دهیم. مردم دو کشور منافع مشترکی دارند. ما میدانیم که مردم ایران به انگلیس علاقه دارند، درعینحال، گردشگران ما که به ایران میروند، خیلی کم هستند اما میتوانند بیشتر شوند. ایران مکانهای دیدنی زیاد دارد و ما میخواهیم آنها بتوانند از ایران دیدار کنند و در مدت اقامت خود در امنیت باشند. ما مایلیم که بر اساس این علاقههای فرهنگی روابطمان را بنا کنیم. من به خاطر میآورم که در سالهای قبل زمانی که لوح کوروش برای نمایشگاه بزرگی به ایران رفت، با مدیر موزه ملی ایران دیدار کردم. موارد متعددی هستند که از موضوعات ژئوپلیتیک فاصله دارند اما موردعلاقه مردم هستند. آیا «جرمی هانت» وزیر امور خارجه، برنامهای برای سفر به ایران دارد؟ به نظر من وزیر خارجه خیلی علاقه دارد به ایران برود. او از سفر امسال من به ایران میداند که چقدر جالب و همراه با فرصتهایی بوده است. اطمینان دارم که او نیز مایل است به ایران برود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.