تغييرات نرخ دلار، لبنيات را از سبد غذايي مردم حذف كرد
رکوردشکنیهای شیر
ليلا مرگن : گروه لبنيات بر اساس آمارهاي بانك مركزي هر هفته نسبت به هفته قبل افزايش قيمت پيدا ميكند و تغيير خودسرانه قيمتها، تورم را به جيب مردم تحميل ميكند. آنطور كه بررسيهاي ميداني نشان ميدهد، در كمتر از سه ماه، قيمت برخي محصولات لبني با رشد 68درصدي مواجه بوده است. آمار تورم ارائهشده ازسوی بانك مركزي نیز نشان ميدهد ميانگين افزايش بهاي لبنيات در مهر سال جاری، از متوسط ميانگين تورم گروه خوراكيها و آشاميدنيها بالاتر است. با وجود اين، هيچ مقام مسئولي در برابر اين بينظمي واكنشي از خود نشان نميدهد. بر اساس قوانين، تغيير قيمتها جز با مصوبه سازمان حمايت از توليدكننده و مصرفكننده و اعلام رسمي اين سازمان امكانپذير نيست؛ اما كارخانههاي لبني بدون اين اعلام رسمي، اقدام به افزايش نرخ محصولات خود كردهاند. اين افزايش قيمتها، به گفته فعالان صنعت لبنيات، مصرف سرانه را بهشدت كاهش داده است؛ اما گويا تغييرات نرخ ارز به حدي بر اين صنعت تأثير گذاشته است كه مصرفكننده يا بايد با لبنيات در سبد غذايي خود خداحافظي كند يا اينكه قيمتهاي قبلي را فراموش كند؛ زيرا رضا باكري، دبير انجمن صنايع لبني، آب پاكي را روي دست همه ريخته و اعلام كرده است تغيير نرخ دلار ديگر اجازه نميدهد بهاي لبنيات به قيمتهاي قبلي بازگردد. گشتوگذاري در مراكز توزيع محصولات لبني ازجمله سوپرماركتها نشان ميدهد نرخ لبنيات روندي صعودي به خود گرفته و بهاي اين محصول، چندينبار در سهماهه اخير تغيير كرده است. ديگر قيمت لبنيات را مثل طلا ثانيهاي تعيين ميكنند و گاهي نرخ امروز و ديروز محصولات لبني با هم فرق ميكند. در سه ماه گذشته قيمت شیر پاکتی کوچک از هزار تومان به دو هزار تومان رسیده و نرخ هر بطری شیر نیز در این مدت از دوهزارو 500 تومان به چهارهزارو 200 تومان رسیده است. اين یعنی شير معادل ۶۸ درصد رشد قیمت در این سه ماه داشته است. آمارهاي بانك مركزي هم مؤيد اين مطلب است كه نرخ لبنيات روندي صعودي به خود گرفته است. بر اساس آمار بانك مركزي درباره تورم، میانگین افزایش بهای لبنیات در مهر امسال به حدود 9.7 درصد رسید که بیشتر از متوسط میانگین تورم 5.9درصدی گروه خوراکیها و آشامیدنیها در این ماه است. در فهرستهاي مربوط به خردهفروشي اقلام خوراكي كه هر هفته از سوی بانك مركزي منتشر ميشود نیز لبنيات دائما نسبت به هفته قبل با رشد قيمت مواجه است. اين در حالي است كه هرگونه تغيير قيمت بايد با مجوز سازمان حمايت از توليدكننده و مصرفكننده باشد. بهتازگي اين سازمان نام 9 شركت لبني متخلف را به سازمان تعزيرات اعلام كرده است؛ اما به راستي چرا قيمت لبنيات روندي افزايشي به خود گرفته است؟ تخلف توليدكنندگان محمدرضا اسماعیلی، عضو هيئتمديره صنايع لبني، در گفتوگو با «شرق» عدم فروش ماده اوليه كارخانههاي صنايع لبني يعني شير خام به قيمت مصوب را يكي از دلايل افزايش قيمت محصولات لبني اعلام ميكند. به گفته او، كارخانههاي لبني واسطههايي هستند كه محصول توليد ميكنند و اين محصولات را در اختيار مردم قرار ميدهند؛ اما مردم فكر ميكنند كارخانههاي لبني مسئول گرانشدن قيمتها هستند. درحاليكه توليدكنندگان بايد شير با 3.2 درصد چربي و بار ميكروبي صد هزار را به قيمت مصوب هزارو 540 تومان به كارخانههاي لبني عرضه كنند، متأسفانه اين اتفاق نميافتد و بهاي شير خام از سوي دامداران افزايش يافته است. اسماعيلي اضافه ميكند: درحالحاضر كارخانهداران هر كيلوگرم شير را به قيمت دو هزارو 300 تومان خريداري ميكنند. وقتي كمبود شير پيدا ميكنيم، گاهي قيمت خريد شير بالاتر از اين ميزان خواهد بود. او تأكيد ميكند: افزايش قيمت لبنيات و كاهش سرانه مصرف سبب شده است بيشتر كارخانههاي كشور تعطيل شوند. در برنامه پنجم توسعه قرار بود سرانه مصرف شير 156 ليتر باشد. درحالحاضر در خوشبينانهترين حالت، سرانه مصرف شير در كشور 50 ليتر است. اسماعيلي ميگويد: سازمان حمايت اگر ميخواهد مصرف لبنيات طبق برنامههاي توسعهاي كشور احيا شود و مردم مصرف كنند و لبنيات از سبد خانوار حذف نشود، بايد به هر طريقی به حمايت توليدكننده بيايد. سازمان حمايت از دامداران سؤال كند بخش عمده علوفه مورد نياز دامداران برخلاف صنعت طيور از داخل تأمين ميشود. در واقع خوراك دامها به نرخ دلار وابستگي چنداني ندارد؛ اما بهاي لبنيات با تغييرات نرخ دلار، در حال پرواز است. علت را از عضو هيئتمديره صنايع لبني جويا ميشويم. او بيان ميكند: دامداران بايد به اين سؤال پاسخ بدهند كه اگر علوفه يارانهاي ميگيرند، چرا محصول خود را به قيمت مصوب نميفروشند. سازمان حمايت بايد روي اين مسئله تمركز كند كه چرا دامداران شير را گرانتر ميفروشند. او به اين سؤال كه سهم تغييرات دلار در قيمت محصولات لبني چقدر است، اينگونه پاسخ ميدهد: كارخانههاي لبني مواد بستهبندي خود را براساس قيمت روز و از بورس تهيه ميكنند. اين قيمتها هر روز متغير است. واردات استارترها و... از كشورهاي ديگر بوده و به دلار وابسته است. با افزايش بهاي مواد آزمايشگاهي، حملونقل، آب، برق، گاز، تلفن و هزينههاي كارگري، قيمت تمامشده توليد افزايش مييابد. به گفته اسماعيلي سازمان حمايت بايد اين مسائل را در نظر بگيرد؛ زيرا كارخانههاي لبني وقتي از طريق وام سرمايه در گردش خود را تأمين ميكنند، 24 درصد بايد به بانك سود دهند؛ بنابراين يك كارخانه لبني بايد به حدي سود كند كه اين ارقام پوشش داده شود. او اضافه ميكند: چرا ساير محصولات به خاطر وجود بنجلي در محصول ميتوانند گاهي تا صد درصد هم افزايش قيمت روي محصول خود داشته باشند؛ اما درباره محصولات لبني اين قاعده وجود ندارد. البته عضو هيئتمديره صنايع لبني تأكيد ميكند كه موافق افزايش قيمت لبنيات نيست؛ زيرا اين مسئله سرانه مصرف را كاهش ميدهد؛ اما بايد اين را هم در نظر گرفت كه صنايع لبني با محصول فاسدشدني كار ميكنند و اگر خداي نكرده محصولشان خراب شود، بايد پاسخگو باشند. مسئول تنظيم بازار كيست؟ سازمان حمايت از توليدكننده و مصرفكننده قانونا مسئول نظارت بر قيمتهاست. اين سازمان بهتازگي فهرستي از كارخانههاي لبني متخلف را كه بدون صدور مجوز افزايش قيمت، اقدام به تغيير نرخهاي خود كردهاند، به تعزيرات فرستاده است. مسئولان سازمان حمايت براي پاسخگويي درباره دليل برخوردنکردن با صنايع لبني متخلف در دسترس نيستند كه به سؤالات «شرق» پاسخ بگويند. روابطعمومي اين سازمان هم توضيحاتي درباره ناكافيبودن جرائم و طولانيمدتشدن زمان رسيدگي به تخلفات صنايع لبني در دادگاهها ارائه ميدهد. عباس پاپيزاده، عضو كميسيون كشاورزي مجلس شوراي اسلامي نيز در گفتوگو با فارس با تكيه بر مفاد قانون تمرکز وظایف کشاورزی در وزارت جهاد، اين وزارتخانه را مسئول تنظیم بازار محصولات لبني معرفي ميكند. البته به احتمال زياد اين گفته پاپيزاده درست نيست؛ اما مسئولان وزارت جهاد كشاورزي هم به تماسهاي مكرر خبرنگار «شرق» پاسخ نميدهند تا به اظهارات اين نماينده مجلس پاسخ بگويند. در نتيجه به نظر ميرسد هيچكس حاضر نيست مسئوليت تنظيم بازار محصولات لبني را برعهده بگيرد و گويا قرار است در كشوقوسهاي دعواهاي كارشناسي، قيمت محصولات لبني همچنان بدون مجوز افزايش يابد. ارسال درخواست افزايش قيمت رويه ناصواب افزايش قيمت محصولات لبني بدون نظر دولت بايد كنترل شود؛ زيرا اين روند به زيان مصرفكننده است و در درازمدت صنايع لبني را هم زمينگير خواهد كرد؛ اما رضا باكري، دبیر انجمن صنایع لبنی، در گفتوگو با فارس از تغيير بدون مجوز قيمت لبنيات دفاع ميكند. او ميگويد: در ماههاي گذشته بالارفتن نرخ ارز و قيمت مواد اوليه بستهبندي، سبب شده است كه صنايع لبني دچار ضرر و زيان شوند. بههمينخاطر فعالان اين صنف از ستاد تنظيم بازار درخواست صدور مجوز افزايش قيمت كردهاند؛ اما به دليل طولانيشدن فرايند بررسي، صنايع لبني قيمت محصولات خود را افزايش دادند تا متحمل ضرر و زيان نشوند. او تأكيد ميكند: امکان برگشتدادن این قیمتها وجود ندارد؛ زيرا براي جبران ضرر و زیان صنایع لبنی و تولیدکنندگان راهكاري نداريم. تنها راه این است که دولت به مصرفکنندگان یارانه بپردازد. به گفته باكري تا خرداد کمبود شیر خام نداشتیم؛ اما بلافاصله پس از خرداد و وقوع رخداد ارزی، کارخانهها با شکاف ورودی شیر خام به ميزان 20 تا 25 درصد مواجه شدند و قیمت شیر خام دامداران هم افزایش یافت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.