|

دو رمان تازه از ادبيات جهان در نشر ققنوس

از روزمره تا مرگ

شرق: «نيم‌طبقه» نوشته نيكُلسن بِيكر با ترجمه فرشاد رضايي و «پايان تنهايي» بنديكت وِلس با ترجمه حسين تهراني، دو رمانِ تازه‌اي است كه در نشر ققنوس منتشر شده‌اند. «نيم‌طبقه» در سالِ 1988 در آمريكا چاپ شده و تاكنون به چندين زبان برگردانده شده است. اين رمان كه شاخص‌ترين اثر نويسنده‌اش است، از همان ابتدا با تحسين منتقدان مواجه شد و اقبال بسيار پيدا كرد. آن‌طور كه مترجمِ رمان در مقدمه‌اش نوشته است سبك خاص بيكر در استفاده از كلمات و توجه افراطي به جزئيات موجب تمايز او از ديگر نويسندگان دهه‌هاي اخير شده است و بسياري از منتقدان و مخاطبانِ ادبي نيز به‌خاطر همين انحراف عامدانه از روال عادي و جريان معمولِ داستان‌نويسي اين رمان را انتخاب كرده‌اند. «هنر نيم‌طبقه نهفته است در توانايي بي‌همتاي بيكر در حفظ روند روايتي گيرا، جذاب، بي‌پروا و آهنگين در عين زدودن افراطي پيرنگ، تم و شخصيت». رمان «نيم‌طبقه» نخستين اثري است كه از نيكلسن بيكر به فارسي ترجمه شده است، نويسنده‌اي كه با توصيف موشكافانه از فعاليت‌هاي روزمره مخاطب را به دركِ ديگري از روزمرگي مي‌رساند و او را به فكر وامي‌دارد. در نقد نيويورك‌تايمز بر اين رمان آمده است كه نيم‌طبقه بيش از هر رمان پرفروش ديگري ما را به بينشي عميق نسبت به حيات هرروزه‌مان مي‌رساند. «نيم‌طبقه» روايت سرگذشت كارمندي است كه در وقت ناهار و استراحت و در حالات ديگر هم‌چون بالارفتن از پله‌برقي و هرگاه وقفه‌اي در زندگي روزمره رخ دهد، در جريان سيال ذهن غوطه‌ور مي‌شود و در همان حال به گوشه‌وكنار زندگي خودش و ديگران سرك مي‌كشد و قصه‌اي از انسان‌ها، اشيا و مفاهيم مي‌سازد تا از خلال روزمرگي معناي ديگري به زندگي ببخشد. «حدود ساعت يك بعدازظهر، در حالي كه يك رمان جلدكاغذي چاپ انتشارات پنگوئن و يك كيسه پلاستيكي مخصوص داروخانه‌هاي زنجيره‌اي سي‌وي‌اِس را، كه رسيد خريد به بالايش منگنه شده بود، در دست داشتم، وارد لابي ساختماني شدم كه در آن كار مي‌كردم و به‌سمت پله‌برقي رفتم. پله‌برقي تا نيم‌طبقه بالا مي‌رفت؛ يعني همان جايي كه دفتر من بود. از همين پله‌برقي‌هاي معمولي بود: يك جفت پله انتگرال‌مانند كه بين دو طبقه در رفت‌وآمد بودند بي‌آنكه هيچ ستون يا پشت‌بندي وزن مياني اين سازه‌ها را تحمل كند...». اين آغاز روايت كارمندي است كه تا چند سطر ديگر با همين جزئيات از پله‌برقي و مخلفاتش حرف مي‌زند و از نوري كه پاشيده مي‌شد روي پله‌برقي و نرده‌هاي سياهش را براق مي‌كرد و بعد مي‌رسد به اغذيه‌فروشي كه وقت ناهار را آنجا مي‌گذراند و كيسه‌هاي خريدِ سفيد كه خريدهاي ديگران را در معرض ديد قرار نمي‌دهد تا به جهان نشان دهد كه «شما يك زندگي پرمشغله و غني داريد و كلي كار سرتان ريخته». و تا آخر رمان ذهنِ خلاق راوي است كه داستان را پيش مي‌برد. «پايان تنهايي» چهارمين اثر ولس، نويسنده جوان آلماني- سوئيسي است كه نوشتنِ آن به‌قول نويسنده‌اش هفت سال طول كشيده است. چنان‌كه مترجم در مقدمه‌اش نوشته، اين كتاب دو جايزه ادبي اتحاديه اروپا و انجمن راونسبورگ را از آنِ خود كرد. هم‌چنين در نظرسنجي سيصدوپنجاه كتابفروشي مستقل آلمان اين رمان در شمار محبوب‌ترين آثار سال قرار گرفت. رمان با اين جملات آغاز مي‌شود: «خيلي‌وقت است كه مرگ را مي‌شناسم، ولي حالا مرگ هم مرا مي‌شناسد. چشمانم را با احتياط باز مي‌كنم و چندبار پلك مي‌زنم. تاريكي كم‌كم محو مي‌شود. اتاقي خالي كه فقط با پرتوهاي نور سبز و قرمزِ دستگاهي كوچك روشن شده، و با نوري كه از لاي درِ نيمه‌باز وارد اتاق مي‌شود. سكوت شبانه بيمارستان. به‌نظرم مي‌آيد از رويايي چندروزه بيدار شده‌ام. دردي خفه و گرم را در زانوي راست، شكم و سينه‌ام احساس مي‌كنم. در سرم سروصدايي آهسته مي‌پيچد و به‌تدريج قوي‌تر مي‌شود. كم‌كم حدس مي‌زنم بايد چه اتفاقي افتاده باشد. جان سالم به در برده‌ام. تصاوير جلو چشمانم ظاهر مي‌شوند؛ با موتورسيكلت از شهر خارج مي‌شوم، سرعتم را زياد مي‌كنم، جلو رويم يك پيچ. چرخ‌ها ديگر سطح جاده را لمس نمي‌كنند، چشمم به درختي مي‌افتد، بيهوده سعي مي‌كنم مسير را عوض كنم، چشمانم را مي‌بندم...» بعد راوي برمي‌گردد به قبل از تصادف و داستان از همين‌جا آغاز مي‌شود: «در سكوت تك‌تك افكارم را مي‌شنوم و ناگهان كاملا هوشيار مي‌شوم. شروع مي‌كنم به كندوكاو مراحلي از زندگي‌ام كه پشت‌سر گذاشته‌ام. ماجراهايي كه تصور مي‌كردم فراموش‌شان كرده‌ام به‌‌سراغم مي‌آيند؛ خودم را به‌شكل نوجواني مي‌بينم كه در سالن ورزشي مدرسه شبانه‌روزي ايستاده است. و نور قرمز تاريكخانه‌ام را در هامبورگ مي‌بينم. خاطراتم ابتدا چندان واضح نيستند... تصوراتم هميشه به‌سمت آن دوران مي‌روند، تا بالاخره به فاجعه‌اي برسند كه بر كودكي‌ام سايه انداخت».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.