|

۶ کشور عربی در مصر مانور نظامی برگزار کردند

گام نخست اتحاد عربی

اتحاد نظامی پیشنهادی واشنگتن به کشورهای عربی در حال شکل‌گیری است و اولین نشانه آن مانور شش کشور عربی در مصر است؛ مانوری که به باور بسیاری از تحلیلگران ایجاد اتحادی در میان کشورهای عربی است برای مقابله با ایران. روز گذشته واحدهای نظامی هوایی، زمینی و دریایی پنج کشور عربی وارد مصر شدند تا با همراهی نیروهای مصر در مانوری نظامی شرکت کنند که گرچه نام آن «سپر عربی» است، اما بسیاری از ناظران آن را اولین گام برای ایجاد «ناتوی عربی» می‌دانند. اواخر روز چهارشنبه ارتش مصر در بیانیه‌ای اعلام کرد نیروهای نظامی عربستان ‌سعودی، امارات متحده عربی، کویت، بحرین و اردن در مانوری نظامی با نام «سپر عربی 1» شرکت می‌کنند. براساس بیانیه ارتش مصر، این مانور نظامی از امروز تا 16 نوامبر در غرب مصر برگزار می‌شود. براساس گزارش‌ها لبنان و مراکش هم به‌عنوان ناظر در این مانور حضور دارند. آن‌طورکه روزنامه مصری‌الاهرام گزارش داده، این مانور بخشی از برنامه نیروهای نظامی مصر برای گسترش مناسبات با کشورهای دوست و همکاری مشترک نظامی با آنها در برابر تهدیدهای احتمالی است. همه کشورهای شرکت‌کننده متحدان نزدیک آمریکا در منطقه خاورمیانه هستند. در سال‌های اخیر مصر با هرکدام از این پنج کشور مانورهای مجزایی برگزار کرده است، اما «سپر عربی» در واقع اولین تجربه گردهمایی نظامی همه این شش کشور در کنار هم است. این مانور نظامی یک ماه بعد از آن انجام می‌شود که مایک پمپئو، وزیر خارجه ایالات‌متحده، در نیویورک با وزرای خارجه این شش کشور و وزرای خارجه عمان و قطر دیدار کرد تا ایده تشکیل اتحاد نظامی کشورهای عربی هم‌پیمان آمریکا علیه ایران را پیش ببرد. بااین‌حال بیانیه ارتش مصر به ارتباط این مانور و اتحاد پیشنهادی آمریکا هیچ اشاره‌ای نکرده است. به باور برخی ناظران به‌دلیل ‌گرایش‌های فرقه‌ای این اتحاد پیشنهادی، مصر با احتیاط آن را دنبال می‌کند. بااین‌حال قاهره تا حدود زیادی به کمک‌های مالی و سرمایه‌گذاری‌های کشورهای قدرتمند خلیج‌ فارس مانند عربستان ‌سعودی و امارات متحده وابسته است و این امر احتمالا بر تصمیم این کشور درباره حضور در این جبهه نظامی معروف به «ناتوی عربی» تأثیرگذار خواهد بود. روز پنجشنبه یکی از تحلیلگران برجسته مصری درباره ایجاد چنین اتحادی هشدار داد و تشکیل این جبهه را بخشی از فرایندی جاری خواند که هدفش جازدن ایران به‌عنوان دشمن اصلی کشورهای عربی به‌جای اسرائیل است. به‌گفته این تحلیلگر اختلاف‌های ایران و کشورهای عربی می‌تواند به‌صورت سیاسی و دیپلماتیک حل‌وفصل شود. عبدالله السناوي با اشاره به ارتباط عمومی رو به افزایش اسرائیل و کشورهای حاشیه خلیج ‌فارس که برخلاف مصر و اردن، رابطه دیپلماتیکی با اسرائیل ندارند، در روزنامه مستقل‌الشروق نوشت: «اسرائیل یک دوست نیست و با وجود همه تلاش‌ها برای نادیده‌گرفتن این واقعیت، باید آن را پذیرفت». قطر و عمان هم گرچه در نشست ماه گذشته با مایک پمپئو حضور داشتند، اما در مانور اخیر شرکت نکرده‌اند. دوحه با توجه به اختلاف یک‌ساله‌اش با عربستان ‌سعودی، امارات عربی، بحرین و مصر، با شک و تردید به ایجاد ناتوی عربی واکنش نشان داده است. این چهار کشور عربی از ژوئن 2017 روابط دیپلماتیک خود را با قطر قطع کردند و شروطی را برای برقراری مجدد ارتباط مطرح کردند از جمله قطع رابطه دیپلماتیک با ایران، تعطیل‌کردن شبکه خبری الجزیره و قطع ارتباط با برخی گروه‌های اسلام‌گرا از جمله اخوان‌المسلمین و حزب‌الله لبنان. این در حالی است که قطر ارتباط با این گروه‌های اسلام‌گرا را رد کرده است. از دیگر سو، عمان نیز به‌دلیل رابطه نزدیکش با ایران و نقش سنتی‌اش به‌عنوان میانجیگر بحران‌های منطقه‌ای و بین‌المللی تمایلی به پیوستن به این اتحاد نظامی ندارد. ایالات‌ متحده در حالی بار دیگر طرح ایجاد ناتوی عربی را از سر گرفته که اولین تلاش‌هایش برای ایجاد چنین اتحادی سه سال پیش به بن‌بست رسید. در ماه مارس سال 2015 در نشستی میان رهبران برخی کشورهای عربی در مصر درباره ایجاد نیروی نظامی مشترک عربی توافقی حاصل شد و قرار بود رهبری این نیروها بر عهده مصر باشد و مقر آن در عربستان‌ سعودی. بااین‌حال نشست سران نظامی این کشورها که قرار بود برای مطرح‌کردن جزئیات در ماه آگوست 2015 برگزار شود، کوتاه‌زمانی پیش از برگزاری لغو شد و برنامه‌ریزی برای نشست مشابه هم هیچ‌گاه انجام نشد. بااین‌حال پیش از این یک ائتلاف عربی به رهبری عربستان ‌سعودی عملا وارد جنگ یمن و رویارویی با گروه حوثی شده است.

درحالی‌که هم دولت یمن که از پشتیبانی حکومت سعودی برخوردار است و هم‌ گروه حوثی‌ها برای ازسرگیری مذاکرات صلح اعلام آمادگی کرده‌اند، جنگنده‌های ائتلاف عربی به رهبری عربستان با بیش از ۳۰ حمله مناطقی از صنعا، پایتخت یمن را هدف قرار دادند. براساس گزارش‌ها جنگنده‌های ائتلاف عربی در کمتر از یک ساعت ۳۰ بار پایگاه هوایی «الدیلم» واقع در صنعا و اطراف آن را بمباران کرده‌اند. جنگنده‌های این ائتلاف همچنین ۱۰ حمله علیه شهر «همدان» و چهار حمله نیز علیه اردوگاه «جربان» واقع در شهرستان «سنحان» انجام دادند. جنگنده‌های ائتلاف عربی پیش‌تر مرکز «ابونشطان» واقع در شهرستان «ارحب» را نیز هدف قرار داده بودند. این در حالی است که مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا، روز سه‌شنبه در بیانیه‌ای اعلام کرده بود آمریکا خواهان توقف فوری حملات هوایی و آغاز مذاکرات در ماه آینده میلادی میان طرف‌های درگیر در یمن است. با افزایش فشارهای دیپلماتیک آمریکا و بریتانیا برای ازسرگیری مذاکرات، عبد ربه منصور هادی، رئیس‌جمهوری یمن که دولت او در سازمان ملل متحد به رسمیت شناخته می‌شود، گفت آماده بازگشت به میز مذاکرات است. این مذاکرات را سازمان ملل متحد رهبری ‌کرده و در ماه‌های اخیر با حاضرنشدن طرفین در موارد مختلف، متوقف مانده است. حوثی‌ها قبل از این دولت یمن را متهم کرده‌اند که مانع سفر فرستادگانشان برای شرکت در این مذاکرات شده است. بااین‌حال عربستان‌ سعودی و امارات متحده عربی که ائتلاف عملیات نظامی هوایی در یمن را رهبری می‌کنند، نه‌تنها هنوز به‌طور علنی به فراخوان آمریکا و بریتانیا برای آتش‌بس و مذاکرات پاسخی نداده‌اند، بلکه همچنان به عملیات مرگ‌بار خود در یمن ادامه می‌دهند. عملیات عربستان که در آن بارها غیرنظامیان از جمله کودکان هم بمباران شده‌اند، سه سال پیش آغاز شد. براساس آمار سازمان ملل متحد، جنگ یمن تاکنون در مجموع ۱۰ هزار کشته بر جا گذاشته است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.