عمان در حاشیه امن
حسن هادی
سالهاست سیاست «مدارامأبانه» سلطان قابوس و فرار تیزهوشانهاش از اختلافات منطقهای او را به سلطانی میانهرو، میانجی و صلحطلب بدل کرده است. توجه خاص و ویژه سلطان به حفظ امنیت داخلی و تمامیت ارضی کشورش در دل منطقهای پرآشوب و پرهیاهو چون خاورمیانه، او را بر آن داشته تا سیاست خارجیاش را بر اساس « همزیستی با محیط پیرامونی» برنامهریزی کند. سلطان قابوس همیشه در ماجراهای تند و نفسگیر و رویاروییهای خشونتبار، حاشیه امنی برای خود دستوپا کرده تا به این وسیله از کشور و مردمش دفاع کند. این شیوه نیز در نوع خود یک شیوه تدافعی و دفع خطر در روابط بینالمللی است. زندگی در منطقهای آرام و خالی از تنش برای کشور شکنندهای مانند عمان بسیار ایدهآلتر از منطقهای پرمخاطره است. هرچه دامنه صلح در منطقه خاورمیانه گستردهتر باشد، تطابق بیشتری با آرمانهای این سلطان دوراندیش دارد. همراهی عمان در ایجاد ارتباط بین دول متخاصم به منظور حفظ همین حاشیه امن و سپر دفاعی است. داشتن دوستان بیشتر همیشه بهتر از داشتن دشمنان بیشتر است. در این شیوه لازم نیست هزینههای گزاف برای ایجاد ارتش و خرید سلاح پرداخت و همچون عربستان خود را در یک زره فولادی مخفی کرد، بلکه فقط کافی است در دعواهای احتمالی از یکی، دو کشور دوست طلب کمک کرد. عمان در قیاس با بسیاری از کشورها، ممکن است ضعیف به نظر برسد، اما به یمن داشتن یک دیپلماسی جهتدار و متمرکز توانسته است بدل به کشوری تأثیرگذار و مورد وثوق در بین سایر کشورها شود. سفر نتانیاهو به عمان را نیز میتوان در راستای همین سیاست سلطان جستوجو کرد و به آن به عنوان یک معمای پیچیده نگاه نکرد.
تحلیلها و گمانهزنیهای زیادی درخصوص این سفر در رسانههای داخلی و خارجی نوشته شده ولی با قدری تأمل در رفتار سیاسی سلطنت عمان بهخوبی میتوان دریافت که این سفر نیز بیشباهت به سفر مقامات بلندپایه دیگر کشورها نبوده و چندان تفاوتی با آن سفرها نداشته است. درخواست نقشآفرینی از سلطان قابوس برای راهبری یک تصمیم صلحآفرین توسط بسیاری از مقامات، تاکنون مطرح شده و سلطان نیز با آغوش باز از همه این پیشنهادها استقبال کرده چراکه در نهایت، صلح پایدار در منطقه را به نفع استراتژی خود میداند. همگرایی و فضای باز سیاسی با شیوه مدیریت خاص سلطان قابوس درهای این کشور را به روی هر سیاستمدار و مقامی با هر مذهب و نگرش و جهتگیری سیاسی باز گذاشته است. جالب است در این مدل سیاسی برای برقراری تعادل بین کشورها از ابزارهای متعادلکننده و خنثیساز نیز استفاده میشود، بهطور مثال حتما برای سفر نتانیاهو به عمان، دلجوییهای لازم از شریک و همسایه قدرتمند شمالی مثل ایران که اختلافات استراتژیک با اسرائیل دارد، به نحو مقتضی و با شیوههایی که مختص سلطان است، به عمل میآید و توجیهات لازم با رعایت احترام به حق حاکمیت همسایگان مخالف با این مسافرتها به آنها ارائه میشود. روش سلطان قابوس در حفظ تمامیت ارضی و برقراری امنیت در داخل مرزهای کشورش از هر چیز دیگری برای او مهمتر است. شیوه مدارا و مدیریت او در تمام شئون داخلی و خارجی مشهود است. او با ابداع مدیریت واحد و تمرکز در تصمیمسازی، بهترین راهها را در ایجاد امنیت و آرامش برای مردمش یافته است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.