|

برادر منتقد ملک‌سلمان با تضمين‌هاي امنيتي غرب به عربستان بازگشت

مأموريت به‌چالش‌کشيدن وليعهد جوان

تا همين چند هفته پيش محمد بن سلمان، وليعهد جوان عربستان سعودي، به باور مقامات بسياري از کشورهاي غربي و در رأس آنها آمريکا، رهبر اصلاحات اين پادشاهي بود و نماينده تغييرات بزرگ. تلاش‌هاي برخي از رسانه‌ها براي نشان‌دادن پوشالي‌بودن اصلاحات ادعايي محمد بن سلمان و گواه‌آوردن از بازداشت گسترده فعالان عربستاني اندک خللي در اراده دولتمردان آمريکايي براي حمايت بي‌قيد و شرط از اين وليعهد تازه از راه رسيده وارد نمي‌کرد. حالا اما قتل وحشيانه جمال خاشقجي، روزنامه‌نگار و منتقد عربستاني، در کنسولگري عربستان در استانبول و فشار افکار عمومي، گمانه‌ها درباره برکناري احتمالي محمد بن سلمان را از مقام وليعهدي افزايش داده و آن‌طور که برخي گزارش‌ها مي‌گويند، آمريکا هم در تکاپوي به‌چالش‌کشيدن وليعهد با چهره‌هاي ديگر خاندان آل‌سعود است. روز گذشته سايت خبري ميدل‌ايست‌آي در گزارشي اختصاصي از بازگشت احمد بن عبدالعزيز، برادر جوان‌تر ملک‌سلمان، پادشاه عربستان، به اين کشور خبر داد. براساس اين گزارش، عبدالعزيز پس از اقامتي طولاني در لندن به عربستان بازگشته تا محمد بن‌سلمان را به چالش بکشد يا شخصي را براي اين کار بيابد. اين شاهزاده که از منتقدان آشکار محمد بن سلمان است، ظاهرا با ضمانت‌هاي امنيتي مقامات آمريکايي و انگليسي به کشورش بازگشته است. يک منبع سوري نزديک به شاهزاده احمد به ميدل‌ايست‌آي گفت اين شاهزاده و برخي از ديگر چهره‌هاي خاندان سلطنتي به خطرناک‌بودن محمد بن‌سلمان پي برده‌اند. به‌گفته اين منبع، احمد بن‌عبدالعزيز مي‌خواهد نقشي در تغيير بازي کند يا خودش بشخصه اين نقش را ايفا مي‌کند يا براي يافتن جايگزيني براي محمد بن‌سلمان کمک مي‌کند. بر اساس اين گزارش، احمد بن‌عبدالعزيز پس از ديدار و مذاکره با مقامات آمريکايي و بريتانيايي به عربستان بازگشته و اين مقامات هم با تشويق او به ايفاي نقش، درباره امنيت او تضمين داده‌اند. جدا از اين تضمين‌ غربي‌ها، احمد از سوي برخي از اعضاي خاندان سلطنتي هم حفاظت و حمايت مي‌شود.نوامبر سال گذشته، محمد بن‌سلمان به پاک‌سازي مخالفانش در خاندان سلطنتي پرداخت اما نتوانست هيچ‌کدام از فرزندان ملک عبدالعزيز، بنيان‌گذار عربستان مدرن را حذف کند چراکه آنها قدرتمندتر و بالادست‌تر از آن هستند که هدف حملات بن‌سلمان قرار بگيرند. پس از به‌قتل‌رسيدن جمال خاشقجي در تاريخ دوم اکتبر و بدنام‌شدن بيش‌ازپيش عربستان سعودي در افکار عمومي و جامعه بين‌المللي، وليعهد 33ساله عربستاني که اين روزها عملا به جاي پدرش بر اين پادشاهي حکومت مي‌کند، بار ديگر در مرکز توجه قرار گرفت و گمانه‌ها درباره ضرورت برکناري او افزايش يافت. بر اساس گزارش ميدل‌ايست‌آي، شاهزاده احمد بن‌عبدالعزيز در زمان اقامتش در لندن با ديگر اعضاي خاندان سلطنتي که خارج از اين پادشاهي زندگي مي‌کنند، ديدار کرده است. شاهزاده‌ احمد همچنين با افرادي با نگراني‌هاي مشابه در داخل اين پادشاهي مشورت کرده و آنها او را به جايگزيني محمد بن‌سلمان تشويق کرده‌اند. آن‌طور که در اين گزارش آمده، سه نفر از اعضاي ارشد خاندان سلطنتي آل‌سعود که به دلايل امنيتي از آنها نامي برده نشده، از شاهزاده احمد بن‌عبدالعزيز حمايت مي‌کنند. همه اين سه نفر در سمت‌هاي ارشد نظامي و امنيتي مشغول به کار هستند.گرچه بسياري از اعضاي خاندان سلطنتي عربستان بعد از ماجراي قتل خاشقجي بحث برکناري محمد بن‌سلمان را زمزمه مي‌کنند، شاهزاده احمد بن‌عبدالعزيز پيش از اين هم از مخالفان سرسخت برادرزاده‌اش بود و دست‌کم در سه مورد او را به چالش کشيد. اولين بار در تابستان سال ۲۰۱۷ زماني که يکي از اعضاي شوراي بيعت بود با وليعهدي بن‌سلمان مخالفت کرد و با او بيعت نکرد. بعد از آن، وقتي برادر شاهزاده احمد و ملک‌سلمان سال گذشته درگذشت، احمد بن‌عبدالعزيز فقط عکس ملک‌عبدالعزيز و ملک‌سلمان را در سالن مراسم نصب کرد در حالي که طبق رسوم اين پادشاهي، عکس وليعهد نيز بايد نصب مي‌شد. در آخرين مورد، ماه گذشته وقتي معترضان يمني و بحريني بيرون خانه او در لندن تجمع کردند و عليه جنايت‌هاي عربستان در اين دو کشور اعتراض کردند، او گفت همه اعضاي خاندان سلطنتي مسئول جنگ يمن نيستند و مسئوليت جنايت‌هاي در يمن بر عهده ملک‌سلمان و محمد بن‌سلمان است.در چنين شرايطي و با چنين سابقه‌اي بازگشت احمد به رياض با خطرات زيادي روبه‌روست اما او از حمايت شخصيت‌هاي مهمی در خاندان حاکم برخوردار است. اين سايت به نقل از خالد بن‌فرحان، شاهزاده جداشده از خاندان سلطنتي که در آلمان ساکن است، نوشت که احمد و مقرن بن‌عبدالعزيز مي‌توانند وجهه خاندان حاکم را به آن بازگردانند. با اين حال، برخي ديگر از اعضاي در تبعيد خاندان سلطنتي نظر ديگري دارند. برخي مي‌گويند شاهزاده احمد براي ايجاد تغيير در اين پادشاهي بسيار ضعيف است و برخي ديگر هم مي‌گويند او در اين ميان به فکر نفع شخصي خودش است و خودش مي‌خواهد جانشين او شود. در اين ميان پرسش اساسي اين است که آيا شاهزاده احمد مي‌تواند همان نقشي را ايفا کند که ملک‌فيصل در سال 1964 با به‌راه‌انداختن کودتايي خانوادگي عليه برادرش سعود انجام داد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.