|

ملاقات آيت‌الله فيض‌گيلاني با رئيس‌جمهوري اسبق

دومين عضو جامعه مدرسين هم به ديدار رفت

شرق: يك عضو ديگر از 50 نفر هم به ديدار رئيس اسبق دولت رفت. جامعه مدرسين حوزه علميه قم 50 عضو دارد كه در روزهاي گذشته دو عضوش برخلاف نظر رئيس جامعه به ديدار يك نفر رفته‌اند. ديدار عضو نخست با اعتراض رئيس اين جامعه روبه‌رو شد كه خروجي‌اش انتشار يك نامه بود. بعد از آيت‌الله شبيري‌زنجاني حالا خبر رسيده كه آيت‌الله فيض‌گيلاني، ديگر عضو جامعه مدرسين حوزه علميه قم، هم در تهران به خانه رئيس‌جمهوري اسبق رفته است. تصوير اين ديدار هم منتشر شده است. ديدار آيت‌الله شبيري‌زنجاني در منزل عبدالله نوري انجام شده بود. مشخص نيست كه آيا ديدار محمدعلي فيض‌گيلاني كه سابق بر اين نماينده استان گيلان در دوره‌هاي اول و دوم مجلس خبرگان رهبري هم بوده منجر به چنين هشداري خواهد شد يا خير. نكته مهم‌تر اما تأثير اين رفتارها در ساختار دروني تشكلي به نام جامعه مدرسين حوزه علميه قم است؛ تشكلي كه در سال‌هاي اخير درگير اختلافات دروني ديگري هم بوده است، آن هم درحالي‌كه آيت‌الله محمد يزدي به لحاظ سني از هر دو آيت‌الله ديگر كوچك‌تر است. شبيري‌زنجاني متولد 1306 و فيض‌گيلاني متولد 1303 است. محمد يزدي متولد 1310 است. جامعه مدرسين حوزه علميه قم در كنار جامعه روحانيت يك تشكل روحاني با گرايش اصولگرايي است. تأسيس هيئت مدرسين اواخر سال دهه ۲۰ و اوايل دهه ۳۰ به سمع و نظر آيت‌الله بروجردي رسيد و آيت‌الله بروجردي هم اين حرکت را تأييد کرد، ولي عضو اين جامعه نشد. اگرچه اعضاي جامعه مدرسين گرايش‌هاي متفاوتي از آغاز داشته‌‌اند، اما به مرور يكدست شد و به‌عنوان يك تشكل اصولگرا خود را شناساند؛ مثلا آيت‌الله منتظري هم زماني عضو اين جامعه بود. از مهم‌ترين اقدامات جامعه مدرسين، صدور تأييديه براي مراجع عظام تقليد است. در يازدهم آذر سال ۱۳۷۳ و به دنبال مرگ آيت‌الله اراکي، اين تشكل در اطلاعيه‌اي، آيت‌الله محمد فاضل‌لنکراني، آيت‌الله محمدتقي بهجت، آيت‌الله علي خامنه‌اي، آيت‌الله حسين وحيدخراساني، آيت‌الله حاج ميرزا جواد تبريزي، آيت‌الله موسي شبيري‌زنجاني و آيت‌الله ناصر مکارم‌شيرازي را به‌عنوان مراجع تقليد معرفي کرد. آسيب‌شناسي يك نهاد حجت‌الاسلام محمد شعباني، پژوهشگر حوزه، با بيان اينكه من بر اين باور هستم که اگر امروز جامعه مدرسين جايگاه خود را از دست داده و اعضاي آن ريزش کرده‌اند، پيش از اين به شفقنا گفته بود: «بعضا اين تشکل سياسي حوزه روي آورده به اظهارنظرهاي تک‌صدايي که با جامعيت حوزه نمي‌سازد. تحمل نظرات ديگران را ندارند و همين امر موجب شده که افراد آن محدود و اثرگذاري اين تشکل سياسي در جامعه نسبت به گذشته پايين باشد. چرا گروهي از جامعه مدرسين خارج شدند؟ چرا به جامعه مدرسين بازنمي‌گردند؟ چرا آسيب‌شناسي نمي‌کنيم و جامعيت اول انقلاب را نداريم؟ اعضاي جامعه مدرسين خوب است ديدگاه‌هاي خود را بازسازي و بازنگري کنند و همچون اول انقلاب فراگير فکر کنند. اگر نگاه کنيد غالبا ديگر اکثر افراد مؤثري که در اول انقلاب جامعه مدرسين را تشکيل دادند در اين تشکل حضور ندارند؛ شايد درصد بسيار پاييني از آن افراد در جامعه مدرسين حضور دارند که آن هم طيف خاصي هستند». او گفته بود: «اشکال دوم جامعه مدرسين اين بود که اجازه داده نشد در موازي او تشکل‌هايي شکل بگيرد درحالي‌که اين امر به پويايي حوزه منجر مي‌شد. سوم اينکه نظرات خود را به نام نظرهاي حوزه منعکس کرده است درحالي‌که لزوما صددرصد ديدگاه‌ها و نظر آنها نظر تمام حوزه نيست. اين سه اشکال اصلي جامعه مدرسين را تهديد مي‌کند و اگر ادامه دهد تنزل پيدا مي‌کند». اختلاف در انتخابات 92 مهم‌ترين شكاف درون جامعه مدرسين مربوط به انتخابات سال 92 بود. محمد يزدي، رئيس جامعه، با اشاره به جلسه‌اي كه قرار بود مبناي تصميم‌گيري درباره حمايت از يك نامزد شود، به مهر گفته بود: «اکثر جامعه آقاي ولايتي را انتخاب کردند و چند نفر هم که در آن جلسه حضور نداشتند بعدا اضافه شدند و با امضای نامه‌اي، رأي اکثريت را تأييد کردند... بعد از اين جريان ما متوجه شديم بعضي از دوستان و اعضاي جامعه محترم مدرسين و از علاقه‌مندان آيت‌الله مصباح، از جمله آقايان عبداللهي، رجبي و کعبي گفتند که اين جلسه فوق‌العاده قانوني نبوده و اين اکثريت نيست و بنده هرچه گفتم آنها قبول نکردند. مخالفت اين دو، سه نفر از آقايان سبب شد که در رأي اکثريت شک و شبهه ايجاد شود. اين دو، سه نفر... به‌هرحال يک ضربه‌اي به جامعه مدرسين وارد کردند که اميدوارم اين ضربه با گذشت زمان از بين برود. بنده به‌عنوان يكي از اعضاي جامعه مدرسين وظيفه خود مي‌دانستم كه اين تشكل گرفتار تجزيه نشود و آن حالتي كه براي جامعه روحانيت و مجمع روحانيون مبارز در تهران پيش آمد (كه دچار دودستگي شدند و خودبه‌خود در مسائل سياسي هم دو دسته شدند) ما سعي كرديم در جامعه مدرسين اين تجزيه پيش نيايد. خوب است طلاب محترم حوزه اطلاع داشته باشند و بدانند که كار تا مرز عملي‌شدن اين تجزيه پيش رفت. نزديک بود كه تشكل جديدي شکل بگيرد؛ چه توسط كساني كه در جلسات جامعه شركت مي‌كنند و چه آنهايي كه شركت نمي‌كنند. خوشبختانه به دلايل مختلف و به خواست خداوند متعال جلوي اين تجزيه گرفته شد». آيت‌الله غروي، عضو جامعه مدرسين درباره اين اختلاف به رسانه‌اي‌شدن آن خرده گرفته و گفته بود: «اگر افرادي در انتخاب‌هاي انجام‌شده اختلاف‌نظري داشتند، بايد اين اختلاف‌نظرها را در خود جامعه مطرح مي‌کردند يا قانع شده يا ديگران را قانع مي‌کردند اما بيان اختلاف‌نظر در رسانه‌ها يا بيان مطالبي مانند اينکه جلسات تشکيل‌شده رسمي نبوده يا اظهارنظرهاي صورت‌گرفته اظهارات رسمي جامعه نبوده، اقدام درستي نبود. زماني هم که رئيس محترم جامعه پس از اظهارات صورت‌گرفته اطلاعيه‌اي را صادر کرد، برخي افراد ديگر نبايد به سخنان و مسائل دامن مي‌زدند که متأسفانه اين اتفاق رخ نداد و اين افراد به اقدامات خود ادامه دادند». اختلاف در انتخابات 96 در ماجراي انتخابات رياست‌جمهوري 96 هم اعلام شد جامعه مدرسين از رئيسي حمايت مي‌كند. جامعه مدرسين حوزه علميه قم ۱۲ ارديبهشت 96 با صدور بيانيه‌اي از ابراهيم رئيسي پشتيباني کرده بود اما آيت‌الله محمد غروي به آنا گفته بود: «اين حمايت، به‌عنوان مصوبه کليت جامعه مدرسين نيست. طبق اساسنامه جامعه مدرسين حوزه علميه قم، در امور مهم، آراي دو‌سوم کل اعضاي جامعه مدرسين لازم است که در مسئله حمايت از رئيسي چنين چيزي اتفاق نيفتاده است». همان زمان اعلام شد برخي از اعضاي بلندپايه آن مانند ابراهيم اميني و علي‌اکبر مسعودي‌خميني، محمدعلي فيض‌لاهيجي و محمدجواد فاضل‌لنکراني گفته‌اند که از رئيسي حمايت نمي‌کنند. مسعودي‌خميني اعلام کرده از حسن روحاني، کانديداي اعتدالگرايان و اصلاح‌طلبان حمايت مي‌کند. پيش‌از‌اين، آيت‌الله مسعودي‌خميني نيز گفته بود سال‌هاست در جلسه اين گروه شرکت نمي‌کند و حمايتش از يک نامزد انتخاباتي در آن جلسه دروغ است. فيض‌گيلاني نيز دراين‌باره گفته بود: «در جلسه‌ شوراي عالي جامعه مدرسين تنها درباره‌ کانديداها و رئيسي بحث و گفت‌وگو صورت گرفت اما آنچه به‌عنوان اطلاعيه‌ شوراي عالي جامعه مدرسين منتشر شده و مدعي رأي اکثريت قاطع حاضران در حمايت از يک کانديداي مشخص است، دقيق و قرين به واقع نيست». فاضل‌لنکراني هم گفته بود: «بنده در جلسه رأي‌گيري حضور نداشتم اما برخلاف واقع در اين نوشته‌هاي فضاي مجازي اسم مرا هم نوشته‌‌‌اند». نامه به روحاني آري يا نه ماجراي اختلافات درون جامعه مدرسين حوزه علميه قم آخرين بار در ماجراي نامه‌نگاري به روحاني خودش را نشان داد. خردادماه سال گذشته اعلام شد كه اين تشكل در نامه‌اي به حجت‌الاسلام حسن روحاني، رئيس‌جمهوري نسبت به برخي رويکردهاي فرهنگي دولت و اظهارات و عملکرد حاشيه‌ساز برخي مقامات ارشد دولت يازدهم انتقاد کرده است. بعد هم گفته شد با توجه به محرمانه‌بودن نامه جامعه مدرسين و پاسخ حجت‌الاسلام روحاني متن اين نامه منتشر نخواهد شد. اما همان زمان نسبت به صحت‌وسقم صدور اين نامه ترديدهايي ايجاد شد. حجت‌الاسلام علي ابراهيمي، رئيس دفتر جامعه مدرسين حوزه علميه قم درباره خبر پيشنهاد «جامعه مدرسين حوزه علميه قم» به دولت براي انتخاب وزراي کابينه دوازدهم، گفته بود: «چنين چيزي نبوده و تکذيب مي‌کنم. بحثي درباره انتخاب وزرا و کابينه نداشتيم». سيدمحمد غروي، عضو جامعه مدرسين حوزه علميه قم هم درباره تأييد و تکذيب‌هايي که درباره خبر ارسال نامه از سوي جامعه مدرسين حوزه علميه قم به رئيس‌جمهوري مطرح شده بود، گفته بود: «مسئله ارسال يا عدم ارسال اين نامه از سوي جامعه مدرسين حوزه علميه قم نيست. مسئله اين است که اگر بنا باشد يک موضوع محرمانه بماند، ديگر لزومي ندارد به عرض خبرنگاران برسد و آنها نيز اين مسئله را دنبال کنند». غروي همان زمان دودستگي ميان اعضاي جامعه را تكذيب كرده و گفته بود: «ما دودستگي نداريم. معناي دودستگي اين است که دو جريان فکري وجود داشته باشند. وقتي دو فرد با هم صددرصد همکار هستند، اين‌گونه نيست که سلايقشان مثل هم باشد ولي اين اختلاف سليقه به‌معناي دودستگي نيست. بلکه همه در جامعه مدرسين نسبت به چارچوب‌ها و مسائل کلي نظام مشترک هستند. اختلاف با لاريجاني جامعه مدرسين تلاش زيادي هم داشت تا FATF به تصويب مجلس نرسد. شبِ روزي که قرار بود لايحه FATF در مجلس به تصويب برسد، آيت‌الله محمد يزدي در تماس تلفني با علي لاريجاني از او دعوت کرد تا در نشست ويژه جامعه مدرسين حضور يابد و درباره اين لايحه صحبت کند. بعدها برخي در محافل سياسي و رسانه‌اي تحليل کردند که در آن جلسه بين علي لاريجاني و جامعه مدرسين شکاف افتاده و اين شکاف به حدي است که جامعه مدرسين ديگر از او در انتخابات مجلس سال 98 حمايت نمي‌کند؛ اگرچه برخي اعضای جامعه مدرسين اين خبر را تكذيب كردند. آيت‌الله ممدوحي، عضو اين جامعه با بيان اينکه عده‌اي مي‌خواهند اختلاف درست کنند، درحالي‌که این‌طور نيست، يادآور شد: «جامعه مدرسين، آقاي لاريجاني را دعوت کرد، او نيز آمد و صحبت کرد. جلسه نيز نتيجه داد و هماني که از ايشان خواستند، انجام شد و دو ماه تصويب آن لايحه به تعويق افتاد». اگرچه در نهايت لوايح FATF به‌ويژه مهم‌ترين لايحه آن يعني CTF بعد از سه ماه در مجلس طرح و تصويب شد. از قضا به گفته خود اصولگرايان علي لاريجاني هم نقش مهمي در تصويب آن داشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.