|

چاووش در سیستان

ایسنا: یکی از بخش‌های ایران که به شکل ویژه و منحصربه‌فردتری به عزاداری برای امام حسین (ع) و کاروان کربلا می‌روند، استان سیستان‌و‌بلوچستان است؛ استانی که نظیر دیگر استان‌ها مانند خراسان تا چهل‌و‌هشتم و درگذشت پیامبر (ص) عزاداری را ادامه می‌دهند. سیستانی‌ها نخستین خون‌خواهان امام حسین (ع) و یاران با‌وفایش هستند. نیاکان آنها حتی به قیمت تراشیده‌شدن سر زنان‌شان حاضر نشدند در بدترین شرایط که به دستور بنی‌امیه به خاندان پیامبر (ص) و مولای متقیان حضرت علی (ع) دشنام داده می‌شد، این ننگ را بپذیرند. نخل‌گردانی، طبق‌کشی، تشت‌گذاری، دسته‌های شاخسی‌واخسی، زارخاک، گِل‌مالی، بیل‌زنی و... فقط مشتی از خروارها جلوه‌ مراسم‌‌های عزاداری است که مردم شهرهای مختلف ایران در روزها و شب‌های عزای سید و سالار شهیدان انجام می‌دهند. در سیستان عزاداری و گریه برای امام حسین (ع)، نوحه‌خوانی و مرثیه‌خوانی، سینه‌زنی، برپایی مجالس در تکیه‌ها، حسینیه‌ها، خانه‌ها و مساجد، تشکیل هیئت‌ها در ایام محرم، نذر و احسان و صدقه و اطعام مردم برای سیدالشهدا، سقایی، چای، آب و شربت‌ دادن به مردم، ساختن حسینیه و تکیه، یاد حسین (ع) هنگام نوشیدن آب، پوشیدن لباس سیاه، سیاه‌پوش‌کردن اماکن و گذرگاه‌ها و مساجد و حسینیه‌ها، راه‌انداختن دسته‌های عزاداری در خیابان‌ها، برپایی مراسم شام غریبان، برگزاری مجالس مقتل‌خوانی و زیارت عاشورا، نذر برای آوردن کودکان خردسال به یاد علی‌اصغر (ع) در دسته‌های عزاداری، علامت‌ها و نخل‌ها، پختن آش نذری و سفره‌انداختن و اطعام عزاداران، زیارت‌رفتن، گرامیداشت اربعین امام حسین(ع)، سربرهنه و پا‌برهنه‌بودن در عزای حسینی به‌ویژه عاشورا و اربعین در بین سیستانی‌های گلستان در اوج سادگی و دلدادگی و عشق و با دل و جان تجلی و بروز دارد. در روزهای پایانی صفر به‌ویژه ایام نزدیک به اربعین سالار شهیدان با ورود دسته «چاووش عزا» به بازار شهر و روستاها مردم و کسبه از فرا‌رسیدن دسته‌های عزاداری و برپایی مجلس عزا و شبیه‌خوانی و... مطلع می‌شوند. سیستان، خاستگاه نخستین تمدن‌های پیشرفته بشری و کانون اجتماعات شهرنشینی است. شیر‌زنان سیستانی نیز مثل مردان در این ماه به عزاداری و سوگ سالار شهیدان و بی‌بی زینب (س) می‌نشینند، زنان سیستانی با خواندن رُوایی (رباعی) و نوحه در این دو ماه عزاداری می‌کنند و از‌جمله آداب و رسوم مرسوم این زنان روضه‌خوانی، ذکر مصائب و عزاداری برای اهل بیت (ع) است. مراسم پیاده‌روی اربعین در بین سیستانی‌ها ریشه در گذشته دارد؛ آنجا که نیاکان‌مان نذر می‌کردند که با پای پیاده به زیارت قبور ائمه (ع) ازجمله مشهد مقدس، کربلا، نجف اشرف و همچنین مکه و مدینه بروند و در این مسیر چه بسیار افرادی که جانشان را فدا می‌کردند. چاووشی‌خوانان یا همان «چه وه شی» نیز از مراسم‌ها و نمادهایی است که در ابتدا و انتهای این سفر معنوی و انسان‌ساز اجرا می‌شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.