به بهانه روز جهانی سکته مغزی
آموزش از کودکی، پیشگیری در بزرگسالی
محمدعلی آرامی. متخصص مغز و اعصاب
سکته مغزی جزء بیماریهای شایع و ناتوانکننده همه جوامع انسانی است. سالهاست که این بیماری مورد توجه خاص قرار گرفته و برای یافتن راههای پیشگیری و درمان آن هزینههای گزافی خرج شده است. حاصل این پژوهشهای طولانی و پرخرج بایستی در کاهش معلولیتها و مرگومیرها و افزایش طول عمر باکیفیت خود را نشان دهد. هرچند پیشرفتهای اخیر در درمان سکته مغزی حاد درخشان بوده و تا بیرونکشیدن لخته مسدودکننده شریان تغذیهکننده مغز پیش رفته است، اما به نظر میرسد پیشگیری از سکتههای مغزی در کشور ما همچنان با اولویت بسیار بالایی مطرح است. وقوع سکته مغزی در سنین پایین در کشور ما در مقایسه با کشورهای پیشرفته (بهطور متوسط 10 سال زودتر) نشان میدهد که کار زیادی در حوزه پیشگیری باقی مانده است. ما هنوز از روشهای کمهزینه و اساسی پیشگیریکننده غافل هستیم و در صورت بیتوجهی به آنها و به موازات فراهمکردن امکانات پیشرفته و پرهزینه درمان سکته حاد، با مخارج هنگفت درمان مواجه خواهیم بود که از عهده هیچ سیستم بهداشتی و درمانی جهانسومی برنخواهد آمد. کمتحرکی، مصرف بیرویه نمک و چربی، چاقی، استعمال دخانیات و درمجموع رژیم نامناسب غذایی از عوامل مهم وقوع سکته مغزی هستند که باید از دوران کودکی و نوجوانی با آموزشهای مناسب کاهش داده شوند. علاوهبراین آموزشهای بنیادی سبک زندگی سالم، پیشگیری و درمانهای کمهزینه در سنین بالا نیز میتوانند مانع وقوع سکتههای معلولیتساز شوند. این مورد زمانی ارزشمند است که سکته مغزی اتفاق نمیافتد، ولی بهطور گذرا و کوتاه علائمی از کاهش و قطع خونرسانی (ایسکمی) به قسمتی از مغز روی میدهند، ولی زمان برای مرگ دائمی و غیرقابل برگشت نورونها (انفارکت) کافی نیست. در نتیجه علائم نیز بلافاصله برطرف میشوند و معلولیتی برای فرد اتفاق نمیافتد. به این حالت حمله ایسکمی گذرا میگویند که معادل حملات قلبی و درد سینه یا آنژین قلبی است. متأسفانه توجهی که مردم به درد سینه یا آنژین قلبی دارند، به حمله ایسکمی گذرای مغزی ندارند. اگر این حملات گذرا که میتوانند بهصورت بیحسیگذاری بخشی از بدن یا اختلال تکلم چنددقیقهای و... تظاهر کنند، مورد توجه شخص و خانواده قرار گرفته و به پزشک مراجعه کنند، میتوانند با بررسی و اقدامات درمانی لازم از وقوع سکتههای سنگین بعدی پیشگیری کنند. ممکن است منشأ لخته رسیده به مغز از قلب باشد و با درمان، مانع شکلگیری مجدد لخته شد، ممکن است تنگی شدید یکی از رگهای خونرسان اصلی مغز کشف شود و با گشودن آن سالها از وقوع سکتهای بزرگ جلوگیری کرد. علائم ایسکمیهای گذرای مغزی را یاد بگیریم و بهطور جدی با آنها برخورد کنیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.