|

بدبخت؛ روزنامه‌نگار

پوریا عالمی

یک روزنامه تا برای یک نویسنده‌اش مسئله قضائی پیش آمد، سریع و فوری فوتی اعلام کرد: این یارو کی بود؟ ما قاضی نیستیم که بتوانیم جای قاضی بنشینیم و تشخیص بدهیم آیا پویان خوشحال به مقدسات توهین کرده یا نه، فقط می‌دانیم مقدسات قدسی‌تر و بزرگ‌تر از آن است که به‌راحتی مورد وهن قرار بگیرد، اما اتفاقی که براي پویان خوشحال افتاد باعث شد ما زانوی غم بغل بگیریم. می‌دانید چرا؟ ما 10، 20 سال است نویسنده روزنامه هستیم و در این سال‌ها بارها به گوشه مطلبمان گیرهای مختلف داده شده و بارها شکایت شده و تذکر داده شده، اما دست‌برقضا هربار مدیرمسئول‌هایی که داشته‌ايم مسئولیت مدیریتشان را پذیرفته‌اند و از حقوق انسانی و صنفی منِ روزنامه‌نگار - یا احتمالا دیگر روزنامه‌نگاران- حمایت کرده‌اند. اما وقتی این رویه دارد باب می‌شود که تا تقی به توقی خورد سردبیران و مدیرمسئولان بگویند مسئول نویسنده است یا ما اصلا او را نمی‌شناسیم، قضیه ترسناک و فضا ناامن می‌شود.

چندی پیش هم آیدین سیارسریع یکهو دید پشتش خالی شده و او مانده و موس کامپیوترش. این موضوع که مدیران‌مسئول می‌گویند مسئولیت با نویسنده است شوخی محض است، چون نویسندگان نه صفحه را از مدیران و سردبیران اجاره می‌کنند، نه در درآمدهای روزنامه - که احیانا بابت مطالب آنان روزنامه‌ها خواننده و تیراژ پیدا می‌کنند و سفارش آگهی می‌گیرند و نه در تک‌فروشی و در رانت دولتی و سوبسید کاغذ- سهیم هستند، نه حتی می‌توانند خارج از نظر صاحبان رسانه دو خط خصوصی خطاب به عمه‌شان بنویسند. پس این موضوع که جدیدا مد شده مدیران و سردبیران می‌گویند «کار صبحی‌هاست!» از لحاظ وجدانی خنده‌دار و از لحاظ صنفی «گریه‌دار» است. جمله‌ای که کلیشه شده این است؛ حفظ و بقای رسانه به هر قیمتی مهم است. جمله‌ای که فراموش شده این است؛ رسانه را آدم‌های آن می‌سازند؛ آدم باشیم. اگر انسان جایزالخطا نبود چرا در قانون و عرف برای هر خطا بعد از تذکر و تأدیب، یک مجازات در نظر گرفته‌اند؟ ممکن است یک کلمه از هزار کلمه بدمعنی شود، آیا سزاوار است نویسنده را گمراه بنامیم و پشتش را خالی کنیم؟ آیا ما مصون از اشتباه هستیم؟ واقعا هم بدبخت روزنامه‌نگار. از یک طرف هم آدم یاد شعبان‌بی‌استخوان می‌افتد که تیرش می‌کردند بیاید در خیابان و حرف‌ها و اوامر مدیران پشت‌پرده را به زبان بیاورد و پیش ببرد، اما هیچ‌کس مسئولیت او یا کارهای او را برعهده نمی‌گرفت. عملا هم انگار نقش روزنامه‌نگارها دارد شبیه نقش شعبان‌بی‌استخوان می‌شود، یعنی؛ فضا را داغ کنید، تیتر بزنید، جریان بسازید تا ما منتفع شویم؛ بعد روزنامه‌نگارها بروند غازشان را بچرانند. حتما از لحاظ حقوقی دستگاه قضاوت حکم عادلانه خواهد داد و هیچ حقی پایمال نخواهد شد و گناهکاران به سزای اعمالشان خواهند رسید و بی‌گناهان مجازات نخواهند شد، اما حالا و در این بلاتکلیفی نسبت روزنامه‌نگار و مدیرمسئول و دیگران - که عملا با روزنامه‌نگار مانند شهروند درجه‌چندم و طفل صغیر برخورد می‌شود- آیا انجمن صنفی روزنامه‌نگاران تهران (انجمن ایران که در کما به‌سر می‌برد) نباید حد و مرز کرامت انسانی و حقوق صنفی روزنامه‌نگار را بازتعریف کند؟ به قول مادربزرگ ما که دانشمندی برای خودش بود؛ «تا سر آدم نیاید آدم نمی‌فهمد سر دیگران چه آمده» مصیبت از همه به دور باد. هر لحظه هزاربار دعا کنید غلط در کلمه‌ها و حرف‌های شما نیفتد که اگر افتاد، مانند گونی گندم، در این دوران و در این صنف، تمام شما را دور می‌ریزند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.