|

تحلیل نسبت کابینه جدید عراق با ایران

عراق با کدام کشور همسو است

تشکيل کابينه جديد عراق با 8 کرسي خالي

شرق: نخست‌وزیر جدید عراق هفته گذشته سوگند یاد کرد؛ کسی که از او با عنوان فردی نزدیک به ایران یاد می‌شود. بعضی از کارشناسان از پیروزی مطلق ایران در چینش جدید قدرت در عراق سخن می‌گویند و همین‌ها کافی است تا انتظارات از نخست‌وزیر جدید یعنی عادل عبدالمهدی بالا برود؛ آن‌هم در شرایطی که حیدر العبادی، نخست‌وزیر سابق عراق، در بحث تحریم‌ها علیه ایران همراهی با آمریکا «علی‌رغم میل باطنی» را انتخاب کرده بود. اما اولین اظهارنظر عادل المهدی در رابطه با تحریم‌های آمریکا علیه ایران، موجب شد برخی رسانه‌های خارج از ایران مواضع او را نزدیک به نخست‌وزیر قبلی بدانند. به گزارش «ایسنا»، به‌ نقل از خبرگزاری اسپوتنیک، عادل عبدالمهدی، نخست‌وزیر عراق، در نشستی خبری تأکید کرد کشورش هنگام مواجهه با تحریم‌ها علیه ایران بر اساس منافع خود عمل خواهد کرد. او درعین‌حال گفت: ما درخصوص هر چیزی در ارتباط با کمک به اجرای اقدامات محدودکننده علیه ایران، استقلال و منافع خود را در اولویت قرار می‌دهیم. عبدالمهدی همچنین گفت دولت جدید عراق قصد دارد خود را از هرگونه مداخله در امور دیگر کشورها دور کند. از سوی دیگر، «ایرنا» از قول نخست‌وزیر جدید عراق در نشست خبری درباره تحریم‌ها نوشت: «همان‌طور که در برنامه مدون دولت آمده و در پارلمان گفتم، عراق بخشی از نظام تحریم‌ها نخواهد بود». او اضافه کرد: «عراق خود از تحریم‌ها و بایکوت زیان دیده است و مخالفت ما با تحریم‌ها یک مخالفت اصولی است». عراق با کدام کشور همسو است به نوشته «ایرنا»، چند نکته در منشور دولت جدید عراق با ایران مرتبط است. در بخشی از برنامه مدون دولت عبدالمهدی، درخصوص تحریم‌ها تصریح شده است: «عراق بخشی از هیچ نظام تحریمی و محاصره اقتصادی خارج از قوانین بین‌المللی نخواهد بود و پایبندی در این زمینه نیز مقید به قوانین بین‌المللی و منافع ملی خواهد بود». در بخش دیگری از برنامه دولت عبدالمهدی آمده: «عراق همچنین جزئی از هیچ‌گونه ساختاری برای تعدی به یک کشور دوست نخواهد بود؛ کشوری که با آن منافع، مصالح و طرح‌های مشترک علیه تروریسم و برقراری صلح در منطقه و جهان دارد». نخست‌وزیر جدید عراق در این برنامه در یک موضع‌گیری روشن، اما بدون نام‌بردن از حمله اخیر به کنسولگری ایران در بصره، هرگونه حمله به سفارتخانه‌ها و مراکز دیپلماتیک را غیرقابل ‌قبول خوانده و تأکید کرده است: اگر ثابت شود که پشت‌ سر این‌گونه اقدامات یک دولت یا گروه خاص قرار دارد، قطعا ما آن را تعدی به عراق تلقی کرده و برخورد ما با آن بر همین مبنا خواهد بود. بخش مهم دیگری از این منشور نیز بدون نام‌بردن از گروه یا کشور خاصی، به‌طور صریح به سوءاستفاده برخی گروهک‌های مستقر در خاک عراق و حمله به همسایگان (ازجمله جمهوری اسلامی) پرداخته و تأکید کرده: «پناهندگی مخالفان یک دولت به کشور عراق بدون موافقت بغداد ممکن نیست و اگر این اتفاق بیفتد و گروه‌هایی به هر دلیل غیرقانونی (در خاک عراق) مستقر شوند، به‌هیچ‌وجه حق استفاده از سلاح علیه کشورهایشان را نخواهند داشت و ما این را نمی‌پذیریم». با این‌ همه، هنوز ظهور و بروز تعامل و همکاری گسترده با ایران که تحت تحریم‌های یک‌جانبه آمریکاست، در رفتار دولت عراق آشکار نیست. سیدجلال ساداتیان، کارشناس مسائل خاورمیانه، با تأکید بر همین موضوع بحث سخت‌گیری عراق در صدور روادید را مطرح می‌کند؛ موضوعی که می‌توانست به‌عنوان نشانی از حسن‌نیت دولت این کشور در رابطه با ایران مطرح شود؛ آن‌هم در شرایطی که مردم این کشور ارتباط گرمی با زوار ایرانی دارند و از آنها به انحای مختلف استقبال می‌کنند. در گفت‌وگو با ساداتیان وضعیت جدید را به صورت مختصر بررسی کرده‌ایم.

‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌آقای ساداتیان، وضعیت جدید در عراق را چطور ارزیابی می‌کنید؟ آیا رؤسای جدید قوای عراق را می‌توان نزدیک به ایران قلمداد کرد؟ در بدو امر، این‌گونه به‌نظر می‌آید که این سه نفر یعنی عادل‌عبدالمهدی نخست‌وزیر عراق، برهم صالح رئیس‌جمهور و محمد الحبوسی رئیس مجلس این کشور گرایش به ایران دارند. در نتیجه می‌توان گفت آمریکایی‌ها به آنچه در عراق می‌خواستند، نرسیده‌اند. تلاش‌های آنها برای برهم‌زدن رابطه ایران و عراق نیز به‌نظر می‌آید موفق نبوده است. نخست‌وزیر قبلی عراق در مورد تحریم‌ها علیه ایران مواضعی اتخاذ کرد که برای جذب عده‌ای به سمت خود بود. عادل عبدالمهدی در مجموع رویکردهای گذشته خود نشان داده که آدم معتدلی بوده است. بااین‌حال به‌نظر می‌آید در این مقطع تلاش دارد سمت‌وسوی آمریکا را هم داشته باشد. اما در مجموع می‌توان گفت امروز وضعیت ما در عراق بد نیست. عراق خیلی به ما مدیون است؛ اول اینکه خسارت‌های جنگ ما را نداده که بیش از هزار میلیارد دلار است. دوم اینکه اگر ایران نبود، داعش کل عراق را تسخیر کرده بود. نکته سوم اینکه اگر اقلیم کردستان از عراق جدا می‌شد، این کشور یک کشور متفاوت را کنار خود می‌دید. اما ایران اجازه این اتفاق را نداد. ضمن اینکه روابط خوب خود را با کردها حفظ کرد. از سوی دیگر، ایران در سال‌های اخیر کمک زیادی به بازسازی عراق کرده است؛ به‌ویژه در مناطقی که عتبات عالیات قرار دارد. این کمک‌ها تا حدی پررنگ بوده که انتقاداتی هم در داخل ایران به دنبال داشته است. در این شرایط، عراق خیلی باید حواسش به ایران باشد و ایران هم به‌طور متقابل باید حواسش به عراق باشد. باید روندی که دنبال می‌کنیم به‌گونه‌ای باشد که در چند سال آینده هم دو کشور تأمین‌کننده منافع یکدیگر باشند. پس ما ضمن استقبال از روابط خوب با عراق نگران نوع تعامل با این کشور هم هستیم. خب، اینکه عراق در این مقطع درباره صدور ویزا سخت‌گیری کند آن‌هم برای کسانی که می‌خواهند در راهپیمایی اربعین شرکت کنند، جای سؤال دارد. اگر هم دلیل امنیتی دارد، می‌تواند برای مثال برای راهپیمایی اربعین ویزای یک‌دلاری بگیرد. ‌آقای عادل عبد المهدی گفته که به هر قیمتی به اجرای تحریم‌های آمریکا علیه ایران کمک نمی‌کنیم. آیا می‌توان از این گفته این‌طور استنباط کرد که ممکن است به تحریم‌های آمریکا بپیوندند؟ می‌توان چنین تفسیری از این اظهارنظر داشت. هشداری که من می‌دهم نیز در همین زمینه است؛ اینکه این آقایان تحت فشار چه کسی این‌طور موضع‌گیری می‌کنند. دستگاه دیپلماسی باید این وضعیت و عواملی را که منجر به آن می‌شود بررسی کند. البته سردار قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس، هم نقش پررنگی در تنظیم روابط ما با عراق دارد. بنابراین این دو نهاد باید هماهنگی بیشتری با هم داشته باشند و جوانب این اظهارنظرهای مسئولان عراقی را بسنجند. ‌ چینش رؤسای جدید در عراق وضعیت جدیدی را در روابط ما رقم می‌زند؟ روابط ما با عراق چندجانبه و گسترده است. در این رابطه بیشتر ما کمک کردیم و هنوز هم داریم کمک می‌کنیم. اما پاسخی که از دولت عراق دریافت کردیم مطابق با این کمک‌ها نبوده است. خب، مردم عراق بسیار از زوار ایرانی استقبال می‌کنند و با مردم ایران رابطه گرمی دارند اما شاخص‌هایی هم وجود دارد که باید در دولت عراق دیده شود. برای مثال اینکه درباره بازسازی‌ها در این کشور به ما چه سهمی خواهد داد؟ در هر صورت نباید این‌طور باشد که ایران جاده‌ها را صاف کند و بعد شرکت‌های آمریکایی در این کشور کار کنند. آیا ما فقط یک‌طرفه باید کمک کنیم؟ پس وظیفه دولت عراق نسبت به ایران چیست؟ دولت این کشور چه تمهیداتی از خود نشان می‌دهد که دال بر حسن‌نیت این کشور نسبت به رابطه با ایران باشد؟ یکی از جلوه‌‌های ظهور و بروز این حسن‌نیت از سوی دولت عراق همان موضوع ویزای اربعین بود که گفتم. اما متأسفانه رخ نداد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.