عاشق اینم که در میدان باشم
معصومه فرمانفرماییان متولد ایران است و عنوان شغلی او هماهنگکننده اجرائی ارشد امور اضطراری کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل است که در ژنو قرار دارد. او یکی از 11 هزارو 500 نفر کارکنان کمیساریای عالی پناهندگان است و از 15سال پیش در این کمیساریا کار میکند و در بیش از 12 کشور مأموریتهایی را برعهده داشته است. این گفتوگو که در ژنو انجام شده است، در سایت کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد منتشر شد.
چرا مددکار شدید؟ من در ایران متولد شدهام و فارسی صحبت میکنم. همیشه میخواستم در افغانستان کار کنم. فقط میخواستم آن مکان را ببینم، احساس کنم، بو بکشم و جذبش کنم؛ طوریکه تا میتوانم به یاد داشته باشم. بعد از حملات 11 سپتامبر فرصت پیدا کردم آنجا کار کنم. در زمان حمله (به برجهای دوقلوی سازمان تجارت جهانی) در نیویورک در بخش خصوصی کار میکردم و زمانیکه ارتش آمریکا به افغانستان حمله کرد، به خودم گفتم: «الان وقتش است که بروم و به این مردم کمک کنم. من با چندین سازمان کمکرسانی تماس گرفتم. گفتم: «من ایرانی هستم، به زبان فارسی صحبت میکنم».کار با کمیساریای عالی پناهندگان، سازمان ملل متحد را در سال 2003 در ایران شروع کردم و بعد در سال 2005 برای کمک به زلزلهزدگان به پاکستان رفتم. از آنجا به افغانستان رفتم و بالاخره توانستم از مهارتهای زبانم استفاده کنم، چون زبان دَری بسیار نزدیک به فارسی است. بعد از یک دهه که در منطقه بودم، به چاد رفتم. در شغل شما لذتبخشترین و چالشبرانگیزترین مسئله چیست؟ وقتی کشمکشها یا درگیریهای سیاسی، جمعیتی را یکشبه جابهجا میکند، کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد به کمک آنها میشتابد. در شرایط اضطراری، ما باید سریع فکر و عمل کنیم. امدادگران و کارشناسان ما باید آماده باشند تا سریع به هر جای دنیا اعزام شوند. ما به لطف شبکه جهانی از کالاها و اقلام ضروری و متخصصان و همکاران میتوانیم ظرف مدت 72 ساعت عملیات اضطراری را شروع کنیم. ذهن آدم در این کار همیشه در حالت آمادهباش است؛ گاهی اوقات مجبور میشوم در کمتر از سه روز جایی را ترک کنم، ولی مشکلی با این مسئله ندارم. باید با این حالت غیرقابلپیشبینیبودن زندگی کنم که البته آن را دوست دارم. وقتی اعزام میشوم -چه یونان باشد، چه اوگاندا یا بنگلادش- کاری سخت در پیش است، چون معمولا یک روز هم مرخصی نداریم. وقتی در مرکز شرایط اضطراری هستید، چطور میتوانید تفریح و استراحت کنید؟ اما من از کارم لذت میبرم. عاشق این هستم که در میدان باشم، تجربه کسب کنم، مردم را از فرهنگهای گوناگون ببینم و فرصتی داشته باشم که تفاوت ایجاد کنم. لذتبخشترین بخش کار این است که اثر کارتان را ببینید. بهترین روز کارتان چه روزی بود؟ احتمالا یکی از غرورآمیزترین لحظات کارم با کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد، روزی بود که در سال 2016 در اوگاندا مستقر شدم، زمانی که هزاران پناهنده سودان جنوبی هر روز از بوتهزارها پیاده عبور میکردند؛ اکثر آنها زنان و کودکان بودند. بیش از یک میلیون نفر از جنوب سودان جنوبی فرار کرده بودند و از زمان آغاز جنگ در سال 2013 به کشور همسایه، اوگاندا میرفتند تا مکانی امن بیابند. چند هفته از راهاندازی محل اسکان برای تازهواردها گذشته بود، ولی ما هزاران نفر را داشتیم که به مدرسه میرفتند. شگفتانگیز بود دیدن بچهها در کلاس درس و معلمانی که برای درس بعدی خود برنامهریزی میکردند. تجربه پراحساسی هم در یونان داشتم. به بیمارستانی فراخوانده شدم که کودکان پناهجوی نجاتیافته از یک قایق واژگونشده پناهجویان تحت مراقبت بودند. مجروح بودند و هیچکس به زبانشان صحبت نمیکرد. هیچکس نمیدانست آنها چه کسانی هستند. من به بیمارستان رفتم و سعی کردم بفهمم آیا فارسی صحبت میکنند یا نه. در نهایت نامشان را فهمیدم؛ کردهای عراقی بودند. عکس آنها را گرفتم و با همکارانم در مکانهای مختلف عملیات به اشتراک گذاشتم تا بالاخره به والدینشان رسیدند. بدترین روز شما چه روزی بود؟ یک مرد افغان سیوچند ساله را دیدم که خانوادهاش را در زمان غرقشدن کشتی از دست داده بود. با همسرش -که هشتماهه باردار بود- و دو فرزند دو ساله و هفتساله سوار قایق شده بود. وقتی قایق واژگون شد، خانوادهاش به ساحل نرسید. بعد از جستوجویی دیوانهوار در همه مراکز ثبتنام و بیمارستانها، ما به سردخانهها سر زدیم. در نهایت اجساد را پیدا کردیم. آن مرد کاملا درهم شکسته بود. بعدا گفت: «به افغانستان برمیگردم، میخواهم همانجا بمیرم. همهچیزهایی که میخواستم برایش زندگی کنم، از دست رفت». این بدترین تجربه من بود؛ چون کاری برای او از دستم برنمیآمد. اما آنچه باعث میشود به کارم ادامه دهم، فکر به کارهایی است که همه ما در کمیساریای عالی میتوانیم در شرایط اضطراری در سراسر جهان انجام دهیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.