آنچه ايران نبايد فراموش کند
داوود هرميداسباوند . استاد روابط بينالملل
موضع انتقادي رئيسجمهور فعلي آمريكا نسبت به برجام نشان داد استفاده از سه سال پاياني اوباما براي رسيدن به يک توافق جامع، هدفگذاري درستی بود. اگر در دوره اوباما برجامي به دست نميآمد، فرجام مذاکرات با 1+5 مشخص نبود؛ بهعلاوه اينکه با نظر به مواضع دولت ترامپ، بهطورکلي نگاهي فراتر از برجام عليه ايران دنبال ميشود و شکلگيري تفاهم و توافق تحت هر نامي، با اين موضع طرفين نسبت به يکديگر در اين دوره امکانپذير نبود. البته شايد اين موضع در سه سال اول پررنگتر باشد؛ چراکه رؤسايجمهور ايالات متحده معمولا در ابتداي ورود به کاخ سفيد علاقهمند به فاتح نشاندادن خود هستند. تصميمات نسنجيده در اين دوره بيشتر خود را نشان ميدهد و مشکلاتی جدي را براي سالهاي آينده آنان در پي دارد. ترامپ به دنبال محدودکردن نقش منطقهاي ايران بوده و هست؛ شبيه اقدامات تنبيهي که در دوران ريگان عليه ايران دنبال شد. به باور نگارنده ترامپ پا را از اين حدود فراتر نخواهد گذاشت و فراتر از اقدامات تنبيهيای که در قالب تحريمهاي 90 و 180روزه دنبال کرد، کار ديگري انجام نميدهد. اگرچه انتخابات نيمه آبان کنگره و سنا، تأثيري در جهتگيريهاي دولت ندارد اما بههرحال اگر به ناکامي جمهوريخواهان منجر شود، ميتواند پيامهايي براي ترامپ داشته باشد. فعلا مواضع احساسي و هيجاني در دولت ترامپ ادامه دارد؛ ماجراي مربوط به ممنوعيت ورود اتباع هفت کشور مسلمان به اين کشور با واکنشهاي بينالمللي مواجه شد و خروج آمريكا از پيمانهاي بينالمللي، اعتبار اين کشور را کاهش داد. در دولت دونالد ترامپ اعضاي کابينه از بولتون و پمپئو گرفته تا وزير خزانهداري و حتي وزير دفاع، عمدتا مواضع ضدايراني دارند و اين مسئله ميتواند در آينده خطرناک باشد. بايد براي اين مسئله تدابيري انديشيد. رئيسجمهور آمريكا فاقد سابقه سياسي و علاقهمند جدي به موضعگيريهايي عوامفريبانه و پوپوليستي است. او از آمريكاي در حال سقوط دوران اوباما گفته و اينکه ميخواهد آمريكا را دوباره آقاي جهان کند. تلاش کرده همگرايي با اتحاديه اروپا را به نوعي فرمانبري آن کشورها از آمريكا تبديل کند. او ديگر اقليتهاي مذهبي و قومي مانند مکزيکيها را نيز تحقير کرده است. شايد در کوتاهمدت، برخي رفتارها در آمريكا با بازخورد مثبت در ميان مردم مواجه شود، اما بسيار زود نگراني در اين زمينهها خود را نشان ميدهد. نزديکي سؤالبرانگيز او با سعوديها و حالا ماجراي قتل خاشقجي، علامتسؤالی جدي روي رفتارهاي ترامپ گذاشته و برخي تصور ميکنند عملکرد او ممکن است جامعه آمريكا را با خطرهاي جديدي مواجه کند. رفتارهاي ترامپ شايد نوعي کاسبکاري را به نمايش بگذارد يا برخي آن را نوعي تمرکز بر منافع ايالات متحده تفسير کنند، اما فراموش نکنيم روش او هيچ پايه علمي و منطقيای ندارد و داراي مصارف تبليغاتي است. ادامه رياستجمهوري او ضربهای جدي به دموکراسي آمريكاست و بايد ديد عقلاي جمهوريخواه و افکار عمومي تا کجا با او همراهي خواهند کرد. آنچه مشخص است این است که ايران بايد از ابزارهايي مانند لابيهاي کنگره، سنا و البته محافل مستقل آمريكا براي کنترل ترامپ استفاده کرده و تلاش کند بهانهتراشيهاي آنان براي همکارينکردن اتحاديه اروپا با ايران را از ميان بردارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.