پکن در حال گسترش بازداشتگاههای مسلمانان چین است
مصائب اقلیتبودن
سال گذشته برای اولینبار خبر ایجاد بازداشتگاههایی در شهر مسلماننشین سینکیانگ چین برای نگهداری اقلیت مسلمان این منطقه منتشر شد. تصاویر ماهوارهای این اردوگاهها را محققان «گوگل ارث» کشف کردند که به دنبال مشاهده اطلاعات جغرافیایی جهان هستند. حالا بیبیسی گزارشی منتشر کرده از گسترش این اردوگاهها در شرق چین. خبرنگاران بیبیسی در گزارشی که روز گذشته در سایت جهانی این رسانه منتشر شد، از دردسرها و دستاندازیهای نیروهای امنیتی چین هنگام تهیه این گزارش نوشتهاند. به گفته این گزارشگران، در همان بدو ورود، لباسشخصیها و نیروهای دولتی چین با پنج اتومبیل آنها را دنبال میکردهاند و در نهایت هنگام فیلمبرداری آنها را متوقف کردهاند. آنطور که بیبیسی گزارش داده، این خبرنگاران در نهایت مجبور شدهاند اطلاعات مربوط به برخی ساختمانها را به صورت تلفنی از ساکنان محلی منطقه دریافت کنند. بر اساس این گزارش، منطقه بیابانی وسیعی که در تصاویر ماهوارهای مشاهده میشده، دیگر خالی نبوده و دولت چین تعداد زیادی آپارتمان چهارطبقهای در آن منطقه ساخته است. این ساختمانها یکی از چندین زیرساخت زندانمانندی هستند که در سالهای اخیر در سرتاسر سینکیانگ ساخته شدهاند. خبرنگاران به صورت اتفاقی با شمارههای آن منطقه تماس گرفته تا درباره این ساختمانها اطلاعاتی کسب کنند. همه کسانی که با آنها تماس گرفته شده در پاسخ گفتهاند که این ساختمانها «مدارس بازآموزی» هستند. بااینحال این ساختمانهای غولپیکر با تعریف متعارف از «مدرسه» جور درنمیآیند. در منطقه مسلماننشین سینکیانگ، رفتن به مدرسه معنایی مخصوص به خود دارد. پیشتر، دولت چین متهم شده بود که تا یک میلیون مسلمان را که عمدتا از اقلیت ایغور هستند بدون محاکمه به این اردوگاهها یا همان مدارس بازآموزی عقیدتی اعزام کرده بیآنکه اتهام و دوره محکومیت آنان مشخص شده باشد. دولت چین این اتهامها را رد کرده، اما واژه ملایمتری برای این بازداشتگاهها پدید آورده است: مدرسه. چین همچنین برای خنثیکردن گزارشهای انتقادی از سرکوب و محدودکردن مسلمانان، پروپاگاندایی تمامعیار به راه انداخته است. تلویزیون دولتی چین گزارشهایی نمایش داده از کلاسهای درسیتر و تمیز با دانشآموزانی خوشحال که ظاهرا از بودن در آن کلاسها بهشدت راضی و خشنودند. بااینحال در این گزارشها هیچ اشارهای نشده که این دانشآموزان بر چه اساسی انتخاب شدهاند و این کلاسها تا کی ادامه خواهند داشت. طبق این گزارش، آنطور که به خبرنگاران بیبیسی گفتهاند، هدف از این بازداشتگاهها مبارزه با افراطگرایی از طریق ترکیبی از تئوریهای قانونی، مهارتهای کاری و آموزش زبان چینی است. این اردوگاهها یا بازداشتگاهها، بهطور اختصاصی برای اقلیت مسلمان منطقه سینکیانگ است که بسیاری از آنها چینی را بهعنوان زبان مادری خود صحبت نمیکنند. ویدئویی که تلویزیونی چینی منتشر کرده نشان میدهد که این بهاصطلاح مدارس، یونیفرمهای مخصوص دارند و هیچکدام از دانشآموزان دختر، با وجود مسلمانبودن، روسری به سر نمیکنند. تصاویر ماهوارهای از این مراکز نشان میدهند که در یک دهه گذشته، 40 اردوگاه بهشدت حراستشده در شرق چین ساخته شده و احداث و راهاندازی حدود نیمی از آنها در دو سال گذشته صورت گرفته است. این تصاویر همچنین حاکی از آن است که اردوگاههای جدید بهمراتب وسیعتر از گذشته است و جای بیشتری را برای نگهداری افراد دارد. دولت چین گفته است که این اردوگاهها را با هدف بازپروری و آموزش حرفهوفن به محکومان قضائی ایجاد کرده و ساکنان اردوگاه به میل خود به این طرح میپیوندند. به گفته مقامات چینی، افرادی که از این مراکز آزاد شوند بهخاطر دریافت آموزش حرفهای، به سادگی میتوانند شغل پیدا کنند. نهادهای بینالمللی مدافع حقوق بشر گفتهاند که این اردوگاهها محل بازداشت کسانی است که دارای گرایشهای اسلامی هستند و در این مراکز، هیچگونه آموزش حرفهای و فنی داده نمیشود. به گفته آنان، هدف از اعزام افراد به این مراکز، شستوشوی مغزی آنان و تبدیل عقاید دینی به حمایت از ایدئولوژی کمونیستی حکومت چین است. تصاویر ماهوارهای نشان میدهند که نگهبانان مسلح بهشدت از این اردوگاهها محافظت میکنند. بیش از 10 میليون مسلمان اویغور در منطقه سینکیانگ زندگی میکنند. آنها ترکزبان هستند و براساس گزارشها به مردمان مناطق مرکزی آسیا شبیه هستند. شهر جنوبی کاشعار، بهلحاظ جغرافیایی بیشتر نزدیک به بغداد است تا پکن، پایتخت چین و بهلحاظ فرهنگی هم مردمان این منطقه به مردم بغداد نزدیکترند. پیش از حکومت کمونیست، سینکیانگ گاهي دورههای کوتاهمدت استقلال را تجربه کرده و از آن زمان بهطور مدام با تظاهرات و خشونت درگیر بوده است. منابع معدنی - بهویژه نفت و گاز- این منطقه پنج برابر وسعت آلمان است و همین امر موجب سرمایهگذاری هنگفت چین و رشد سریع اقتصادی این منطقه شده و موج بزرگی از مهاجرت قومهان چین را به دنبال داشته است. بااینحال اقلیت اویغور از توزیع نابرابر درآمد حاصل از این رشد اقتصادی ناراضیاند. بااینحال مقامات چینی در پاسخ به این اعتراضها به بهبود استانداردهای زندگی برای ساکنان سینکیانگ اشاره میکنند. با این حال در بیش از یک دهه گذشته صدها نفر به دلیل شورش، خشونت، حملات پیشبینینشده و سرکوب نیروهای امنیتی جان خود را از دست دادهاند. در چهار سال گذشته هم، سینکیانگ هدف اقدامات امنیتی وسیعی بوده که یکی از شدیدترین اقدامات دولت چین علیه شهروندان این کشور بهشمار میرود. این اقدامات شامل استفاده گسترده از تکنولوژی (دوربینهای تشخیص چهره، دستگاههاي نظارت بر محتوای تلفنهای همراه و جمعآوری گسترده دادههای بیومتریک) است. همچنین مجازاتهای قانونی جدید و خشنی تصویب شد که هویت و رسوم مسلمانان را نشانه گرفته؛ برای مثال ریشهای بلند برای آقایان، پوشیدن روسری برای زنان، آموزش مذهبی کودکان و حتی استفاده از نامهای اسلامی ممنوع شده است. دولت چین گفته است که منطقه سینکیانگ محل فعالیت گروههای اسلامگرای تندرو و طرفداران عقیده ایجاد حکومت دینی است. به گفته مقامات دولتی، تنها در برابر این افراد است که دولت شدت عمل به خرج میدهد. با وجود آنکه دولت چین مصرانه از این بهاصطلاح مدارس بازآموزی دفاع میکند، بسیاری از مسلمان چینی از اقلیت اویغور که به خارج از کشور سفر کردهاند، از وضعیت هولناک این اردوگاهها به بیبیسی گفتهاند. یکی از این افراد که 29ساله است در توضیح وضعیت آنجا میگوید: «هر روز صبح من و دیگر کسانی که همراه من در بازداشت بهسر میبردند، یک دقیقه وقت داشتیم که خود را برای تمرین به حیاط ساختمان برسانیم». آنها بعد از بهصفشدن باید میدویدند و اتاق مخصوصی وجود داشته برای تنبیه آنهایی که به اندازه کافی سریع ندویدهاند. یکی دیگر از مسلمان اویغور، ریایلا است که سال 2002 برای ادامه تحصیل از سینکیانگ به بریتانیا مهاجرت کرده بود. او سپس با مردی بریتانیایی ازدواج کرده و شهروند این کشور شده بود. تابستان گذشته مادر 66ساله او از چین برای دیدن او به لندن آمده و پس از مدتی به سینکیانگ بازگشته است. ریایلا با مادرش تماس گرفته تا از بهسلامترسیدن او مطمئن شود. بهگفته ریایلا، مکالمه کوتاه و وحشتناک بوده است: «به من گفت که پلیس خانه را جستوجو کرده است». ظاهرا هدف این جستوجو، کسب اطلاعاتی از ریایلا بوده است. مادرش از او خواسته که کپی مدارک، آدرس محل سکونت او در بریتانیا، کپی پاسپورت بریتانیایی، شماره تلفن و اطلاعات مربوط به دانشگاهش را برای مادرش بفرستد. سپس مادر رییلا به او چنین گفته: «دیگر به من زنگ نزن، هیچوقت زنگ نزن». این آخرین تماس این مادر و دختر از تابستان سال گذشته تاکنون بوده و ریایلا فکر میکند که مادرش از آن زمان در بازداشتگاه نگهداری میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.