|

امنیت در تردد شهری و زندگی شهرنشینی

مفهوم امنیت بسیار گسترده است و در حوزه امنیت ملی مباحث و مفاهیم بسیار گسترده‌ای را شامل می‌شود؛ از حفاظت از کیان مرزها تا ممانعت از سرقت و ناامنی و خشونت در سطح شهرها و جلوگیری از حملات تروریستی و تهاجم خارجی. الحق‌والانصاف در این حوزه‌ها کشور در وضعیت خوبی قرار دارد، اما بخشی از امنیت هست که اصلا جایگاه و وضعیت مناسبی ندارد و آن امنیت در حوزه تردد شهری و زندگی شهرنشینی است. امروزه احتمال بروز حادثه یا بهتر است بگوییم فاجعه از موارد فوق‌الذکر برای شهروندان در کشور ما بسیار کمتر از خطر و ریسک حوادث روزمره شهری است، درحالی‌که ما هر روزه خود و خانواده‌مان از خیابان‌های شهرها می‌گذریم، با خودرو تردد می‌کنیم و با خطرات بی‌شماری مواجه می‌شویم. بسیاری از مفاهیم امنیت در شهرهای کشور، از کلان‌شهرها گرفته تا شهرستان‌ها، نادیده گرفته شده است. تقریبا در کمتر چهارراهی در سراسر کشور چراغ‌های عابر پیاده استاندارد برای تردد امن شهروندان و معلولان موجود است -زیرا چراغ ترافیکی استاندارد و امن، چراغی است که در هر طرف خیابان مجزا، سبز و قرمز شود، برای توان‌یابان روشن‌دل مجهز به هشدار صوتی باشد و خط‌کشی مناسبی نیز داشته باشد- و تقریبا چهارراهی را نمی‌شناسیم که به دکمه قرمزشدن چراغ از سوی عابر مجهز باشد. با وجود شنیدن خبر خوب تصویب اجباری‌شدن صندلی کودک در خودرو‌ها، کمتر خودرویی را می‌توان این‌روزها مجهز به صندلی کودک دید و از آن بدتر مشاهده صحنه‌های فاجعه‌بار کودکان آویزان از پنجره و سانروف بسیاری را هر روز متعجب می‌کند. دیدن یک تا دو کودک روی موتورسیکلت در وضعیت‌های بسیار خطرناک نیز امروزه امری کاملا عادی و روزمره است، درحالی‌که در برخی کشورهای در‌حال‌توسعه مانند مالزی دیدن آن محال است. نگارنده درک می‌کند که فقر اقتصادی می‌تواند بسیاری از این مثال‌ها را توجیه کند، اما قانون‌گذار و سیاست‌گذار می‌تواند با تصویب تعرفه‌های مناسب، از جمله کارت تردد شهری وسایل حمل‌ونقل عمومی ویژه مادر و کودک و کاهش قابل‌توجه تعرفه‌های گمرکی یا تولید داخلی صندلی خودروی کودک این مهم را ارتقا بخشد. تجربه تأثیر فوق‌العاده اجباری‌شدن بستن کمربند در داخل خودرو در افزایش استفاده از آن از سوی رانندگان را بسیاری به‌خاطر دارند؛ اگرچه آن نیز امروزه این روزها به دلیل جدی گرفته‌نشدن، در حال کم‌رنگ‌شدن است. تردد موتورسیکلت در پیاده‌رو چنان عادی است که حتی دیگر کسی اعتراض هم نمی‌کند و گاه موتورسیکلت‌های دولتی هم از پیاده‌رو استفاده می‌کنند؛ مسئله‌ای ساده که می‌تواند فاجعه‌ای را برانگیزد یا حداقل منجر به دغدغه مستمر عابران پیاده‌رو‌ها اعم از کودک و بزرگسال شود؛ به‌ویژه این مسئله در نزدیکی تقاطع‌ها بیداد می‌کند و هیچ توجه و تمرکزی نیز بر آن نیست و به‌نوعی عادت کرده‌ایم که در فضای ناامن پیاده‌رو‌ها تردد کنیم و اعتراضی نیز نکنیم. کمتر شهری در ایران خط‌کشی‌های خیابانی بر اساس استانداردهای بین‌المللی و با کیفیت مناسب دارد؛ گذشته از هزینه‌های بالای این اقدام، باورنداشتن مدیران و متولیان شهرداری‌ها به اولویت این موضوع در برابر مسائل دیگری مانند کاشت گل و گیاه و رنگ‌کردن جدول‌ها نیز مزید بر علت است. خط‌کشی خیابان‌ها ممکن است چندان خیابان را زیبا نکند، اما با ایجاد فاصله امن و تسهیل رانندگی، احساس امنیت عمومی بسیار فراتری را برای رانندگان و سرنشینان به ارمغان می‌آورد. همه این موارد در تردد شهری و زندگی روزمره به‌نوعی ناامنی مستمر ايجاد می‌کند که منجر به افزایش استرس، اضطراب و احساسات ناخوشایند می‌شود و می‌تواند سلامت روان شهروندان را هر روز مخدوش و افراد زیادی را دچار آسیب‌های روانی کند. توجه به این مسائل به‌ظاهر ساده یا کم‌اهمیت می‌تواند تأثیرهای شگرفی در سلامت روان و ایجاد احساس آرامش داشته باشد و از بسیاری هزینه‌های بعدی پیشگیری کند. بسیاری از این مسائل را به سادگی فراموش کرده‌ایم درحالی‌که صرف بخش کوچکی از پتانسیل نیروی امنیتی کشور، در این حوزه‌های ساده می‌تواند در ایجاد احساس امنیت به‌عنوان یک از متعالی‌ترین نیازهای زندگی شهری امروز تأثیر فوق‌العاده‌ای بگذارد. اصلا جالب نیست که کشوری بتواند مرزهای چنین طولانی و ناامنی را حفظ کند اما نتواند امنیت شهروندانش را در عبور از خیابان‌ها را ارتقا بدهد. به نظر می‌رسد ایجاد معاونت‌ها یا مدیریت‌هایی در شهرداری‌ها، استانداری‌ها، بخشداری‌ها و دهداری‌ها برای امنیت از این نگاه ضرورت داشته باشد. تصویب قوانین در مجلس شورای اسلامی، ارائه لایحه‌ها از سوی هیئت دولت و پیگیری از سوی نهادهای ذی‌ربط اهمیت بالقوه‌ای برای ایجاد احساس امنیت عمومی و بیشتر و در یک کلام برای ایجاد احساس آرامش در زندگی روزمره دارد. فراهم آوردن شرایطی برای احساس آرامش با امنیت بیشتر در خیابان‌ها، خودروها و تردد در فضاهای عمومی می‌تواند به افزایش بهره‌وری و احساس رضایت از زندگی شهروندان منجر شود. طبیعتا در این میان ارائه آموزش‌های گسترده به خانواده‌ها و شهروندان ضرورت بسیار بالایی دارد. البته هماهنگی بین‌بخشی نیز یک ضرورت است، زیرا نوشتن بر تابلوها و بیلبوردها برای تردد از بین خطوط زمانی که خیابان‌ها خط‌کشی مناسبی ندارند، جز اتلاف منابع و شکل‌گیری احساس نبود هماهنگی و برنامه‌ریزی در شهروندان نتیجه‌ دیگری ندارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.