خطر گود فاز دوم برج میلاد
زهرا نژادبهرام*
گودبرداری عظیم در مجاورت برج میلاد که با مالکیت شهرداری تهران و مشارکت بنیاد تعاون ناجا در اوایل دهه 90 صورت گرفت، هماکنون مشکلاتي جدی برای شهر بهویژه در محدوده برج ایجاد کرده است. مستندات پیشین نشان میدهد که طبق مصوبه کمیسیون ماده پنج در سال 1378 مقرر شد در فاز دوم مجموعه برج میلاد 424 هزار مترمربع بارگذاری که شامل مرکز تجارت جهانی، هتل پنجستاره، مجموعه برج میلاد و... میشد، احداث شود. براساس تفاهمنامه مشارکتی مورخ خرداد سال 1390 بین سازمان سرمایهگذاری و مشارکتهای مردمی شهرداری تهران با بنیاد تعاون ناجا درخصوص احداث فاز دوم برج میلاد توافق شد پس از برگزاری مسابقه بینالمللی برای سازه فاز دوم، طرح برتر انتخاب شود که پس از برگزاری مسابقه، طرح اولیه مشاور خارجی (زاها حدید) انتخاب و بلافاصله کلیات بخش پایه طرح برای طبقات زیرین تا همکف از سوي شهرداری وقت ابلاغ شد. لازم به ذکر است که این مهم در شرایطی تصمیمگیری شد که بدون تأیید و تصویب طبقات و مشخصشدن حجم بارگذاری در طبقات فوقانی، پروانه برای طبقات زیرین صادر و عملیات خاکبرداری و پایدارسازی گود آغاز شد. شورای وقت شهر تهران پس از اطلاع به موضوع ورود و عملیات را به مدت سه سال و منوط به طی مراحل قانونی متوقف کرد. نهایتا در تاریخ 29/1/1395 رأی کمیسیون ماده پنج با تجدیدنظر در طرح و شرط صادر و ابلاغ شد اما با گذشت بیش از دو سال از مصوبه کمیسیون ماده پنج به دلیل اختلافات بین مدیریت شهری و بنیاد تعاون ناجا عملیات و اخذ تصمیم درخصوص ادامه یا توقف همکاری در هالهای از ابهام مانده و مجوز صادره برای ملک فاقد اعتبار و منوط به پرداخت عوارض تطویل و تمدید پروانه است.
با توجه به مسائل و اختلافات میان مدیریت شهری و بنیاد تعاون ناجا بهنظر نمیرسد در آینده نزدیک توافقی میان طرفین برای برونرفت از وضعیت فعلی حاصل شود و با وجود پیگیری و دغدغهمندی اعضای شورای شهر تهران برنامه روشنی برای تعیین تکلیف برج میلاد و گود عمیق مجاور آن پیشبینی نشده است و کماکان مشخص نیست که آیا فاز دوم اجرا میشود یا خیر و اگر اجرا نمیشود، سرنوشت گودبرداری عمیق در مجموعهای که بهعنوان یکی از نمادهای مهم پایتخت ایران است، چه میشود؟ آنچه مهم است، ایمنی و امنیت این گود است. ضرورت مشارکت مدیریت شهری و بنیاد تعاون ناجا برای ایمنیبخشی به این گود تا تعیین تکلیف حقوقی، امری جدی و حیاتی برای حفظ سازههای مجاور است. آمارهای ارائهشده از سوی شهرداری تهران نشان میدهد قریب به 242 گود رهاشده در سرتاسر پایتخت وجود دارند که تا تاریخ 7/7/1397 به 221 مورد رسیده است. اطلاعات احصاشده از سطح مناطق 22گانه شهر تهران در این ارتباط نشان میدهد که از میان 221 گود موجود در محدوده قانونی شهر تهران، 84 گود پرخطر، 45 گود میانخطر و 92گود کمخطر محسوب میشوند. لازم به ذکر است که تشخیص و تمایز گودهای رهاشده از حیث میزان خطر به عواملی از قبیل عمق گود طبق مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان پی و پیسازی (ایجاد گود با شیب پایدار یا با دیوار قائم، تراوش آب در گود) و وجود سازههای حساس در همجواری با گود بستگی دارد. اگر بخواهیم از منظر مالکیت گودها را ارزیابی و دستهبندی کنیم، قریب به 30 درصد از گودهای رهاشده متعلق به ارگانهای دولتی و حدود 15 درصد متعلق به شهرداری تهران است که قریب به 35 درصد از این آمار در زمره گودهای پرخطر قرار دارند. ارقام مذکور نشان میدهد که مدیریت شهری باید در گام اول رفع خطر از گودهای رهاشده مربوط به مالکیت خود و سایر ارگانهای دولتی را برای الگوسازی در دستور کار قرار دهد و سپس رفع خطر از گودهای رهاشده مربوط به اشخاص حقیقی را پیگیری کند. واقعیت آن است که مسئله گودهای رهاشده و فرونشستهای حاصل از آن در چند سال گذشته به دلیل رویکرد درآمدمحوری در مناطق 22گانه و طینشدن فرایند قانونی صدور پروانه، تشدید و همچنین با توجه به اینکه زمان مقاومسازی جداره اغلب گودها از طریق نیلینگ منقضی شده، این پدیده به یکی از مسائل اساسی مدیریت شهری تبدیل شده است. با توجه به اهمیت تأمین ایمنی مجموعه برج و رفع خطر از گود، مجددا در تیرماه 1397 جلسهای از سوی شورای شهر تهران و بهصورت مشخص کمیسیون شهرسازی و معماری و کمیسیون حملونقل و عمران شورای اسلامی شهر تهران با حضور تمامی ذینفعان ترتیب داده و مقرر شد تا اوایل شهریور تعیین تکلیف وضعیت گود و شریک پروژه فاز دوم برج میلاد توسط معاونت مالی و اقتصاد شهرداری تهران از طریق مذاکره با مقامات عالی دو نهاد اقدام و نتایج آن جهت تصمیمگیری به شورای اسلامی شهر تهران ارائه شود که با وجود پیگیریهای انجامشده تاکنون این مهم حاصل نشده است. بهطورکلی گزارشات دریافتی نشان میدهد که درحالحاضر پایش گود برج میلاد توسط بنیاد تعاون ناجا در حال انجام است اما به دلیل پیچیدگیهای مسئله و اهمیت موضوع از منظر ایمنی، ضروری است درخصوص موارد ذیل بین مدیریت شهری و بنیاد تعاون ناجا همکاریهای لازم شکل بگیرد و شهرداری تهران نیز به اطلاعات و مدارک فنی پروژه دسترسی داشته باشد: 1. پایش و کنترل مستمر گود به منظور بررسی تغییر مکانهای احتمالی نیازمند همکاری و مداقه بیشتر توسط طرفین است. 2. با توجه به اهمیت وافر موضوع و وضعیت مخاطرهآمیز گود، پروژه توسط صاحبنظران بهعنوان گود بسیار خطرناک قلمداد میشود که ضرورت دارد بنیاد تعاون ناجا هماهنگیهای لازم را با شهرداری تهران بهعنوان مالک انجام و بهصورت مشترک پایش گود، کنترل تغییر رفتار خاک، تأمین ایمنی و رفع خطرات احتمالی گود انجام شود. 3. بررسیها نشان میدهد که الگوی تغییر شکل توده خاک از پیشبینی صورتگرفته فراتر رفته و ادامه این روند با توجه به ناپایداری گود، ساختمانهای مرکز همایشها را تحتالشعاع قرار داده که ضروری است تدوین طرح ایمنسازی گود با همکاری طرفین در دستور کار قرار گیرد و هرچه سریعتر نسبت به تعیین تکلیف گود تصمیمگیری نهایی صورت گيرد. *عضو شورای شهر تهران
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.