فرانسه، آلمان، بريتانيا و هلند روابط سياسي خود با رياض را تعليق كردند
شاهزاده سعودي در تنگنا
«آزادی بیان بیشترین چیزی است که جهان عرب به آن نیاز دارد و متأسفانه این وضعیت کنونی تغییر نمیکند. به اعتقاد من جهان عرب در بهار 2011 مملو از امید بود، اما پیشبینیهای آن محقق نشد و جامعه به وضعیت سابق خود بازگشت یا با شرایط بدتری نسبت به گذشته روبهرو شد». اين بخشي از آخرين مقالهاي است كه از جمال خاشقجي، روزنامهنگار منتقد سعودي، بعد از ناپديدشدن در كنسولگري عربستان در تركيه منتشر شده، آنهم پس از آنكه همكارانش در روزنامه واشنگتنپست از بازگشت او نااميد شدند. اين روزنامهنگار سعودي در ادامه اين سرمقاله نوشته است: «بسیاری از روزنامهنگاران عرب ترجیح میدهند درباره بازداشتهای گسترده همکارانشان سکوت کنند، اين در حالي است که محکومیت سطح پایین آزادی مطبوعات از سوی جامعه جهانی هیچ فایدهای ندارد». اين در حالي است كه كشتهشدن جمال خاشقجي محكوميتهاي شديداللحني را بهدنبال داشته است و عربستان بهراحتي نميتواند از اين بحران بينالمللي خارج شود؛ اين فشارها بهحدي افزايش يافته كه ملك سلمان، پادشاه عربستان، قصد دارد توانایی و قدرت پسرش را بررسی کند. به باور بسياري از كارشناسان بدون شك مناسبات و روابط بينالمللي عربستان پس از تأييد دستداشتن مقامات ارشد سعودي بهويژه محمدبنسلمان، وليعهد جوان اين كشور، دستخوش تغييرات جدي خواهد شد. چگونگي واكنش دونالد ترامپ، رئيسجمهوري آمريكا و تغيير موضعگيريها او خود گواه تغيير استراتژيهاي ايالات متحده در برابر يكي از متحدان اصلياش در خاورميانه است. ترامپ كه در روزهاي نخست در برابر اخبار منتشرشده سكوت و تأكيد كرده بود تجارت اسلحه با رياض را متوقف نميكند و از رسانهها خواسته بود تا مشخصشدن حقايق دست از انتشار اخبار جعلي بردارند، روز گذشته در پاسخ به این پرسش که آیا جمال خاشقجی مُرده است، گفت قطعا اینطور به نظر میرسد... خیلی غمانگیز (است) و ادامه داد، اگر رهبری عربستان سعودی در این اتفاق دست داشته باشد پیامدهای آن «بسیار شدید» خواهد بود.در همین حال، روزنامه «نیویورکتایمز» در شماره روز پنجشنبه خود نوشت: حکومت عربستان درصدد است تا مسئولیت کشتن این روزنامهنگار منتقد سعودی را به گردن ژنرال احمد العسیری بیندازد. احمد العسیری که پیشتر سخنگوی ائتلاف عربی در جنگ یمن به رهبری عربستان بود، یک مقام ارشد اطلاعاتی معرفی شده است که رابطه خیلی نزدیکی با محمدبنسلمان دارد. بايكوت اروپا موضعگيري جديد ترامپ زماني مطرح شد که مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا، ساعاتی پیش از آن اعلام کرده بود به رئیسجمهوری گفته واشنگتن باید چند روز بیشتر به سعودیها وقت دهد تا تحقیقات خود را درباره ناپدیدشدن خاشقجی جمعبندی کنند، اما استیو منوچین، وزیر خزانهداری آمریکا، چند ساعت بعد گفت آمريكا در کنفرانس مهم سرمایهگذاری هفته آینده ریاض شرکت نميكند و در توييتی نوشت: «هماکنون با ترامپ و پمپئو ملاقات کردم و تصمیم گرفتیم من در نشست سرمایهگذاری آینده در عربستان سعودی شرکت نکنم»؛ اما واكنش ولاديمير پوتين، رئيسجمهوري روسيه و متحد نفتي عربستان در خاورميانه، پس از سكوت طولاني بسيار محتاطانه بود؛ او گفت يك روزنامهنگار گمشده در آمریکا زندگی میکرد، پس از این لحاظ البته آمریکا بخشی از مسئولیت اتفاقی را که برای او افتاد، به دوش میکشد. فعلا این پرونده بدون هیچ گفتهای به جلو میرود و در نهايت ادامه داد: «ضروری است تازمانیکه تحقیقات تمام شود، منتظر باشیم و روسیه نمیتواند تخریبکردن روابطش با عربستان را بدون دانستن اینکه چه اتفاقی افتاده، برای خودش توجیه کند».در اين ميان مقامات اروپايي واكنش شديدتري داشتند و روابط سياسي خود را به رياض تعليق كردند. امانوئل مكرون، رئیسجمهور فرانسه گفت، این کشور با هماهنگی آلمان، بريتانيا و هلند سفرهای سیاسی به عربستان را تعلیق کرده است. او در گفتوگو با خبرنگاران بعد از نشست سران اروپا در بروکسل گفت: ما منتظر توضیحات درباره ربودهشدن خاشقجی هستیم. در شرایط کنونی تصمیم گرفتیم برخی از سفرها از جمله سفرهای سیاسی به عربستان را لغو کنیم.حال بايد ديد كه تعليق روابط با رياض تا چه زماني ادامه دارد و در صورت تأييد كشتهشدن جمال خاشقجي به دستور شخص محمدبنسلمان در هفت دقيقه در كنسولگري عربستان، رهبران اروپايي دلارها و نفت عربستان را ناديده ميگيرند يا جهان بار ديگر شاهد همان رويدادي خواهد بود كه خاشقجي در آخرين يادداشت خود نوشته است: «بازداشت روزنامهنگاران و توقيف مطبوعات ديگر باعث موج واکنشهای جهانی نمیشود، بلکه فقط ممکن است این اقدام محکوم شود و این محکومیت هم بهسرعت جای خود را به سکوت میدهد؛ در نتیجه دولتهای عرب فرصت پیدا میکنند رسانهها را با سرعتی فزاینده ساکت کنند. دنیای عرب با نسخه پرده آهنین خاص خود روبهروست که نه از جانب بازیگران خارجی بلکه از طرف نیروهای داخلی که برای افزایش قدرت خود تلاش میکنند، اعمال میشود. در دوران جنگ سرد، رادیو آزاد اروپا که سالها بهعنوان مؤسسهای انتقادی رشد کرده بود، نقش مهمی در ایجاد و حفظ امید به آزادی داشت؛ اعراب نیز به چیزی مشابه نیاز دارند».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.