اميد مردم چگونه زنده شود؟
احمد شيرزاد . استاد دانشگاه
بعد از انتخابات 29 ارديبهشت و ورود روحاني به پروسه انتخاب همکاران خود در کابينه دوازدهم، تصور برخي محافل اين بود که با فشار ميتوانند پيچ دولت را به سمت کاهش بچرخانند. بنا اين بود که اين پالس به رئيسجمهور مخابره شود که اگر به سمت شعارهاي اصلاحطلبانه و استفاده از مديران شاخص در سطح وزرا حرکت کند، با برخوردهايی جدي مواجه ميشود. به نظر ميرسد اين اتفاق سبب شد رئيسجمهور با احتياط بيشتري کابينه را معرفي کند که در پروسه برخي وزرا نظير وزیر علوم، خود را نشان داد. انتقاد از حسن روحاني اين روزها رواج دارد بيآنکه شرايط و مقتضيات دولت در نظر گرفته شود. حتما رئيسجمهور علاقهمند است فردي خوشنام در تاريخ ايران و در نزد مردم باقي بماند. جريان مقابل نيز روحاني را در شرايطي قرار داده که با كمترين ميزان هوشمندي براي آينده سياسي، حاضر نخواهد بود خود را کنار آنها تعريف کند. ديدار اخير رئيسجمهور و اصلاحطلبان، نشان داد رئيسجمهور از رفتار طرف مقابل با او و دولتش در دوران سخت کنوني گلهمند است. آنچه رئيسجمهور نبايد فراموش کند اين است که با كارآمدي دولت خود و توسعه هرچه بهتر ايران و بهبود شرايط مردم، مقابل هجمهها بايستد. به همين دليل است که تکتک وزرا و اعضاي دولت را در اين زمينه مؤثر ميدانم و معتقد نيستم افراد نقشي در سيستم ندارند. بين دکتر فرجيدانا با ساير مديراني که در مسئوليتهاي ارشد وزارت علوم بودهاند، تفاوتهايی جدي وجود داشت. بين مهندس زنگنه و يک چهره ديگر تفاوت معناداری وجود دارد. دکتر روحاني در دولت يازدهم از ٧٠ درصد انتخابهاي خود محروم بود و انتظار اين بود که در کابينه دوازدهم، اين نقيصه با توجه به تغيير فضاي مجلس و کشور، جبران شود. در بين مديران مياني نسبتا جوان، تكنوكراتهاي كاربلد و متخصص اقتصاد و صنعت حضور دارند که به دليل تحصيلات عاليه به اصلاحطلبي ميل دارند. دنيا و تحولات آن را ميفهمند و در دانشگاههاي شناختهشده داخلي و خارجي تحصيل کردهاند. اگر اين چهرهها دعوت به کار شوند و جاي چهرههاي بيانگيزه دولت را بگيرند، در كابينه دوم، آقاي روحاني كمتر صداي تنها خواهد بود و پژواكهاي ديگري هم وجود خواهد داشت. اکنون فرصت اين تغييرات فراهم شده و ميتوان براي دو وزارتخانهاي که وزراي آن استيضاح شدهاند و شايد دو، سه وزارتخانه و معاونت ديگر، چهرههاي باانگيزه و توانا را به همکاري دعوت کرد. اگر دولت پيش از آغاز استيضاحها و پس از مشخصشدن مشکلات اقتصادي اواخر سال گذشته و اوايل امسال، به دست خودش نوعي نوگرايي در کابينه را کليد ميزد، ميتوانست فضاي اميد ايجاد کند. با وجود منحصرماندن تغييرات به رئيس کل بانک مرکزي نتيجهاي تقريبا مثبت حاکم شد و حالا هم ميتوان اين روند را ادامه داد. ميدانيم در يک سال گذشته مجموعه دولت و مردم شرايط دشواري را گذراندند. گلايههايي نيز وجود داشت که به دليل ديدهنشدن تغيير محسوسي در زندگي مردم مطرح ميشود؛ اما اگر در چنين شرايطي، کابينه از خود کارآمدي نشان دهد و استانداردهاي معمول زندگي مردم را ايجاد کند، تعريف يک دولت موفق را دارد. مسائلي نظير زلزلههاي متناوب، سيل، خشکسالي، معضل محيط زيست و ريزگردها و... ميراثي هستند که به دولت رسيدهاند. نوسانات بازار ارز، گريبانگير دولت و مردم شد؛ آن هم در شرايطي که دولت با تلاش بسيار، برجام را به فرجام رساند تا گرهي از مشکل روابط تجاري ايران و دنيا باز کند و به انتقال فناوري و دانش و مناسبات طبيعي با شرکتهاي مهم برسيم. وجود دشمني که کمر به نابودي ايران بسته و در اين مسير بين اين جناح و آن جناح و حتي اعلام مذاکره و تفاهم، تفاوتي براي او وجود ندارد نيز از دشواريهاي جدي دولت است. علاوه بر کاهش اقتدار ايران بهعنوان کشور تواناي خاورميانه، هدف بدخواهان ايران ايجاد زمينه نارضايتي براي تجزيه ايران است. ايران متحد و يکپارچه ميتواند هر زماني با ايجاد سامانه مديريت کارآمد به يک قدرت منطقهاي کامل بدل شود و اين براي کشورهاي منطقه پذیرفتنی نيست. متأسفانه برخي از کجسليقگيها و رقابتهاي مخرب با دولت، به دوچندانشدن مشکلات ميانجامد.
بااينحال دولت بايد علاوه بر دقت روي مسائل اقتصادي، حوزه سياسي، فرهنگي و اجتماعي و فضاي اطلاعرساني، آزادي بيان و آزادي اجتماعات را فراهم کند. برخي افراد و برخي رسانههاي خارجي علاقهمند هستند همه چيز را به دولت روحاني ربط دهند؛ درصورتيکه بخشي از مسائل کاملا ريشه در خارج از قوه مجريه دارد. دولت در سياست خارجي نبايد مرعوب فشارهاي داخلي شود و در سطح بينالمللي هم نشان دهد فشار و تهديدات ترامپ نميتواند مانع ارتباط معقول ايران و دنيا شود. همين امر احترام ويژهاي در صحنه بينالمللي براي ايران ايجاد ميکند. رفتار منطقي، مدني و مستقل ايران در کنار ايجاد احترام متقابل براي دادوستد با دنيا، برگ برنده دولت روحاني ميتواند باشد. اگر اين دوره سخت را پشت سر بگذاريم، فضاي بهتري در ميان آحاد جامعه ايجاد خواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.