مغلطه یک ملانقطی
گیتی صفرزاده
با اینکه سعی میکنم آدم خیلی ملانقطیای نباشم، اما ناخودآگاه وقتی متنی را میخوانم، غلطهای املایی آن جلوی چشمم میآید و باید اعتراف کنم اگر در وسط یک نوشته خوب و حسابی ناگهان ببینم که نویسنده مطلب مثلا کلمه حذر را حزر نوشته، پاک از چشمم میافتد و ارزش حرفهایش برایم کم میشود. به قول عزیزی، حالا مگر صابون را با سین بنویسیم کف نمیکند؟ میکند، اما احساس من این است که جادویی در کلمات وجود دارند که به شکل عجیبی بخشی از شخصیت ما را شکل میدهند. وقتی یک متن با غلط املایی زیاد، با جملات کجوکوله و کلمات دمدستی را میخوانم، ناخودآگاه احساس میکنم با یک آدم شلخته روبهرو هستم. نهاینکه فکر کنید اگر کسی وسط حرفهایش از کلمات قلمبهسلمبه استفاده کند یا بهجای سلام بگوید درود به نظرم خیلی فرهیخته میآید. اینکه نسل جدید از عبارات و اصطلاحاتی در کلامشان استفاده میکنند که در دایره خز و خفن و داف میچرخد هم خاطر مبارکم را بههم نمیریزد، بلکه برعکس فکر میکنم این زندهبودن یک زبان را نشان میدهد که نسل جوان آن مثل همه دنیا میتوانند اصطلاحات خاص خودشان را از آن استخراج کنند. مشکلم بیشتر این است که چرا حرفزدن و نوشتن پاکیزه و رساندن مقصود با کلمهها و عبارات درست و دلنشین آنقدر برایمان سخت شده؟ در طول روز جملاتی سریع و بیروح و آهنگ پرت میکنیم میان خودمان و غافلیم که این کلمات چه سهم بزرگی در شکل زندگی و شخصیتمان دارند. همین هفته پیش بود که محمد دبیرسیاقی رخ در نقاب خاک کشید. یکی از برجستهترین عناوین او لغتشناسی بود که از شاگردی دهخدا کسب کرده بود که لغتنامه مفصلش را این روزها بهسادگی میتوان داخل گوشی موبایل ریخت و از هزاران لغت بامعنا در شکل درستش استفاده کرد. ارزش لغت و قلم که خداوند به آن سوگند خورده، لابد آنقدر هست که آدمهایی مثل سیاقی و دهخدا عمری را صرف آن کرده و برایمان به یادگار گذاشتهاند. همان روز که پایان زندگی دبیرسیاقی بود، در داخل خودرو نشسته بودم و با خیال راحت تماشاگر دعوای بین دو راننده تاکسی بودم. دعوا مثل اکثر موارد مشابه بر سر دزدیدن مسافرهای خطی بود و طبق معمول اینگونه مشاجرات کلمات از یک سطح خاصی فراتر نمیرفتند، اما میانه دعوا یکی از رانندهها به آن یکی گفت: آنقدر مغلطه نکن. ذوقمرگ شده بودم، از دیدن رانندهای که گنجینه لغاتش آنقدر بود که بهجای کلمه دمدستی و رایج زر نزن، مغلطه را به کار برده بود. تا راننده مقابل بخواهد فکر کند مغلطه یعنی چی و جواب مناسب به کار ببرد، او مسافر را سوار کرده و برده بود! جای مرحوم محمد دبیرسیاقی خالی.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.