|

بیماری‌های روان را جدی بگیرید

پوريا ناظمي

بخش عمده‌ای از ما به دلایل مختلف در دوره‌ای از زندگی خود شاهد بروز یکی از انواع اختلالات ذهنی و روانی هستیم. منظورم از این موضوع بیماری‌هایی است که زیرشاخه بیماری‌های ذهن طبقه‌بندی می‌شوند؛ از اضطراب‌های ساده گرفته تا افسردگی، وسواس، اختلال خواب، اختلال تمرکز، اختلال اضطراب و امثال آن. برخی از این بیماری‌ها، دلایل واضحی برای ظهور و بروز دارند. از واقعه‌ای که باعث ایجاد تنشی عصبی شده یا خاطره و رویدادی در دورانی از زندگی که اثر ماندگاری بر ساختار ذهن و فکر ما می‌گذارد. برخی از عوامل این بیماری‌ها هم ممکن است به دلایل ژنتیکی زمینه بروز بیشتری در برخی از افراد داشته باشند و البته که دلیل وقوع برخی از آنها نیز معلوم و مشخص نیست. ما هنوز از شناخت کامل مغز و آنچه باعث شکل‌دادن و تغییر رفتاری آن می‌شود، بی‌اطلاع هستیم. همین تغییرات است که در نهایت ممکن است منجر به ظهور برخی از این ناهنجاری‌ها شود. بیماری‌های ذهن زندگی ما را در ابعاد مختلف تحت‌تأثیر قرار می‌دهند. آنها کیفیت زندگی را نابود کرده و باعث رنج و آزار ما و اطرافیانمان می‌شوند و اگرچه نام بیماری روان و ذهن بر خود دارند، تأثیرات فیزیکی بر بدن ما می‌گذارند و اگر به آنها توجه نشود، می‌توانند تشدید شده و در نهایت به بحران‌های جدی‌تر منجر شوند. بسیاری از موارد خودکشی‌ها حاصل توجه‌نکردن به ناهنجاری‌های ذهنی است و در برخی از موارد آن اگر به‌موقع به آن پرداخته می‌شد و انکار نمی‌شدند، امکان جلوگیری از آن وجود می‌داشت. بسیاری از ما با توجه به تجربه اجتماعی که در کشورمان در نیم‌قرن اخیر داشته‌ایم، زمینه بیشتری برای ابتلا به چنین اختلال‌هایی را داریم. زندگی دشوار و صنعتی و پراضطراب مدرن بهانه و زمینه خوبی برای شیوع این بیماری‌ها فراهم آورده است. در ایالات متحده خودکشی دهمین عامل مرگ‌ومیر است و تخمین زده می‌شود هر ۴۰ ثانیه‌ یک‌بار یک نفر در سراسر جهان دست به خودکشی می‌زند1. شاید مهم‌ترین مسئله درباره این بیماری‌ها این واقعیت است که بسیاری از آنها به‌سادگی قابل درمان یا حداقل مهار هستند. برای کسی که در حال سپری‌کردن این تجربه است، پایان این دوران باورناپذیر است اما گاهی اوقات به‌سادگی زندگی شما زیرورو شده و می‌توانید تجربه زندگی با‌کیفیت‌تری را به دست آورید. من سال‌ها بدون آنکه بدانم با بیماری یا اختلال «نابسامانی اضطراب» (panic disorder) دست‌به‌گریبان بودم. اتفاقات بسیار کوچکی باعث آغاز سلسله‌ای از حمله‌های عصبی و اضطرابی شدید در من می‌شد که زندگی را برای خودم و اطرافیانم دشوار می‌کرد. من شب‌ها نمی‌خوابیدم، تا صبح مراقب دیوار بودم و به صدای لوله‌های آب گوش می‌دادم تا مبادا دیوار ترک بردارد یا لوله‌ا‌ی بترکد. از پاسخ‌دادن به تلفن طفره می‌رفتم - الان به دلایل دیگری تلفنم را جواب نمی‌دهم - چون همیشه نگران بودم ممکن است از پشت خط بدترین خبر ممکن را بشنوم. نتیجه این بود که برای مدتی طولانی با خستگی فوق‌العاده و تمرکز پایین کار می‌کردم و تکرار این حملات عصبی در نهایت منجر به تشدید زخم دوازدهه (اثنی‌عشر) و بستری‌شدن در بیمارستان شد. زمانی که توانستم پزشک متخصص و قابل‌اطمینانی پیدا کنم، فکر می‌کردم مسیری که پیش پایم می‌گذارد، احتمالا به نتیجه نمی‌رسد. او فقط روزی یک‌ونیم قرص به من تجویز کرد. دو ماه بعد دیگر خبری از کابوس‌های شبانه یا حملات مکرر عصبی نبود. درد معده به پایان رسید و بعد از مدت‌ها دیگر انتظار رویداد بدی را نداشتم. به یاد داشته باشیم بسیاری از ما با توجه به تجربه اجتماعی‌ای که در کشورمان در نیم‌قرن اخیر داشته‌ایم، زمینه بیشتری برای ابتلا به چنین اختلال‌هایی را داریم. عمده ما از نوعی حالت خفیف یا شدید اضطراب دائم یا اضطراب پس از حادثه رنج می‌بریم. اگر فکر می‌کنید چیزی در روند زندگی شما نابهنجار است، قبل از اینکه آن را توجیه کنید، این لطف را به خودتان بکنید و به دیدن یک روان‌پزشک بروید. با دوستان خود درباره آن صحبت کرده و سعی کنید راهنمایی تخصصی بگیرید. شما تنها نیستید. بسیاری از اطرافیان شما مسئله مشابهی را تجربه می‌کنند اما اگر وجود مسئله را به رسمیت بشناسید، می‌توانید دنبال راه‌حل برای آن بگردید. تنها نکته مهم اینکه فضای بیماری‌ها یا اختلال‌های ذهنی فضایی تخصصی است. با دیگران درباره آن صحبت کنید اما نه راهنمایی درمانی از کسی که تخصص ندارد قبول کنید و نه به کسی چنین راهنمایی‌اي بدهید. شرایط هرکسی منحصر‌به‌فرد است و تنها افراد دارای تخصص ممکن است بتوانند سر از مسئله شما دربیاورند. پي‌‌نوشت: 1-Michael Shermer, "Why Do People Kill Themselves?," Scientific American, accessed October 11, 2018, https: //doi. org/10. 1038/ scientificamerican1018-81

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.