|

لباس اقوام ايراني قرباني نگاه بازاري شده است

مريم مونسي. مدير گروه طراحي پارچه و لباس. دانشگاه الزهرا

به خاطر سياست‌گذاري‌هاي اخيري که از طرف سران کشوري انجام مي‌شود، تلاش شده بهاي بيشتري به لباس ايراني از جمله لباس اقوام ايراني داده شود؛ اما طراحان لباس يا بهتر است بگوييم طراح‌نماهاي لباس و کساني که نام طراح لباس را يدک مي‌کشند و هيچ دانشي در اين حوزه ندارند، در سال‌هاي اخير به‌‌ویژه در حوزه اقوام ايراني کارهايی سطحي ارائه کرده‌اند.

با توجه به اهميتي که به لباس ايراني برگرفته از لباس اقوام ايراني داده شده است، بسياري از افراد سعي مي‌کنند از متريالي که نام ايراني دارد استفاده کنند. طبيعي است که لباس اقوام هم يکي از سنتي‌ترين و قديمي‌ترين مفاهيمي است که در بحث لباس ايراني وجود داشته و همواره مورد توجه بوده است، اما ديده شده که وقتي برخي طراح‌نماها مي‌خواهند طراحي لباس انجام بدهند، به‌دليل سطحي‌نگري زيادي که در اين موضوع اتفاق افتاده، در نتيجه طراحي براساس لباس اقوام به استفاده از سوزن‌دوزي و برش‌هاي معدود، محدود مي‌شود. بسياري مواقع اين برش‌ها و سوزن‌دوزي‌ها بدون اينکه در آنها کوچک‌ترين رعايتي از منظر زيبايي‌شناسي لباس انجام شود، روي لباس سوار و به جامعه ارائه مي‌شود؛ اما مسئله اينجاست که اگر قرار باشد طراحي لباس در حيطه صحيح خود قرار بگيرد، طراح لباس بايد ترکيب‌بندي فرم و رنگ را بداند و محتواها را بلد باشد. طراح لباس فقط ساختار ظاهري لباس را نمي‌سازد، بلکه بايد با محتوا آشنا باشد، چرا‌که او يک محتواساز است و بايد نمادها و نقش‌و‌نگارها و جايگاه اين نمادها را بداند. طراح لباس صرفا فرم‌ساز نيست، بلکه معناساز است و محتوا مي‌سازد. معناسازي اصل کاري است که يک طراح لباس بايد بداند و رنگ و برش و ترکيب‌بندي‌هاي معنادار را به خدمت بگيرد. با رعايت اين قواعد است که مي‌توانيم طراحي‌هاي لباس‌ها را به‌روز‌رساني کنيم و مواردي را که در پوشش گذشتگان ما بوده، روزآمد کرده و با مد روز همراه كنيم. آنچه باعث شده لباس اقوام ايراني در سايه باشد و دستاويز قرار گيرد، اين است که با نام طراحي لباس اقوام ايراني، ظاهر را در قالب محتواسازي به ما القا کرده‌اند، در‌حالي‌که طراح لباس بايد همراه با مد زمانه پيش برود و علاوه بر آن بايد آن‌قدر داشته‌هاي خود را تقويت کند که بتواند محتواساز درستي باشد، بلکه بتواند بر مبناي پايه تاريخي و بستر فرهنگي که لباس اقوام ايراني در غناي تفکر او ايجاد مي‌کند، محتواي به‌روز ايراني را در اشلي جهاني معرفي کند. ايده احياي لباس اقوام ايراني در ذات ايده خوبي است، اما موفق نشده جريان‌ساز باشد و بحث اينجاست که صرف‌نظر از خط مشي‌اي که از سوي بخش دولتي ارائه مي‌شود، معرفي درست از سوي طراحان لباس هم اهميت پيدا مي‌کند. طراحان غربي، ذائقه را مي‌شناسند و بر مبناي ذائقه غربي يا شرقي و ذائقه مخاطب خود حرکت مي‌کنند و کيفيت را فداي قيمت نمي‌کنند. در لباس اقوام ايراني، بسيار از هنر دست و دست‌بافت استفاده شده که هنر گراني است. متأسفانه مشاهده شده که به بهانه ارائه کالاي ارزان ايراني، اين هنر گران و ارزشمند با کيفيت نامطلوب و قيمت پايين عرضه شده يا رنگ‌بندي‌ها با هدف مدرنيته دست‌کاري مي‌شود و در نتيجه لباس و محصول نهايي هم از استاندارد اصلي و هم از ذائقه مخاطب فاصله مي‌گيرد و هم استفاده نادرستي از ابزار و متريال می‌شود. اينها ربطي به دولت ندارد، بلکه از سوي فعالان اتفاق مي‌افتد. اکنون در زمينه لباس اقوام هم بازار ما از جامعه طراحان لباس بسيار مجزا شده است. طراحاني هستند که خيلي خوب کار مي‌کنند، اما به شکل يک جزيره هستند و مشتريان خاص خود را دارند، بازار ما واردات از کشورهاي ديگر را در اولويت قرار داده و حتي براي ارائه محصول ارزان، کيفيت و مطلوبيت را قرباني واردات کرده تا سود بيشتري به دست آورده باشد، در نتيجه يک خلأ بزرگ بين طراحان که فکر و ايده هستند و کساني که توليدکننده و مجري ايده طراحان هستند ایجاد شده و همه‌چيز را قرباني خود کرده است. موضوع و تم لباس اقوام ايراني هم جدا از اين اتفاق نيست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.