|

عدالت در پنجه قدرت سیاسی

عبدالرحمن نجل‌رحیم - مغزپژوه

در دو هفته گذشته جهان سیاست شاهد یک کشمکش سیاسی بین نمایندگان دو حزب در مجلس سنای آمریکا بود. تلاش حزب جمهوری‌خواه برای مصادره دستگاه قضا ازجمله عالی‌ترین مرجع یعنی دیوان‌عالی بود که تعبیر و تفسیر قانون اساسی آمریکا را بر عهده دارد و به نوعی قدرت سیاسی حزبی را کنترل می‌کند و فرض بر این است که بی‌طرف و مستقل باشد. پس از رد بی‌دلیل نامزد قبلی از سوی رئیس‌جمهور سابق، باراک اوباما، این بار نوبت به نامزد پیشنهادی دونالد ترامپ، قاضی کاوانا یکی از طرفداران دوآتشه دکترین جناح راست حزب جمهوری‌خواه رسید که در صورت انتخاب، کفه ترازو را در دیوان‌عالی کشور به سوی سیاست‌های این حزب می‌چرخاند. واکنش اقلیت دموکرات در سنای آمریکا برای متوقف‌کردن قاضی کاوانا از رسیدن به این مقام به جایی نرسید تا زمانی که موضوع اتهام تجاوز جنسی او از سوی خانم دکتر فورد استاد روان‌شناسی دانشگاه طرح شد. خانم دکتر فورد ادعا کرد که قاضی کاوانا 36 سال پیش (سال ۱۹۸۲)، وقتی ۱۷ساله بوده، در یک مجلس میهمانی کوچک در ویرجینیا، محل زندگی‌اش با رفیقش مست می‌کند و او را مورد تعرض جنسی قرار می‌دهد. نمایندگان جمهوری‌خواه سنا برای انتخاب قاضی کاوانا عجله داشتند و می‌خواستند قبل از انتخابات میان‌دوره‌ای مجالس او را بر جایگاه عالی‌ترین قدرت قضائی بنشانند. جزئیات داستان تجاوز به خانم فورد به روزنامه‌ها کشیده شد. اکثریت سنا چاره‌ای نداشت تا خانم دکتر فورد را در مجلسی نمایشی جلوی کمیته تحقیق و تجسس قضائی سنا بنشاند و در ضمن نیمه‌دادگاهی نیز برای او در این جلسه ترتیب دهد. در این جلسه پرتنش و هیجان خانم فورد اتفاقات را تا آنجا که به یاد می‌آورد و اثرات عمیقي که روی زندگی او گذاشته بود، به‌تفصیل توضیح داد. آنچه از نظر مغزپژوهی جالب به نظر می‌رسد، نحوه به‌خاطرماندن تکه‌هایی با جزئیات روشن از ضربه هیجانی و عاطفی در ضمن تجاوز در بیش از 30 سال گذشته بود. خانم فورد جزئیات صحنه حادثه را به یاد می‌آورد، ولی نمی‌دانست میهمانی در کجای شهر و دقیقا در چه زمانی اتفاق افتاده بود، در ضمن چون این حادثه برای دو دوست دیگر حاضر در میهمانی او از چنان اهمیت عاطفی هیجانی برخوردار نبود و بر زندگی‌شان تأثیر مهمی بر جا نگذاشته بود، نمی‌توانست لزوما به خاطرشان مانده باشد و او نتوانست شاهدی برای این حادثه مهم در زندگی‌اش داشته باشد. به عبارتی این اتفاق ناگوار عمیقا تأثیرگذار در مغز خانم فورد، از دید همگان پنهان مانده بود. البته این به نفع قاضی کاوانا بود چون می‌توانست با خیال راحت آن را انکار کند. خانم فورد صددرصد مطمئن بود که شخص متجاوز خود او بوده است. خانم فورد چنان به این امر اطمینان داشت که در مقابل کمیته قسم یاد کرد و می‌دانست اگر دروغ بگوید زندانی خواهد شد. در ضمن او داوطلبانه از قبل آزمون دروغ‌یاب را با موفقیت گذرانده بود و در ذهن خود هم هیچ شکی نداشت که آقای کاوانا او را مورد تجاوز قرار داده است. از طرف دیگر قاضی کاوانا هم در کمیته قضائی سنا در حالی که از ادعای خانم فورد عصبانی بود و حرکات غیرعادی نشان می‌داد و نمی‌توانست هیجانات منفی خود را کنترل کند، قسم یاد کرد که او در هیچ زمانی خانم فورد یا زن دیگری را مورد تجاوز قرار نداده و لازم هم نمی‌دیده که آزمون دروغ‌یاب را بگذراند، در عین حال او اعتراف کرد که از سن نوجوانی به مشروبات الکلی علاقه داشته است. به علاوه او در ضمن دفاع، یک بار دیگر تعلقات سوگیرانه و جانبداری متعصبانه حزبی خود را نشان داد. از نظر مغزپژوهی امروز این امکان وجود دارد که هیچ‌کدام از طرفین مدعی، آگاهانه دروغ نگفته باشند، ولی در به‌خاطرآوردن درست واقعه دچار لغزش مغزی ناآگاهانه شده باشند. از طرفی ممکن است که خاطره تجاوز از طرف قاضی کاوانا، در ناحیه هیپوکامپ مغز خانم دکتر فورد در طول سالیان طولانی مشاوره و روان‌درمانی و یادآوری خاطرات دردناک تجاوز، جاسازی و به طور کاذب نقش بسته باشد. همان‌طور که ممکن است خانم فورد از صدای نقش‌بسته خنده تمسخرآمیز دو متجاوز دیگر غیر از کاوانا و دوستش، آزار طولانی‌مدت دیده باشد. از طرف دیگر ممکن است قاضی کاوانا مقصر اصلی این تجاوز باشد، ولی خاطره این اتفاق از مغز مست او در زمان وقوع حادثه به کلی پاک شده باشد. در حالی که می‌دانیم مردها در این خصوص فراموش‌خاطرتر هستند. در زمانی که ادله قابل قبول عینی برای رد یا قبول این دو روایت متناقض وجود ندارد و علم عصب‌پژوهی امروز نیز بیش از این نمی‌تواند کمک‌کننده باشد و به علاوه در جریان بررسی، ضعف مدیریت هیجانی و سوگیری سیاسی مغز قاضی کاوانا معلوم شده بود، آیا حفظ بی‌طرفی و استقلال قوه قضائیه و انصاف حکم نمی‌کرد که کاندیداي دیگری به جای آقای کاوانا برای دیوان‌عالی معرفی می‌شد و به جدال بین‌حزبی در این خصوص پایان داده می‌شد؟ در واقعیت اما چنین نشد، بلکه با فشار ترامپ و محدوکردن دامنه تحقیق اف‌بی‌آی، دست‌انداختن و مسخره‌کردن ادعای خانم فورد توسط او و جناح افراطی جمهوری‌خواه، داوری نهایی این ماجرا بر عهده تصمیم‌گیری سوگیرانه و متعصبانه سیاسی اکثریت سنا گذاشته شد و با تفاوت رأی ناچیزی قاضی کاوانا به جایگاه عالی قضائی رسید. این واقعه هم‌اکنون آزادی‌خواهان آمریکایی را بیش از پیش نگران استیلای قدرت سیاسی راست افراطی بر همه ارکان قانونی آمریکا کرده است. هم‌اکنون آنها تنها امید نجات در آینده نزدیک را انتخابات میان‌دوره‌ای مجالس آمریکا می‌دانند. اما ترامپ خودشیفته و اقتدارگرا، سعی دارد که همچنان سایه قدرت اختاپوسی خود را بر این دو ارگان مهم تصمیم‌گیری و قوه قضائیه آمریکا گسترانده باقی نگه دارد. آیا همچنان اکثریت رأی‌دهندگان آمریکایی مسحور حقه‌بازی‌ها و دروغ‌های دارودسته سرمایه‌دار ترامپ در حزب جمهوری‌خواه خواهند ماند؟ انتخابات میان‌دوره‌ای مجالس آمریکا آزمونی دیگر در این خصوص خواهد بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.