آی آدمها
محمدعلی آرامی. متخصص مغز و اعصاب
به بهانه هفته سالمند در افتتاحیه کنگره طب سالمندی و سالمندشناسی که به همت گروهی از پزشکان و کارشناسان علاقهمند این حوزه برگزار شد، شرکت کردم. حرفها و مسائل و مشکلات سالمندان همچنان تکرار شدند و همه حس میکردیم که مشکلات نهتنها کم نشدهاند، بلکه فزونی هم گرفتهاند. گزارشهای مسئولان نیز نشان میدهند که همچنان «برنامه» میریزیم و طبق معمول همیشه در برنامهداشتن دست پری داریم. نمیخواهم که قدرناشناس تلاشهای انجامشده باشم، ولی کاری ندیدم که به شکلی سیستماتیک و در سطح ملی اجرا شده و نتایج ثمربخشی داشته باشد. این در حالی است که به گفته خانم دکتر نوروزیان در جلسه افتتاحیه، نهتنها وقتی برای ازدستدادن نداریم، بلکه چهبسا زمان را از دست داده باشیم؛ این در شرایطی است که گفته میشود 30سال دیگر جمعیت سالمند از حدود 10 درصد فعلی به 30 درصد خواهد رسید.
نمیدانم به چه دلیل یاد فیلم «مورد عجیب بنجامین باتن» افتادم. فارغ از برداشتها و تحلیلهای پیچیده درباره فیلم، یک برداشت تشابه عجیب دوران کودکی و سالمندی است؛ هر دو گروه بهشدت نیازمند حمایت عاطفیاند و هرگونه محرومیت عاطفی آسیبهای جبرانناپذیری به روان کودکان و سالمندان وارد میکند. اما در جامعه ما درحالیکه کودکان را به قول استاد دکتر حسن عشایری با مسمومیت عاطفی دچار مشکلات گوناگون میکنیم، از سالمندان بهشدت غافلیم. مطالعات فراوانی نشانگر شیوع بسیار اختلالات روانپزشکی و بهویژه اختلالات روانتنی، افسردگی و اضطراب در میان سالمندان است. متأسفانه سالمندان کمتر لب به شکایت میگشایند و به همین دلیل نیز کمتر به روانشناس یا روانپزشک مراجعه میکنند درحالیکه شیوع گسترده و خیرهکننده جوانان به مشاوران روانشناس و حتی روانپزشک برای همه آشکار است. این واقعیات نشان میدهند که توجه به مشکلات روحی و روانی سالمندان در درجات پایینتری از سایر گروههای سنی است. از حمایتهای عاطفی که بگذریم به حمایتهای اجتماعی و رفاهی میرسیم که آمار نشان میدهد اقدامات انجامشده هیچگونه نسبتی با جمعیت سالمندان امروز ما ندارد و چنانچه با همین سرعت پیش برویم و تحولی انقلابگونه رخ ندهد، وضعیت در سال ۲۰۵۰ اسفبار خواهد بود. تعداد تختهای بیمارستانی برای بازتوانی، تعداد و کیفیت خانههای سالمندان، مراکز تخصصی طب سالمندی، مراکز تشخیص و درمان اختلالات شناختی و حافظه و... آنقدر کماند که بهتر است گفته نشود. البته اگر بخواهیم تعاریف جدید توانبخشی را به کار ببریم، شاید وقت را از دست دادهایم. درباره حمایتهای اقتصادی نیز به توجه زیادی نیاز است. بسیاری از سالمندان با توجه به حقوق و مستمریهای ثابت یا با تغییراتی که عموما از میزان تورم کمتر است یا به دلیل مشکلات بوروکراتیک با تأخیر بسیار جبران میشود، مستعد ابتلا به فقر و پیامدهای آن هستند. سیاستگذاریهای کلان دراینباره اهمیتی بسیار دارد که شاید تکرار آن دولتمردان و مجلسیان را به حرکت وادارد. میخواستم راجعبه انبوه مشکلات جسمی سالمندان و توجه به آنها بپردازم که یاد شعر نیما افتادم و به قول مولانا قلم بر خود شکافت: آی آدمها! که بر ساحل بساط دلگشا دارید نان به سفره، جامهتان بر تن یک نفر در آب میخواند شما را موج سنگین را به دست خسته میکوبد باز میدارد دهان با چشم از وحشت دریده سایههاتان را ز راه دور دیده آب را بلعیده در گود کبود و هر زمان، بیتابیاش افزون میکند زین آبها بیرون گاه سر، گه پا آی آدمها!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.